Rodi

Romeinse Rijk kwam vermoedelijk noordelijker dan gedacht
Opgravingen bij Provily Sportpark Krommenie

Het onderzoek op het terrein van het voormalige Provily Sportpark is in volle gang. (Foto: Yvette van der Does/Rodi Media)

Door: Daan Ruijter
KROMMENIE - Er verschenen al vele boeken, strips en films over, zodanig spreekt het tot de verbeelding: het immense Romeinse Rijk. Tussen circa 753 voor tot 476 na Christus omvatte het een groot deel van Europa en zelfs een strook van Noord-Afrika. De Romeinen bereikten ook Nederland. Volgens archeologen kwamen ze niet verder dan de Rijn, tot de lijn Nijmegen-Utrecht-Katwijk, met een fort bij Velsen als een vooruitgeschoven post. Het lijkt er echter op dat ze zelfs verder zijn gekomen. Al in 1964 waren er aanwijzingen dat op de plek van het huidige Provily Sportpark in Krommenie ook Romeinen waren geweest. Het archeologisch onderzoek was destijds kleinschalig omdat er met de hand moest worden gegraven en het onderzoek alleen in het weekeinde kon worden uitgevoerd. Echter, nu het sportpark gaat verdwijnen ten gunste van 235 woningen, is er een uitgelezen kans om het nogmaals te doen en definitief uitsluitsel te geven. Dit met de moderne middelen van nu, onder leiding van Piet Kleij, archeoloog van de gemeente Zaanstad. Zaterdag 22 september is het open dag en kan iedereen komen kijken hoe het onderzoek ervoor staat.


Toen het Provily Sportpark in 1964 werd aangelegd, stuitten amateurarcheologen op resten van een palissade, een vierkant gebouwtje en Romeinse scherven. Een palissade is een aaneengesloten rij van in de grond geslagen palen of staken, die vaak dienstdoet als omheining. De amateurarcheologen kregen bij hun onderzoek een paar dagen hulp van professionals, maar omdat de technieken in die tijd nog niet zo geavanceerd waren, konden ze niet alles onderzoeken. Veel moest immers met de hand en in het weekend gebeuren. Door de bouwwerkzaamheden van toen is het terrein beschadigd. De gemeente Zaanstad heeft Kleij daarom opdracht gegeven om nu onderzoek te doen naar de laatste resten van deze vindplaats, voordat de woningen worden gebouwd en alles zal verdwijnen. Hij verwacht dat de opgravingen vier á vijf weken gaan duren. De opgraving wordt uitgevoerd door het archeologische onderzoeksbureau ARGO uit Zaandam.

Romeinse wachttoren?


Kleij is er sterk van overtuigd dat de gevonden resten in Krommenie van een Romeinse wachttoren afkomstig zijn. “In de jaren negentig is in Utrecht een toren opgegraven. Daar hebben ze kunnen vaststellen dat het inderdaad een Romeinse wachttoren was. Deze is van hout geweest, wat verkleuringen, 'sporen', zoals archeologen zeggen, in de grond gaf. In Krommenie zijn in 1964 dezelfde sporen aangetroffen. Het aardewerk dat en de slingerkogels die in Krommenie gevonden zijn vormden al zeer sterke aanwijzingen om aan nemen dat het een Romeinse wachttoren was. Bovendien weten we dat de Romeinen in die tijd een fort in Velsen hadden. Ze zijn toen vermoedelijk over het vroegere Cromme IJ richting Krommenie gevaren. De gevonden scherven wijzen in die richting." Aan de hand van deze scherven is het bouwwerk in Krommenie gedateerd op 20 tot 40 na Christus, toen het Romeinse Rijk aan het begin van een grote bloeiperiode stond."

Kleij wil nu definitief uitsluitsel over het Krommenieër bouwwerk krijgen. "Het doel van het huidige onderzoek is meer gegevens te verzamelen om vast te stellen of aannemelijk te maken dat het inderdaad gaat om een Romeinse wachttoren." De archeologen hebben een hoop vragen te beantwoorden. Bijvoorbeeld ook over de functie van de toren. "Was het niet een toren van West-Friezen, die er met Romeinen handel dreven? Was het een vooruitgeschoven post van de Romeinen, om nog meer gebied te veroveren? We kijken daarvoor naar het materiaal dat we aantreffen en zoeken ook naar patronen met wat elders in Europa gevonden is."

En wat als…


Als vast komt te staan dat het een Romeinse wachttoren was, geeft dat een heel nieuwe blik op de geschiedenis. "Het zou de meest noordelijke uitbreiding van het Rijk zijn", denkt Kleij.
Of er nog een blijvende herinnering kan komen? De restanten van de toren zijn lastig te behouden omdat het hout in de bodem zo goed als zeker zal vergaan is. "Sporen bewaren is onmogelijk. Het gaat om verkleuringen in de grond. Misschien zijn er nog houten palen te vinden, maar die zullen ook verrotten. Wellicht kan er bij de bouw van de nieuwe woningen een verwijzing naar de toren worden gemaakt. Of kunnen ze een toren neerzetten in een speeltuin, maar daar ga ik natuurlijk niet over", zegt Kleij, die archeologie heeft gestudeerd aan de Universiteit van Amsterdam.

Belangstellenden kunnen zaterdag 22 september om 10.30, 12.30 en 14.30 uur naar de Marslaan in Krommenie komen. Dan geven de archeologen rondleidingen. Kleij: "Het is heel bijzonder dat we dit kunnen doen, want meestal is de grond te vervuild om publiek toe te laten. Dat is nu niet zo."

Artikel geplaatst op woensdag 12 september 2018 - 11:32


Zaanstad
Verdachte zaak-Milica ontkent moord ZAANDAM - Hüseyin A., verdacht van het verkrachten en doden van de 19-jarige Milica van Doorn in 1992, heeft maandag 19 november aan het begin van zijn proces verklaard dat hij onschuldig is. Hij zegt dat hij destijds een seksuele relatie had met Van Doorn. Dat zou verklaren dat zijn... Ouderdom van de aarde KOOG AAN DE ZAAN - Geoloog Paul Garner spreekt zaterdag 24 november over de ouderdom van de aarde in Koog aan de Zaan. Een geoloog houdt zich bezig met de geschiedenis van de aarde. Paul Garner komt uit het Verenigd Koninkrijk en verblijft een aantal dagen in Nederland en Vlaanderen.... Rosmolenwijk steunt echtpaar ter Velde met Zero Waste Feestweek ZAANDAM - In de week dat het Zaanse echtpaar Edwin en Liesbeth ter Velde met een voertuig gemaakt van afvalplastic en rijdend op zonne-energie naar de Zuidpool vertrekt, steunt de wijk waarin zij wonen hen met een Zero Waste Feestweek. De Rosmolenwijk gaat voor Zero Waste! Eind november vertrekken Edwin... Sugar-artist Iman Eloise weer in de prijzen BIRMINGHAM/UTRECHT - Iman Eloise uit Westzaan heeft deelgenomen aan de Nederlands kampioenschap taartdecoratie in de Jaarbeurs in Utrecht. Ze koos dit jaar voor het onderdeel 'sugar art flowers'. Iman vertelt trots: "Bij het onderdeel 'sugar art flowers' is het de bedoeling dat je levensechte bloemen van suiker maakt voor op... Poppenvoorstelling
Waar is Pietje nu?
WORMERVEER - In de Vermaning in Wormerveer wordt zondag 25 november een vrolijke Sinterklaasvoorstelling gehouden door stichting Potitco. Het kanariepietje van Zwarte Piet is zoek...Het vogeltje is gevlogen. Dus wordt het hele Pietenhuis op z'n kop gezet en blijken er heel wat vreemde vogels rond te vliegen. Maar Pietje, nee......
Sinterklaasfeest in sporthal De Struijck ZAANDAM - Speeltuin vereniging Theresia en de Zaanse Roller Club Pauwin vieren dit jaar samen het sinterklaasfeest op zondag 25 november 2018 in Sporthal de Struijck. Het feest is voor kinderen tot en met 12 jaar. Het feest begint om klokslag 15.00 uur en de sporthal gaat om 14.30 uur... Klassieke toptalenten in kerkje Markenbinnen MARKENBINNEN - Drie jonge vrouwen komen vrijdagavond 30 november naar Markenbinnen om te laten horen op welk punt zij in hun muziekcarrière zijn beland. Alle drie studeren zij nu nog aan het Conservatorium van Amsterdam en hebben al veel mooie prijzen mogen ontvangen. Het zijn Sophie Schreurs op klarinet Lotte... Let's veganize, een avontuur op westelijk halfrond
Twee meiden in een Mercedes hebben een missie, een klein hondje en een bezorgde moeder
door Yvette van der DoesSANTA MONICA/ZAANDAM - Terwijl hier in Sintstad Zaanstad de pieten op rokende Zaanse schoorstenen afkomen - zo zochten Neomi Hotting en Susanne Kaandorp juist een vluchtweg ver weg van de rook en de uitslaande vlammen van de grote bosbrand in Californië. Het stel is daar sinds...
Triasleerlingen financieren zelf de pannakooi KROMMENIE - Pannakooi? Dat is een kooi waarin gevoetbald en gebasketbald kan worden. Al jaren staat het bovenaan het verlanglijstje van de leerlingen en zij hebben hier zelf iets aan gedaan. Twee jaar geleden zijn de brugklassers sponsors gaan werven en hebben gerend, gezwommen en gewandeld in het kader van... Hercules Zaandam pakt de eerste periode titel ZAANDAM - In de vaderlandse voetbalcompetitie zijn de eerste titels uitgedeeld, want de eerste van vier periodes kende zijn finale. Een periodetitel kan bijzonder belangrijk zijn voor een vlaggenschip met ambities. Want na afloop van de reguliere voetbalcompetitie wordt door periodewinnaars nog apart gestreden om een promotie af te dwingen... 'Het geeft een geweldig gevoel kinderen te zien stralen'
Reisorganisator M'barek Oubahssou zet zich in voor armen in Marokko
Door Yvette van der DoesZAANDAM - Reisorganisator M'barek Oubahssou is geboren in Zuid Oost Marokko, bekend van de Sahara, palmoases en kamelen - en bekend van het gebied waar de filmindustrie de beelden voor Babel, Kingdom of Heaven, Prince of Persia opneemt. Ook wordt daar - as we speak -...
Kom kennismaken tijdens ScholenTour
Alle 25 openbare basisscholen zetten deuren wagenwijd open
ZAANSTAD - Alle openbare basisscholen in de Zaanstreek houden woensdag 21 november open huis met een ScholenTour. Toekomstige ouders en belangstellenden zijn dan welkom op de 25 basisscholen van Zaan Primair. Per buurt kan men kennismaken met verschillende scholen. De tijdstippen voor de ‘tours’ hebben de scholen op elkaar afgestemd,...
Nathalie Baartman in dorpshuis Oost-Knollendam OOSTKNOLLENDAM - Nathalie Baartman komt met haar voorstelling Breek (try-out) vrijdagavond 7 december naar het Dorpshuis in Oostknollendam. Breek is een subtiel-hilarische voorstelling over kwetsbaarheid. Over het ongemak van stilte. Alles op het randje van de gekte... Ze zei: "Neem een 'breek, joh. Dat kan hier op de stoeptegel. Hier... Najaarsconcert Onderling Genoegen KROMMENIE - Onderling Genoegen verzorgt zondagmiddag 25 november haar najaarsconcert in de aula van het Bertrand Russell College in Krommenie. Zowel het fanfare-orkest onder leiding van Erik Janssen, als het opleidingsorkest onder leiding van Ati Lust zullen optreden. Het slagwerkensemble onder leiding van Sybolt Kamstra treedt op met Rob Stoop... Groen licht van Staal en Melisssen ZAANDIJK - 'Groen licht' in Het Weefhuis is de titel van de duo-expositie met werken van Marjoke Staal en Inez Melessen. In het weekend van zaterdag 24 november van 13.00 tot 17.00 uur en zondag 25 november van 11.00 tot 17.00 uur is de expositie te bezichtigen. Beide kunstenaars werken... Grote hit tijdens Oerolfestival komt naar het Zaantheater ZAANDAM – Het was de grote hit op Oeral 2018: Het Verbrande Huis van Bodil de la Parra. Op woensdag 21 november is deze Surinaamse familiekroniek en ode aan het land Suriname te zien in het Zaantheater. Een vijfsterren voorstelling die niet gemist mag worden. Bodil de la Parra komt... Grote kunstwerken KSK'80 in A3 ASSENDELFT - Amateur schildervereniging KSK’80 uit Krommenie exposeert met grote werken in buurtcentrum A3. Tot eind van dit jaar zijn vijftien schilderijen van meer dan gemiddeld formaat te bewonderen. De Krommenieër Schilderskring wil op deze manier bijdragen aan de gezelligheid bij het buurtcentrum en hoopt terloops dat bezoekers zich misschien... Extra behoefte aan een luisterend oor
Landelijke luisterlijn Sensoor Zaandam zoekt vrijwilligers in de donkere tijd van het jaar
ZAANSTAD - De donkere tijd van het jaar is weer begonnen. We brengen weer meer tijd binnenshuis door omdat het eerder donker wordt, en later licht. Voor mensen die eenzaam zijn, kan dit het gevoel van eenzaamheid versterken. Een praatje kan dan enorm helpen. Vrijwilligers van Sensoor, de landelijke luisterlijn...
Koop lokaal: bij snuffelmarkt Het Blauwe Pand ZAANDAM - Het Blauwe Pand houdt zondag 25 november een snuffelmarkt van 11.00 - 17.00 uur. Kom shoppen en snuffelen voor leuke kadootjes en kleding voor de feestdagen. Nieuwe en tweedehands koopjes, van kinderkleding, kleine kunstwerkjes, vintage, gebreide tassen, kleding voor dames en heren, speelgoed en nog veel meer. Ook... Stichting Leergeld Zaanstad zoekt vrijwillige huisbezoekers ZAANSTAD - Stichting Leergeld Zaanstad zoekt vrijwillige huisbezoekers. Stichting Leergeld Zaanstad zet zich in voor kinderen uit gezinnen met een laag besteedbaar inkomen. Anouk Hermanns, coördinator Stichting Leergeld Zaanstad: "Ons doel is om alle Zaanse kinderen mee te laten doen. Het kan hierbij gaan om activiteiten voor kinderen op het... Toneelstuk: Sinterklaas en de piraten KROMMENIEDIJK : Sinterklaas is in zijn logeerhuis in Nederland. Drie jonge pieten zijn voor het eerst mee op deze reis. Zij moeten alles nog leren. Ans Dijkman, van de Zaanse Schans, komt met een schitterend cadeau en Antoinette wil ook graag een piet worden. En waarom gaan de piraten achter... Toneelstuk: Sinterklaas en de piraten KROMMENIEDIJK - Sinterklaas is in zijn logeerhuis in Nederland. Drie jonge pieten zijn voor het eerst mee op deze reis. Zij moeten alles nog leren. Ans Dijkman, van de Zaanse Schans, komt met een schitterend cadeau en Antoinette wil ook graag een piet worden. En waarom gaan de piraten achter... Volkskerstzang: terug naar af! ZAANDAM - Pastor Piet van Veelen heeft voor de jaarlijkse Volkskerstzang dit jaar gekozen voor het thema 'Terug naar af!'' Zaterdag 15 december zit hij de dienst voor in de Oostzijderkerk. Dit is de kerk in de Klauwershoek en vlakbij de sluis in Zaandam. De Volkskerstzang is hét moment om... Jeugdwedstrijd Streetfishing in Assendelft ASSENDELFT - Hengelsportvereniging VZOD Assendelft houdt in het centrum van Assendelft twee Streetfishing jeugdwedstrijden. De eerste is zondag 25 november en de tweede wedstrijd is zondag 9 december. Deelname is gratis. De wedstrijd staat open voor alle jeugdleden van VZOD. Verzamelen om 8.00 uur bij de COOP in Assendelft. Vertrek... Bijzondere kerstspullen en kerstdecoraties
Kerstmarkt bij Het Goed Zaanstad
ZAANDAM - Het wordt weer dringen voor de deur vrijdagavond 16 november bij Het Goed in Zaandam. De traditionele kerstmarkt trekt jaarlijks steeds meer mensen en vindt dit jaar plaats zaterdag 17 november van 9.30 tot 17.00 uur. De kerstmarkt is bij Het Goed de traditionele start van de feestmaand...
Boost muzikaliteit met Prinses Christina Concours
Voor alle jonge muzikanten van 12 t/m 19 jaar (zang t/m 21)
ZAANSTAD - Jonge musici kunnen zich weer inschrijven voor het Prinses Christina Concours (verder te noemen PCC). Iedereen, van beginner tot gevorderde, mag meedoen aan de wedstrijd. Wie deelneemt aan één van de zes regionale concoursen mag tien minuten optreden voor jury en publiek. De voorrondes worden georganiseerd tussen januari...
Voorbereidende werkzaamheden voor warmtenet van start
Terrein aan de Pascalstraat wordt klaar gemaakt voor biomassacentrale
ZAANDAM - Bioforte BV is aan de slag met de voorbereidende werkzaamheden voor de bouw van de biomassacentrale in Zaandam. De biomassacentrale wordt de eerste warmtebron voor het toekomstige Zaanse warmtenet. Op het terrein aan de Pascalstraat bouwt Bioforte tussen nu en september 2019 deze warmtebron. De voorbereidende werkzaamheden bestaan...
Pietenfestival met spelletjes en prijzen WORMERVEER – Bij De Groote Weiver vindt zaterdag 17 november het Pietenfestival plaats! Het beloofd een geweldig evenement met spelletjes, prijzen en vooral plezier te worden voor groot en klein - er is voor iedereen wat te doen! Kinderen kunnen leuke Sinterklaas dingen knutselen, dansen met de sterren van de... Winnaar Kalender KROMMENIE - De Zaanse Kalender is dit jaar gewonnen door Mary Pfann. Mevrouw Pfann stuurde de redactie een foto van de Zaanse Kalender uit 1981 met beelden van de Zaanstreek uit de jaren '50. Wordt de kalender van dit jaar ook een bewaarexemplaar? Zo ja, dan krijgt dat vast en... IJskoud avontuur bij Liv Outdoor ZAANDAM - Avonturier en thrillerauteur Frank van Zwol komt op donderdagavond 15 november naar Liv Outdoor in Zaandam. In een huiveringwekkende presentatie vertelt hij hoe hij zijn avonturen en expedities naar barre oorden gebruikt als inspiratiebron voor ijzingwekkende thrillers. Van Zwol laat beelden zien van de expeditie over de Groenlandse...