Rodi

Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn

(Afbeelding: aangeleverd)

De duikboot van Henri Naber

Oud Hoorn bestaat honderd jaar. Tijdens de voorjaarsledenvergadering van de jubilerende vereniging presenteerden vijf groepjes leerlingen uit het voortgezet onderwijs hun ideeën over hoe je Hoorn aantrekkelijk voor jongeren kunt maken. Daaronder briljante vondsten, zoals het als een soort kermisattractie ondergaan van het aloude kielhalen, een barbaarse strafmaatregel uit de tijd van de VOC. Met een touw werd de gestrafte onder de kiel van het schip door getrokken. Dat liep wel eens niet goed af. Het touw bleef haken of het ging niet snel genoeg. De leerlingen hadden een humanere uitvoering voor ogen, waarbij je door een waterdichte perspexbuis van stuurboord naar bakboord wordt geschoten. 'Onder de Halve Maen door bijvoorbeeld', suggereerde wethouder Ben Tap. Een ander groepje jongens kwam op het idee van een tochtje met een duikboot door de grachten en havens van Hoorn. 'Die grachten zijn niet zo aantrekkelijk', zei Tap uit eigen ervaring. 'Je ziet slechts fiets-, geen scheepwrakken. Maar buitengaats liggen honderden vergane scheepswrakken, met wie weet wat voor spectaculair gezicht.' Tap zag wel wat in het idee. Zo gek was het ook niet. En al eerder vertoond.
Dat wisten de leerlingen ongetwijfeld niet en ik denk ook de wethouder niet. In de jaren twintig van de vorige eeuw bouwde Henri Adrien Naber (1867-1944), leraar wis- en natuurkunde aan de Rijks HBS in Hoorn, wis- en natuurkundige en wetenschapshistoricus van huis uit, de duikboot na die de zeventiende-eeuwse Alkmaarse uitvinder Cornelis Drebbel (1572 Alkmaar-1633 Londen), ooit op de Theems had laten zien. Naber stoorde zich mateloos aan iedereen die Drebbel voor een charlatan uitmaakte, zoals de Groningse hoogleraar Jaeger. Deze had Drebbel ‘een handig kunstenmaker’ genoemd ‘en beslist geen natuurvorser’. Naber moet iemand zijn geweest waar je geen ruzie mee moest hebben. In tal van publicaties trok hij van leer tegen Jaeger. En ook zijn directe collega’s werden soms geconfronteerd met zijn opvliegende karakter. In het bijzonder de directeur van de HBS dr. Bronsveld kreeg het nog al eens voor zijn kiezen. Naber experimenteerde veel met natuurkundige vondsten. Zo bouwde hij met de amanuensis van de school een sirene om zodat deze als een volwaardig muziekinstrument gebruikt kon worden. Hij probeerde het instrument uit bij de Vluchthaven, gaf er recitals mee en trad er in 1924 zelfs mee op voor de Hilversumse Draadloze Omroep. In die tijd ontwikkelde hij ook zijn eenpersoons duikboot, ten bewijze dat het idee van Drebbel niet absurd was. Naber richtte daarvoor het Drebbelgenootschap op en zamelde geld in voor zijn experiment, waarvan we op de foto een prototype zien. En hij maakte tot verbazing van de leden van het genootschap en omstanders geregeld tochtjes door de haven. De aanvaringen met rector Bronsveld, die aan de Doelenkade woonde, waren soms zo heftig dat deze volgens zeggen zich ooit zou hebben laten ontvallen dat wat hem betreft Naber voor zijn huis mocht duiken en dan maar niet meer moest boven komen.
Egbert Ottens

Artikel geplaatst op zondag 21 mei 2017 - 06:00

Foto's



Column carrousel
Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Straatnamen: een ereschuldBegin juni 1945 vond - zie foto - een grote manifestatie plaats op de Roode Steen. De Hoornse onderduikers hadden de bijeenkomst georganiseerd om hun ‘pleegouders’ en de leden van de Hoornse KP en de LO, de organisatie die landelijk actief was bij de opvang van en de... Column Carrousel - Wally Ooms AP maakt jacht op SinterklaasDe Autoriteit Persoonsgegevens is bevoegd om boetes op te leggen bij overtredingen van de Wet bescherming persoonsgegevens. Sinds 25 mei is een nieuwe privacywetgeving van kracht, waardoor vele Facebookgebruikers zich in het nauw gedreven voelen. Ze vragen zich af of ze nog wel een foto mogen... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Op zwartMet de uitspraak van de kantonrechter onlangs in een zaak van een uitgever tegen Erfgoed Leiden heeft de rechter veel archieven, musea, bibliotheken en erfgoedinstellingen voor een dilemma gesteld. De rechter vindt op basis van de Auteurswet dat alle instellingen die hun beeldbank online hebben staan eerst van de... Column Carrousel - Wally Ooms OorlogskinderenDodenherdenking wordt opgevolgd door Bevrijdingsdag met de daarbij behorende herinneringen aan de zinloosheid en de omvang van de laatste wereldoorlog en de vele miljoenen slachtoffers. Het volgende waargebeurde verhaal is slechts een voorbeeld van het leed dat een oorlog met zich meebrengt. Hoog in de Franse Alpen speelde zich lang... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Verdorven Wanneer wij over ruim anderhalve week twee minuten stilte in acht nemen om de doden te gedenken die hun leven voor onze vrijheid gaven, zoals de vijf mannen wiens namen onder het grote reliëf op de fusilladeplaats voor de Grote Kerk in het centrum staan gebeiteld, is het ook... Column Carrousel - Wally Ooms Vakantiebestemming achtertuinAan het begin van het jaar worden de plannen al gemaakt voor de zomervakantie. Bestemmingen worden besproken, op internet wordt rondgesnuffeld, er is voorpret. Maar veel mensen hebben simpelweg geen cent te makken. Die gebruiken het vakantiegeld om opgelopen achterstanden in te lopen. Om gaten te dichten. Deze mensen...