Rodi

Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn

(Afbeelding: aangeleverd)

De duikboot van Henri Naber

Oud Hoorn bestaat honderd jaar. Tijdens de voorjaarsledenvergadering van de jubilerende vereniging presenteerden vijf groepjes leerlingen uit het voortgezet onderwijs hun ideeën over hoe je Hoorn aantrekkelijk voor jongeren kunt maken. Daaronder briljante vondsten, zoals het als een soort kermisattractie ondergaan van het aloude kielhalen, een barbaarse strafmaatregel uit de tijd van de VOC. Met een touw werd de gestrafte onder de kiel van het schip door getrokken. Dat liep wel eens niet goed af. Het touw bleef haken of het ging niet snel genoeg. De leerlingen hadden een humanere uitvoering voor ogen, waarbij je door een waterdichte perspexbuis van stuurboord naar bakboord wordt geschoten. 'Onder de Halve Maen door bijvoorbeeld', suggereerde wethouder Ben Tap. Een ander groepje jongens kwam op het idee van een tochtje met een duikboot door de grachten en havens van Hoorn. 'Die grachten zijn niet zo aantrekkelijk', zei Tap uit eigen ervaring. 'Je ziet slechts fiets-, geen scheepwrakken. Maar buitengaats liggen honderden vergane scheepswrakken, met wie weet wat voor spectaculair gezicht.' Tap zag wel wat in het idee. Zo gek was het ook niet. En al eerder vertoond.
Dat wisten de leerlingen ongetwijfeld niet en ik denk ook de wethouder niet. In de jaren twintig van de vorige eeuw bouwde Henri Adrien Naber (1867-1944), leraar wis- en natuurkunde aan de Rijks HBS in Hoorn, wis- en natuurkundige en wetenschapshistoricus van huis uit, de duikboot na die de zeventiende-eeuwse Alkmaarse uitvinder Cornelis Drebbel (1572 Alkmaar-1633 Londen), ooit op de Theems had laten zien. Naber stoorde zich mateloos aan iedereen die Drebbel voor een charlatan uitmaakte, zoals de Groningse hoogleraar Jaeger. Deze had Drebbel ‘een handig kunstenmaker’ genoemd ‘en beslist geen natuurvorser’. Naber moet iemand zijn geweest waar je geen ruzie mee moest hebben. In tal van publicaties trok hij van leer tegen Jaeger. En ook zijn directe collega’s werden soms geconfronteerd met zijn opvliegende karakter. In het bijzonder de directeur van de HBS dr. Bronsveld kreeg het nog al eens voor zijn kiezen. Naber experimenteerde veel met natuurkundige vondsten. Zo bouwde hij met de amanuensis van de school een sirene om zodat deze als een volwaardig muziekinstrument gebruikt kon worden. Hij probeerde het instrument uit bij de Vluchthaven, gaf er recitals mee en trad er in 1924 zelfs mee op voor de Hilversumse Draadloze Omroep. In die tijd ontwikkelde hij ook zijn eenpersoons duikboot, ten bewijze dat het idee van Drebbel niet absurd was. Naber richtte daarvoor het Drebbelgenootschap op en zamelde geld in voor zijn experiment, waarvan we op de foto een prototype zien. En hij maakte tot verbazing van de leden van het genootschap en omstanders geregeld tochtjes door de haven. De aanvaringen met rector Bronsveld, die aan de Doelenkade woonde, waren soms zo heftig dat deze volgens zeggen zich ooit zou hebben laten ontvallen dat wat hem betreft Naber voor zijn huis mocht duiken en dan maar niet meer moest boven komen.
Egbert Ottens

Artikel geplaatst op zondag 21 mei 2017 - 06:00

Foto's




Reacties (0)


Reageer

Column carrousel
Column Carrousel - Wally Ooms Een dag zonder plastic. Kan dat?In de oceanen drijft een plasticsoep van gigantische omvang. Naast het feit dat dit een verschrikkelijke aanblik oplevert, breekt deze plastic brei zeer langzaam af in deeltjes die weer terechtkomen in de vissen en de vogels en daarmee uiteindelijk weer bij de mens. De jonge... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Bontekoe en de Barbarijse zeerovers Op 28 december 1618 vaart Willem IJsbrantsz Bontekoe de haven van Hoorn uit als schipper van de Nieuw Hoorn voor zijn legendarische reis naar Indië. Het konvooi van de VOC bestaat uit zeven schepen. De Nieuw Hoorn verliest na enkele weken de andere schepen uit... Column Carrousel - Wally Ooms Verborgen armoedeJe hoort het steeds vaker: Nederland is een rijk land. Een heel rijk land. Veel mensen met een uitkering horen dit nieuws, gezeten op een bankstel van Noppes en kijkend naar een bij Wehkamp op afbetaling gekochte televisie, in een huis dat ze eigenlijk niet kunnen betalen. Er is... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Trien de Haan, revolutionair socialisteAls er ooit nog eens een biografie geschreven moet worden, dan over Trien de Haan. Dat heeft de vroegere Hoornse wethouder Willem Wiese ooit gezegd. Het heeft lang geduurd, maar die biografie ligt er. En wat voor één! ‘Kom vrouwen, aangepakt! De revolutie van socialiste Trien... Column Carrousel - Wally Ooms Handwerkslieden steeds schaarserPiet, onze loodgieter, zou zich vanwege een uiterst hinderlijke verstopping naar ons huis spoeden om dit euvel te verhelpen. Daarbij veronderstelde ik dat hij zou komen met een handzaam attribuut dat langzaam edoch soepel opgedraaid zou worden tot de plek des onheils. Dat bleek een uiterst ouderwetse gedachte.... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Sint Maarten 2017Laat ik het, ondanks die andere heilige voor de deur, nog even over zijn kortelings alweer verdwenen ook zo gulle collega Maarten hebben. En dat naar aanleiding van diens naamfeest 2017. Tot 1966 hield Hoorn er overigens een merkwaardig afwijkende St. Maartentraditie op na. Het werd hier in...