Rodi

Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn

(Afbeelding: aangeleverd)

De duikboot van Henri Naber

Oud Hoorn bestaat honderd jaar. Tijdens de voorjaarsledenvergadering van de jubilerende vereniging presenteerden vijf groepjes leerlingen uit het voortgezet onderwijs hun ideeën over hoe je Hoorn aantrekkelijk voor jongeren kunt maken. Daaronder briljante vondsten, zoals het als een soort kermisattractie ondergaan van het aloude kielhalen, een barbaarse strafmaatregel uit de tijd van de VOC. Met een touw werd de gestrafte onder de kiel van het schip door getrokken. Dat liep wel eens niet goed af. Het touw bleef haken of het ging niet snel genoeg. De leerlingen hadden een humanere uitvoering voor ogen, waarbij je door een waterdichte perspexbuis van stuurboord naar bakboord wordt geschoten. 'Onder de Halve Maen door bijvoorbeeld', suggereerde wethouder Ben Tap. Een ander groepje jongens kwam op het idee van een tochtje met een duikboot door de grachten en havens van Hoorn. 'Die grachten zijn niet zo aantrekkelijk', zei Tap uit eigen ervaring. 'Je ziet slechts fiets-, geen scheepwrakken. Maar buitengaats liggen honderden vergane scheepswrakken, met wie weet wat voor spectaculair gezicht.' Tap zag wel wat in het idee. Zo gek was het ook niet. En al eerder vertoond.
Dat wisten de leerlingen ongetwijfeld niet en ik denk ook de wethouder niet. In de jaren twintig van de vorige eeuw bouwde Henri Adrien Naber (1867-1944), leraar wis- en natuurkunde aan de Rijks HBS in Hoorn, wis- en natuurkundige en wetenschapshistoricus van huis uit, de duikboot na die de zeventiende-eeuwse Alkmaarse uitvinder Cornelis Drebbel (1572 Alkmaar-1633 Londen), ooit op de Theems had laten zien. Naber stoorde zich mateloos aan iedereen die Drebbel voor een charlatan uitmaakte, zoals de Groningse hoogleraar Jaeger. Deze had Drebbel ‘een handig kunstenmaker’ genoemd ‘en beslist geen natuurvorser’. Naber moet iemand zijn geweest waar je geen ruzie mee moest hebben. In tal van publicaties trok hij van leer tegen Jaeger. En ook zijn directe collega’s werden soms geconfronteerd met zijn opvliegende karakter. In het bijzonder de directeur van de HBS dr. Bronsveld kreeg het nog al eens voor zijn kiezen. Naber experimenteerde veel met natuurkundige vondsten. Zo bouwde hij met de amanuensis van de school een sirene om zodat deze als een volwaardig muziekinstrument gebruikt kon worden. Hij probeerde het instrument uit bij de Vluchthaven, gaf er recitals mee en trad er in 1924 zelfs mee op voor de Hilversumse Draadloze Omroep. In die tijd ontwikkelde hij ook zijn eenpersoons duikboot, ten bewijze dat het idee van Drebbel niet absurd was. Naber richtte daarvoor het Drebbelgenootschap op en zamelde geld in voor zijn experiment, waarvan we op de foto een prototype zien. En hij maakte tot verbazing van de leden van het genootschap en omstanders geregeld tochtjes door de haven. De aanvaringen met rector Bronsveld, die aan de Doelenkade woonde, waren soms zo heftig dat deze volgens zeggen zich ooit zou hebben laten ontvallen dat wat hem betreft Naber voor zijn huis mocht duiken en dan maar niet meer moest boven komen.
Egbert Ottens

Artikel geplaatst op zondag 21 mei 2017 - 06:00

Foto's




Reacties (0)


Reageer

Column carrousel
Column Carrousel - Wally Ooms De pijp aan Sint Maarten gevenTussen al het Sinterklaasgeweld, dat tegenwoordig het hele jaar voortduurt en de zich al in de zomermaanden aandienende Kerstmis trippelt nog een klein, teder en onschuldig fenomeentje: Sint Maarten. De oorsprong ervan is volstrekt onduidelijk en inmiddels irrelevant. Het is er gewoon. Als stadsjoch met... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn KogelvangerJe zou het niet denken, maar ooit, in de laatste decennia van de negentiende eeuw, was Hoorn het centrum van de schietsport in ons land. Bovendien kende de schietsport in Hoorn meer verenigingen dan er nu voetbalverenigingen zijn. Zes wel te verstaan, waarvan twee voor de jeugd. Okay: de voetbalclubs... Column Carrousel - Wally Ooms Zeemansgraf op het landIn het diep in de bossen verscholen plaatsje Kibbelveen kwamen onlangs enkele leden van de Drentse Progressieve Doodgravers (DPD) bijeen om samen met enkele vertegenwoordigers van hun westerse evenknie een heikel punt te bespreken: de alsmaar stijgende kosten van begraven en cremeren. Dat werd een steeds groter... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Het A4-tjeEen andere column ditmaal dan u van mij gewend bent; eentje in het kader van het verspreiden van nutteloze kennis. Over het A4-tje. Voor ons tegenwoordig de meest normale zaak. ‘Zet het even op een A4-tje voor mij,’ is een inmiddels gevleugelde uitdrukking. Voor deze Columncarrousel is het A4-tje... Column Carrousel - Wally Ooms Nederlandse bouwvakkers terzijde geschovenBij de uitbreiding van het nabije winkelcentrum wil ik nog wel eens stilstaan om het verloop van de werkzaamheden te aanschouwen. Niet alleen valt de manier van bouwen daarbij op - het deed me sterk denken aan de opbouw van de kermis - maar zeker ook de... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Miskend genieEnkele maanden geleden schreef ik over de leraar wis- en natuurkunde aan de Hoornse Rijks HBS, Henri Naber. In de jaren twintig van de vorige eeuw voer hij met zijn eenpersoonsduikboot door de Hoornse wateren. Zijn leven lang vocht hij voor eerherstel van zijn grote voorbeeld, de door de...