Rodi

Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn

(Afbeelding: aangeleverd)

Pier en de Zwarte Hoop in Hoorn?
In de Staatkundige Historie van Holland (van circa 1760) staat een gruwelijke, maar ook vreemde prent. Grote Pier en zijn qua gestalte al even indrukwekkende neef Wierd – waarvan later is komen vast te staan dat zij geen familie waren – staan op het Hoofd in Hoorn. De een houdt een Hollander bij het been en slingert hem in zee. De ander kapt een man middendoor. Op zee vecht de vloot van Grote Pier tegen de Hollanders. Maar volgens onze stadschroniqueur Theodorus Velius is Pier nooit binnen Hoornse stadsmuren geweest. Eind september 1518 voer Pier wel met een vloot van 25 schepen vanuit Friesland uit. Doel van de reis heette Harderwijk te zijn, waar zijn opdrachtgever de hertog van Gelre zich bevond. Maar halverwege de nacht werd de steven gewend en op Hoorn afgekoerst. Want ook Hoorn verdiende volgens Pier een aframmeling die ze nooit zou vergeten. Net als in juni 1517 Medemblik overkwam. Pier had er dat jaar de smoor in dat het Gelderse leger Hoorn ongemoeid liet en doormarcheerde naar Alkmaar. De wacht in Hoorn had september 1518 niet in de gaten dat Pier zijn mannen van de Arumer Zwarte Hoop ter hoogte van de huidige Gelderse Steeg, toen Jan Oomkenssteeg geheten, op de dijk afzette. De bewoners van de Jan Oomkenssteeg werden gewekt door het kabaal van de overvallers. Zij sloegen alarm en al snel wist Hoorn de belagers te verjagen.
Maar dat plaatje dan? En de Friese kroniekschrijvers die zeker weten dat ook Hoorn door de bende van Pier is ingenomen en verwoest. Velius was met die geruchten bekend. Voor zijn Kroniek onderzocht hij de feiten. Hij deed navraag bij oudere inwoners uit zijn stad. Misschien dat zij van hun ouders iets over de inval en de plundering hadden gehoord. Helaas kon niemand hem verder helpen. Sebastiaan Centen, die anderhalve eeuw later aantekeningen bij een nieuwe druk van Velius’ Kroniek verzorgde, merkte op dat hij geen Friese Kroniek heeft kunnen vinden waarin meer over een verovering van Hoorn werd gezegd, dan een korte mededeling bij de Friese kroniekschrijver en tijdgenoot van Velius, Winsemius. De laatste maakte er in zijn ‘Chronique ofte historische geschiedenisse van Vrieslant’ uit 1622, zonder enige verdere bijzonderheid, melding van.
Maar wat is waarheid? Het is een existentiële vraag van de mens. De Friese historicus ds. J.J. Kalma uit in zijn ‘Grote Pier van Kimswerd’ (1970) zware kritiek op de weinig objectieve geschiedschrijving die sinds eeuwen over Grote Pier verscheen. Kort samengevat komt het erop neer dat de meeste historici de wandaden van Pier hebben uitvergroot en de persoon gekleineerd. Waarheid en verdichtsel, ik schreef het eerder, lopen zeker in volksverhalen vaak niet ver uiteen. Toch kan worden aangenomen dat Grote Pier nooit voet op Hoornse bodem heeft gezet en dat hij niet binnen de muren is geweest, ondanks dat macabere plaatje.
Velius legt vervolgens uit dat de Jan Oomkenssteeg sinds de mislukte overval van de bende van Pier, in dienst immers van de hertog van Gelre, de Gelderse Steeg wordt genoemd.

Egbert Ottens

Artikel geplaatst op zondag 16 juli 2017 - 06:00

Foto's




Reacties (0)


Reageer

Column carrousel
Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Pier en de Zwarte Hoop in Hoorn?In de Staatkundige Historie van Holland (van circa 1760) staat een gruwelijke, maar ook vreemde prent. Grote Pier en zijn qua gestalte al even indrukwekkende neef Wierd – waarvan later is komen vast te staan dat zij geen familie waren – staan op het... Column Carrousel - Wally Ooms VolksleedAls de volksliederen gespeeld worden bij internationale wedstrijden wordt veelal met enige jaloezie gekeken naar de uit volle borst meezingende sporters, die met de hand op het hart gloeien van trots dat ze daar staan en de zichtbare bereidheid hebben om tot het uiterste te gaan. Wij Hollanders hebben het... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Vluchtelingen in HoornOp de kop af vijfhonderd jaar geleden zette Hoorn haar poorten open voor een vloedgolf van vluchtelingen uit Medemblik en de dorpen ten zuiden daarvan. Hoorn kan, wat de opvang van vluchtelingen betreft, dus terugkijken op een lange historie. Onuitwisbaar staat de 25e juni 1517 in het geheugen... Column Carrousel - Wally Ooms Uitzichtloosheid troef bij WerkSaamEnkele dagen geleden organiseerde de vakbond FNV in West-Friesland een bijeenkomst, waar mensen de gelegenheid werd geboden hun zegje te doen over WerkSaam. Het arbeidsbemiddelingsbureau WerkSaam is in het leven geroepen om uitkeringsgerechtigden te helpen bij het weer verwerven van een plaats in de maatschappij. Zoeken en... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn De duikboot van Henri NaberOud Hoorn bestaat honderd jaar. Tijdens de voorjaarsledenvergadering van de jubilerende vereniging presenteerden vijf groepjes leerlingen uit het voortgezet onderwijs hun ideeën over hoe je Hoorn aantrekkelijk voor jongeren kunt maken. Daaronder briljante vondsten, zoals het als een soort kermisattractie ondergaan van het aloude kielhalen, een... Column Carrousel - Wally Ooms Treurige terreur van incassobureaus doorbrokenIn Nederland is een grote groep mensen onderhevig aan de terreur van incassobureaus, die namens hun opdrachtgever veelal op onbeschofte wijze het geld binnen wensen te schrapen. Zij doen dit over het algemeen zonder aanziens des persoons. Zonder ook maar in enigerlei mate op de hoogte...