Rodi

Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn

(Afbeelding: aangeleverd)

Pier en de Zwarte Hoop in Hoorn?
In de Staatkundige Historie van Holland (van circa 1760) staat een gruwelijke, maar ook vreemde prent. Grote Pier en zijn qua gestalte al even indrukwekkende neef Wierd – waarvan later is komen vast te staan dat zij geen familie waren – staan op het Hoofd in Hoorn. De een houdt een Hollander bij het been en slingert hem in zee. De ander kapt een man middendoor. Op zee vecht de vloot van Grote Pier tegen de Hollanders. Maar volgens onze stadschroniqueur Theodorus Velius is Pier nooit binnen Hoornse stadsmuren geweest. Eind september 1518 voer Pier wel met een vloot van 25 schepen vanuit Friesland uit. Doel van de reis heette Harderwijk te zijn, waar zijn opdrachtgever de hertog van Gelre zich bevond. Maar halverwege de nacht werd de steven gewend en op Hoorn afgekoerst. Want ook Hoorn verdiende volgens Pier een aframmeling die ze nooit zou vergeten. Net als in juni 1517 Medemblik overkwam. Pier had er dat jaar de smoor in dat het Gelderse leger Hoorn ongemoeid liet en doormarcheerde naar Alkmaar. De wacht in Hoorn had september 1518 niet in de gaten dat Pier zijn mannen van de Arumer Zwarte Hoop ter hoogte van de huidige Gelderse Steeg, toen Jan Oomkenssteeg geheten, op de dijk afzette. De bewoners van de Jan Oomkenssteeg werden gewekt door het kabaal van de overvallers. Zij sloegen alarm en al snel wist Hoorn de belagers te verjagen.
Maar dat plaatje dan? En de Friese kroniekschrijvers die zeker weten dat ook Hoorn door de bende van Pier is ingenomen en verwoest. Velius was met die geruchten bekend. Voor zijn Kroniek onderzocht hij de feiten. Hij deed navraag bij oudere inwoners uit zijn stad. Misschien dat zij van hun ouders iets over de inval en de plundering hadden gehoord. Helaas kon niemand hem verder helpen. Sebastiaan Centen, die anderhalve eeuw later aantekeningen bij een nieuwe druk van Velius’ Kroniek verzorgde, merkte op dat hij geen Friese Kroniek heeft kunnen vinden waarin meer over een verovering van Hoorn werd gezegd, dan een korte mededeling bij de Friese kroniekschrijver en tijdgenoot van Velius, Winsemius. De laatste maakte er in zijn ‘Chronique ofte historische geschiedenisse van Vrieslant’ uit 1622, zonder enige verdere bijzonderheid, melding van.
Maar wat is waarheid? Het is een existentiële vraag van de mens. De Friese historicus ds. J.J. Kalma uit in zijn ‘Grote Pier van Kimswerd’ (1970) zware kritiek op de weinig objectieve geschiedschrijving die sinds eeuwen over Grote Pier verscheen. Kort samengevat komt het erop neer dat de meeste historici de wandaden van Pier hebben uitvergroot en de persoon gekleineerd. Waarheid en verdichtsel, ik schreef het eerder, lopen zeker in volksverhalen vaak niet ver uiteen. Toch kan worden aangenomen dat Grote Pier nooit voet op Hoornse bodem heeft gezet en dat hij niet binnen de muren is geweest, ondanks dat macabere plaatje.
Velius legt vervolgens uit dat de Jan Oomkenssteeg sinds de mislukte overval van de bende van Pier, in dienst immers van de hertog van Gelre, de Gelderse Steeg wordt genoemd.

Egbert Ottens

Artikel geplaatst op zondag 16 juli 2017 - 06:00

Foto's



Column carrousel
Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Straatnaamgeving in HoornVoor het Kwartaalblad Oud Hoorn 1987-4 schreef Leo Hoogeveen een artikel over straatnaamgeving in de periode 1950-1965. Het is een treurigstemmend klaaglied. Want wat was de praktijk? Op voordracht van burgemeester en wethouders stelde de gemeenteraad straatnamen vast die met hetzelfde gemak werden vergeten, geschrapt omdat het plan... Column Carrousel - Wally Ooms Inwoners ontevreden over inzameling HVC: rapportcijfer 3,2Onderzoekjes. We worden er tegenwoordig mee doodgegooid: "De Nederlander wil vaker op reis", of "West-Friezen tevreden over supermarktaanbod". En niemand die iemand kent die ooit heeft deelgenomen aan deze 'onderzoekjes'. "Wie betaalt, bepaalt" is een veelgehoorde term als het gaat om de relatie opdrachtgever... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Straatnamen: een ereschuldBegin juni 1945 vond - zie foto - een grote manifestatie plaats op de Roode Steen. De Hoornse onderduikers hadden de bijeenkomst georganiseerd om hun ‘pleegouders’ en de leden van de Hoornse KP en de LO, de organisatie die landelijk actief was bij de opvang van en de... Column Carrousel - Wally Ooms AP maakt jacht op SinterklaasDe Autoriteit Persoonsgegevens is bevoegd om boetes op te leggen bij overtredingen van de Wet bescherming persoonsgegevens. Sinds 25 mei is een nieuwe privacywetgeving van kracht, waardoor vele Facebookgebruikers zich in het nauw gedreven voelen. Ze vragen zich af of ze nog wel een foto mogen... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Op zwartMet de uitspraak van de kantonrechter onlangs in een zaak van een uitgever tegen Erfgoed Leiden heeft de rechter veel archieven, musea, bibliotheken en erfgoedinstellingen voor een dilemma gesteld. De rechter vindt op basis van de Auteurswet dat alle instellingen die hun beeldbank online hebben staan eerst van de... Column Carrousel - Wally Ooms OorlogskinderenDodenherdenking wordt opgevolgd door Bevrijdingsdag met de daarbij behorende herinneringen aan de zinloosheid en de omvang van de laatste wereldoorlog en de vele miljoenen slachtoffers. Het volgende waargebeurde verhaal is slechts een voorbeeld van het leed dat een oorlog met zich meebrengt. Hoog in de Franse Alpen speelde zich lang...