Rodi

Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn

(Afbeelding: aangeleverd)

Pier en de Zwarte Hoop in Hoorn?
In de Staatkundige Historie van Holland (van circa 1760) staat een gruwelijke, maar ook vreemde prent. Grote Pier en zijn qua gestalte al even indrukwekkende neef Wierd – waarvan later is komen vast te staan dat zij geen familie waren – staan op het Hoofd in Hoorn. De een houdt een Hollander bij het been en slingert hem in zee. De ander kapt een man middendoor. Op zee vecht de vloot van Grote Pier tegen de Hollanders. Maar volgens onze stadschroniqueur Theodorus Velius is Pier nooit binnen Hoornse stadsmuren geweest. Eind september 1518 voer Pier wel met een vloot van 25 schepen vanuit Friesland uit. Doel van de reis heette Harderwijk te zijn, waar zijn opdrachtgever de hertog van Gelre zich bevond. Maar halverwege de nacht werd de steven gewend en op Hoorn afgekoerst. Want ook Hoorn verdiende volgens Pier een aframmeling die ze nooit zou vergeten. Net als in juni 1517 Medemblik overkwam. Pier had er dat jaar de smoor in dat het Gelderse leger Hoorn ongemoeid liet en doormarcheerde naar Alkmaar. De wacht in Hoorn had september 1518 niet in de gaten dat Pier zijn mannen van de Arumer Zwarte Hoop ter hoogte van de huidige Gelderse Steeg, toen Jan Oomkenssteeg geheten, op de dijk afzette. De bewoners van de Jan Oomkenssteeg werden gewekt door het kabaal van de overvallers. Zij sloegen alarm en al snel wist Hoorn de belagers te verjagen.
Maar dat plaatje dan? En de Friese kroniekschrijvers die zeker weten dat ook Hoorn door de bende van Pier is ingenomen en verwoest. Velius was met die geruchten bekend. Voor zijn Kroniek onderzocht hij de feiten. Hij deed navraag bij oudere inwoners uit zijn stad. Misschien dat zij van hun ouders iets over de inval en de plundering hadden gehoord. Helaas kon niemand hem verder helpen. Sebastiaan Centen, die anderhalve eeuw later aantekeningen bij een nieuwe druk van Velius’ Kroniek verzorgde, merkte op dat hij geen Friese Kroniek heeft kunnen vinden waarin meer over een verovering van Hoorn werd gezegd, dan een korte mededeling bij de Friese kroniekschrijver en tijdgenoot van Velius, Winsemius. De laatste maakte er in zijn ‘Chronique ofte historische geschiedenisse van Vrieslant’ uit 1622, zonder enige verdere bijzonderheid, melding van.
Maar wat is waarheid? Het is een existentiële vraag van de mens. De Friese historicus ds. J.J. Kalma uit in zijn ‘Grote Pier van Kimswerd’ (1970) zware kritiek op de weinig objectieve geschiedschrijving die sinds eeuwen over Grote Pier verscheen. Kort samengevat komt het erop neer dat de meeste historici de wandaden van Pier hebben uitvergroot en de persoon gekleineerd. Waarheid en verdichtsel, ik schreef het eerder, lopen zeker in volksverhalen vaak niet ver uiteen. Toch kan worden aangenomen dat Grote Pier nooit voet op Hoornse bodem heeft gezet en dat hij niet binnen de muren is geweest, ondanks dat macabere plaatje.
Velius legt vervolgens uit dat de Jan Oomkenssteeg sinds de mislukte overval van de bende van Pier, in dienst immers van de hertog van Gelre, de Gelderse Steeg wordt genoemd.

Egbert Ottens

Artikel geplaatst op zondag 16 juli 2017 - 06:00

Foto's




Reacties (0)


Reageer

Column carrousel
Column Carrousel - Wally Ooms De pijp aan Sint Maarten gevenTussen al het Sinterklaasgeweld, dat tegenwoordig het hele jaar voortduurt en de zich al in de zomermaanden aandienende Kerstmis trippelt nog een klein, teder en onschuldig fenomeentje: Sint Maarten. De oorsprong ervan is volstrekt onduidelijk en inmiddels irrelevant. Het is er gewoon. Als stadsjoch met... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn KogelvangerJe zou het niet denken, maar ooit, in de laatste decennia van de negentiende eeuw, was Hoorn het centrum van de schietsport in ons land. Bovendien kende de schietsport in Hoorn meer verenigingen dan er nu voetbalverenigingen zijn. Zes wel te verstaan, waarvan twee voor de jeugd. Okay: de voetbalclubs... Column Carrousel - Wally Ooms Zeemansgraf op het landIn het diep in de bossen verscholen plaatsje Kibbelveen kwamen onlangs enkele leden van de Drentse Progressieve Doodgravers (DPD) bijeen om samen met enkele vertegenwoordigers van hun westerse evenknie een heikel punt te bespreken: de alsmaar stijgende kosten van begraven en cremeren. Dat werd een steeds groter... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Het A4-tjeEen andere column ditmaal dan u van mij gewend bent; eentje in het kader van het verspreiden van nutteloze kennis. Over het A4-tje. Voor ons tegenwoordig de meest normale zaak. ‘Zet het even op een A4-tje voor mij,’ is een inmiddels gevleugelde uitdrukking. Voor deze Columncarrousel is het A4-tje... Column Carrousel - Wally Ooms Nederlandse bouwvakkers terzijde geschovenBij de uitbreiding van het nabije winkelcentrum wil ik nog wel eens stilstaan om het verloop van de werkzaamheden te aanschouwen. Niet alleen valt de manier van bouwen daarbij op - het deed me sterk denken aan de opbouw van de kermis - maar zeker ook de... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Miskend genieEnkele maanden geleden schreef ik over de leraar wis- en natuurkunde aan de Hoornse Rijks HBS, Henri Naber. In de jaren twintig van de vorige eeuw voer hij met zijn eenpersoonsduikboot door de Hoornse wateren. Zijn leven lang vocht hij voor eerherstel van zijn grote voorbeeld, de door de...