Rodi

Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn

(Afbeelding: aangeleverd)

Pier en de Zwarte Hoop in Hoorn?
In de Staatkundige Historie van Holland (van circa 1760) staat een gruwelijke, maar ook vreemde prent. Grote Pier en zijn qua gestalte al even indrukwekkende neef Wierd – waarvan later is komen vast te staan dat zij geen familie waren – staan op het Hoofd in Hoorn. De een houdt een Hollander bij het been en slingert hem in zee. De ander kapt een man middendoor. Op zee vecht de vloot van Grote Pier tegen de Hollanders. Maar volgens onze stadschroniqueur Theodorus Velius is Pier nooit binnen Hoornse stadsmuren geweest. Eind september 1518 voer Pier wel met een vloot van 25 schepen vanuit Friesland uit. Doel van de reis heette Harderwijk te zijn, waar zijn opdrachtgever de hertog van Gelre zich bevond. Maar halverwege de nacht werd de steven gewend en op Hoorn afgekoerst. Want ook Hoorn verdiende volgens Pier een aframmeling die ze nooit zou vergeten. Net als in juni 1517 Medemblik overkwam. Pier had er dat jaar de smoor in dat het Gelderse leger Hoorn ongemoeid liet en doormarcheerde naar Alkmaar. De wacht in Hoorn had september 1518 niet in de gaten dat Pier zijn mannen van de Arumer Zwarte Hoop ter hoogte van de huidige Gelderse Steeg, toen Jan Oomkenssteeg geheten, op de dijk afzette. De bewoners van de Jan Oomkenssteeg werden gewekt door het kabaal van de overvallers. Zij sloegen alarm en al snel wist Hoorn de belagers te verjagen.
Maar dat plaatje dan? En de Friese kroniekschrijvers die zeker weten dat ook Hoorn door de bende van Pier is ingenomen en verwoest. Velius was met die geruchten bekend. Voor zijn Kroniek onderzocht hij de feiten. Hij deed navraag bij oudere inwoners uit zijn stad. Misschien dat zij van hun ouders iets over de inval en de plundering hadden gehoord. Helaas kon niemand hem verder helpen. Sebastiaan Centen, die anderhalve eeuw later aantekeningen bij een nieuwe druk van Velius’ Kroniek verzorgde, merkte op dat hij geen Friese Kroniek heeft kunnen vinden waarin meer over een verovering van Hoorn werd gezegd, dan een korte mededeling bij de Friese kroniekschrijver en tijdgenoot van Velius, Winsemius. De laatste maakte er in zijn ‘Chronique ofte historische geschiedenisse van Vrieslant’ uit 1622, zonder enige verdere bijzonderheid, melding van.
Maar wat is waarheid? Het is een existentiële vraag van de mens. De Friese historicus ds. J.J. Kalma uit in zijn ‘Grote Pier van Kimswerd’ (1970) zware kritiek op de weinig objectieve geschiedschrijving die sinds eeuwen over Grote Pier verscheen. Kort samengevat komt het erop neer dat de meeste historici de wandaden van Pier hebben uitvergroot en de persoon gekleineerd. Waarheid en verdichtsel, ik schreef het eerder, lopen zeker in volksverhalen vaak niet ver uiteen. Toch kan worden aangenomen dat Grote Pier nooit voet op Hoornse bodem heeft gezet en dat hij niet binnen de muren is geweest, ondanks dat macabere plaatje.
Velius legt vervolgens uit dat de Jan Oomkenssteeg sinds de mislukte overval van de bende van Pier, in dienst immers van de hertog van Gelre, de Gelderse Steeg wordt genoemd.

Egbert Ottens

Artikel geplaatst op zondag 16 juli 2017 - 06:00

Foto's




Reacties (0)


Reageer

Column carrousel
Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Miskend genieEnkele maanden geleden schreef ik over de leraar wis- en natuurkunde aan de Hoornse Rijks HBS, Henri Naber. In de jaren twintig van de vorige eeuw voer hij met zijn eenpersoonsduikboot door de Hoornse wateren. Zijn leven lang vocht hij voor eerherstel van zijn grote voorbeeld, de door de... Column Carrousel - Wally Ooms Vermissing bleek vergissingOnlangs maakte de politie ons via de media deelgenoot van opgedane frustratie na een zoektocht naar een 16-jarig meisje. Een bezorgde moeder had kenbaar gemaakt dat haar dochter rond 20.00 uur een rondje was gaan hardlopen, maar om middernacht nog steeds niet thuis was, waardoor de ongerustheid groot... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Cadeau aan de stad: Hoorn in de twintigste eeuwOud Hoorn bestaat honderd jaar. Als kers op de taart wordt zondagmiddag 19 november het boek 'Hoorn in de twintigste eeuw' gepresenteerd, tijdens een jubileumbijeenkomst in Schouwburg Het Park. Het boek is een cadeau aan de stad van de jubilerende vereniging. Tien... Column Carrousel - Wally Ooms HVC haalt eruit wat erin zit Aan de reeks onzalige besluiten die afvalverwerker HVC er in de loop der jaren doorheen heeft gedrukt kan een nieuwe worden toegevoegd: betalen voor grof vuil en snoeiafval. In een eerder stadium werden de huishoudens in de regio al geconfronteerd met het verplicht plaatsen... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Pier en de Zwarte Hoop in Hoorn?In de Staatkundige Historie van Holland (van circa 1760) staat een gruwelijke, maar ook vreemde prent. Grote Pier en zijn qua gestalte al even indrukwekkende neef Wierd – waarvan later is komen vast te staan dat zij geen familie waren – staan op het... Column Carrousel - Wally Ooms VolksleedAls de volksliederen gespeeld worden bij internationale wedstrijden wordt veelal met enige jaloezie gekeken naar de uit volle borst meezingende sporters, die met de hand op het hart gloeien van trots dat ze daar staan en de zichtbare bereidheid hebben om tot het uiterste te gaan. Wij Hollanders hebben het...