Rodi

Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn

(Afbeelding: aangeleverd)

Het A4-tje

Een andere column ditmaal dan u van mij gewend bent; eentje in het kader van het verspreiden van nutteloze kennis. Over het A4-tje. Voor ons tegenwoordig de meest normale zaak. ‘Zet het even op een A4-tje voor mij,’ is een inmiddels gevleugelde uitdrukking. Voor deze Columncarrousel is het A4-tje uitgangspunt: uitgedrukt in aantal woorden 400 woorden met een kleine uitloopmarge, wat mij nooit lukt. Tijdens mijn loopbaan in Amsterdam heb ik jarenlang nauw met Jan Schaefer mogen werken. Hij vroeg zijn ambtenaren altijd om iets voor hem op een A4-tje te zetten. Als je een ingewikkeld probleem niet tot een begrijpelijk A4-tje wist terug te brengen, kon je maar beter wat anders gaan doen. Maar waar komt dat A4-tje vandaan?
Ik verdiep mij momenteel in de Tweede Wereldoorlog. En dan toegespitst op wat die oorlog in Hoorn heeft betekend. Welke verhalen zijn onbekend of in het vergeetboek geraakt en toch de moeite van het vastleggen waard? Er is al veel over geschreven, maar telkens vanuit één bepaald gezichtspunt, weinig systematisch. Ik zoek verbanden tussen die verhalen en probeer wat in Hoorn gebeurde in een groter kader te plaatsen. Misschien dat uit dat wroeten nog eens een boek groeit. Er valt genoeg te vertellen. In de twee boeken die Oud Hoorn half november (888 bladzijden!) uitbrengt over Hoorn in de Twintigste Eeuw valt daarvan al een voorproefje te lezen.
Maar terug naar dat A4-tje. In een van de boeken die ik over de oorlog las, ontdekte ik dat de Duitsers het A4-tje in Nederland introduceerden. Voor de oorlog waren folio en kwarto in ons land de meest gangbare van de tientallen in gebruik zijnde vaak niet logische papiermaten.
In 1917, dus nog tijdens de Eerste Wereldoorlog, stelden de Duitsers het Deutsches Institut für Normung in, kortweg DIN, Deutsche Industrie Norm. Ouderen onder ons en fotografen kennen de DIN-norm nog wel voor de gevoeligheid van fotografisch materiaal bijvoorbeeld, waar tegenwoordig de ISO-norm wordt gehanteerd. De Duitsers bedachten in 1920 een papiermaat van 1m2 groot waarbij de verhouding tussen de lange en de korte zijde zo is dat wanneer een vel papier in de breedte in twee gelijke stukken wordt gesneden de oppervlakte wordt gehalveerd en telkens twee vellen ontstaan met precies dezelfde verhouding. A0 levert dan twee vellen A1, vier A2, acht A3 en zestien A4. Gebruik van deze papiermaat levert dus geen snijverlies bij kleinere eenheden. In de oorlog werd deze papiermaat de norm, maar na de oorlog keerden de minder logische terug. Totdat in de jaren zeventig en tachtig het A4-tje de norm aller papieren dingen werd. Zonder dat we het weten is dit formaat overal terug te vinden. We gebruiken het in de printer en het kopieerapparaat. A5 wordt veel gebruikt voor pockets en flyers, A6 voor ansichtkaarten, en A10 en A11 voor postzegels. Allemaal dus van het A0-formaat afgeleid.
En ja, weer over de 400 woorden heen.
Egbert Ottens

Artikel geplaatst op zondag 08 oktober 2017 - 06:00

Foto's



Column carrousel
Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Gerard Boedijn (vervolg)Dit schitterende schilderij, hoewel smaken verschillen, hangt in Muziekschool Gerard Boedijn. Het is in de jaren dertig geschilderd door Adolf de Haer, een Duits kunstenaar die, nadat zijn werk in zijn geboorteplaats Düsseldorf door de nazi’s als ontaard, was bestempeld, enige tijd in Hoorn verbleef. Er waren meer... Column Carrousel - Wally Ooms West-Friesland gefeliciteerd met Westfrisaweg De Westfrisiaweg is al vrijwel geheel in gebruik. Uitvoerend bouwbedrijf Heijmans is doende met de laatste werkzaamheden. De officiële opening zal plaatsvinden op 30 november door gedeputeerde Elisabeth Post en minister van Infrastructuur Cora van Nieuwenhuizen. Elisabeth zal het die dag met Cora ongetwijfeld niet hebben... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Gerard Boedijn: vernieuwer van de HafabraHet is deze maand 125 jaar geleden dat Gerard Boedijn, die geldt als één van de grootste vernieuwers van de muziek voor harmonieorkest, fanfare en brassband, in Europa in Hoorn werd geboren. Boedijns geboortehuis aan de Draafsingel, nummer 5, recht tegenover de Oosterpoort, werd in... Column Carrousel - Wally Ooms Van Klazien uit Zalk naar farmaceutisch geboefteBij Klazien uit Zalk, die ooit grote bekendheid genoot door haar natuurmiddelen tegen bepaalde aandoeningen, wist je tenminste waar je aan toe was. De grote ziektes liet ze aan zich voorbijgaan, maar voor vrijwel alle kwaaltjes en aandoeningen had ze wel een op kruiden... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn 't Stadhuys van Hoorn in centrum AmsterdamHoorn heeft drie stadhuizen. Het oude dat zich in de Statenpoort, ofwel het Statenlogement bevond, op de hoek van de Nieuwsteeg en de Nieuwstraat en het huidige aan de Nieuwe Steen, gebouwd tussen 1975 en 1981 naar een ontwerp van het Alkmaarse architectenbureau van... Column Carrousel - Wally Ooms Woningnood neemt schrikbarende vormen aanTerwijl de gemeente Hoorn de meest fantastische plannen aan het ontwikkelen was voor een te koop staand stuk grond in Zwaag en daarover 34 bijeenkomsten in de planning had staan, is een projectontwikkelaar rond te tafel gaan zitten met de grondeigenaar en zijn ze tot zaken...