Rodi

Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn

(Afbeelding: aangeleverd)

Het A4-tje

Een andere column ditmaal dan u van mij gewend bent; eentje in het kader van het verspreiden van nutteloze kennis. Over het A4-tje. Voor ons tegenwoordig de meest normale zaak. ‘Zet het even op een A4-tje voor mij,’ is een inmiddels gevleugelde uitdrukking. Voor deze Columncarrousel is het A4-tje uitgangspunt: uitgedrukt in aantal woorden 400 woorden met een kleine uitloopmarge, wat mij nooit lukt. Tijdens mijn loopbaan in Amsterdam heb ik jarenlang nauw met Jan Schaefer mogen werken. Hij vroeg zijn ambtenaren altijd om iets voor hem op een A4-tje te zetten. Als je een ingewikkeld probleem niet tot een begrijpelijk A4-tje wist terug te brengen, kon je maar beter wat anders gaan doen. Maar waar komt dat A4-tje vandaan?
Ik verdiep mij momenteel in de Tweede Wereldoorlog. En dan toegespitst op wat die oorlog in Hoorn heeft betekend. Welke verhalen zijn onbekend of in het vergeetboek geraakt en toch de moeite van het vastleggen waard? Er is al veel over geschreven, maar telkens vanuit één bepaald gezichtspunt, weinig systematisch. Ik zoek verbanden tussen die verhalen en probeer wat in Hoorn gebeurde in een groter kader te plaatsen. Misschien dat uit dat wroeten nog eens een boek groeit. Er valt genoeg te vertellen. In de twee boeken die Oud Hoorn half november (888 bladzijden!) uitbrengt over Hoorn in de Twintigste Eeuw valt daarvan al een voorproefje te lezen.
Maar terug naar dat A4-tje. In een van de boeken die ik over de oorlog las, ontdekte ik dat de Duitsers het A4-tje in Nederland introduceerden. Voor de oorlog waren folio en kwarto in ons land de meest gangbare van de tientallen in gebruik zijnde vaak niet logische papiermaten.
In 1917, dus nog tijdens de Eerste Wereldoorlog, stelden de Duitsers het Deutsches Institut für Normung in, kortweg DIN, Deutsche Industrie Norm. Ouderen onder ons en fotografen kennen de DIN-norm nog wel voor de gevoeligheid van fotografisch materiaal bijvoorbeeld, waar tegenwoordig de ISO-norm wordt gehanteerd. De Duitsers bedachten in 1920 een papiermaat van 1m2 groot waarbij de verhouding tussen de lange en de korte zijde zo is dat wanneer een vel papier in de breedte in twee gelijke stukken wordt gesneden de oppervlakte wordt gehalveerd en telkens twee vellen ontstaan met precies dezelfde verhouding. A0 levert dan twee vellen A1, vier A2, acht A3 en zestien A4. Gebruik van deze papiermaat levert dus geen snijverlies bij kleinere eenheden. In de oorlog werd deze papiermaat de norm, maar na de oorlog keerden de minder logische terug. Totdat in de jaren zeventig en tachtig het A4-tje de norm aller papieren dingen werd. Zonder dat we het weten is dit formaat overal terug te vinden. We gebruiken het in de printer en het kopieerapparaat. A5 wordt veel gebruikt voor pockets en flyers, A6 voor ansichtkaarten, en A10 en A11 voor postzegels. Allemaal dus van het A0-formaat afgeleid.
En ja, weer over de 400 woorden heen.
Egbert Ottens

Artikel geplaatst op zondag 08 oktober 2017 - 06:00

Foto's




Reacties (0)


Reageer

Column carrousel
Column Carrousel - Wally Ooms Een dag zonder plastic. Kan dat?In de oceanen drijft een plasticsoep van gigantische omvang. Naast het feit dat dit een verschrikkelijke aanblik oplevert, breekt deze plastic brei zeer langzaam af in deeltjes die weer terechtkomen in de vissen en de vogels en daarmee uiteindelijk weer bij de mens. De jonge... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Bontekoe en de Barbarijse zeerovers Op 28 december 1618 vaart Willem IJsbrantsz Bontekoe de haven van Hoorn uit als schipper van de Nieuw Hoorn voor zijn legendarische reis naar Indië. Het konvooi van de VOC bestaat uit zeven schepen. De Nieuw Hoorn verliest na enkele weken de andere schepen uit... Column Carrousel - Wally Ooms Verborgen armoedeJe hoort het steeds vaker: Nederland is een rijk land. Een heel rijk land. Veel mensen met een uitkering horen dit nieuws, gezeten op een bankstel van Noppes en kijkend naar een bij Wehkamp op afbetaling gekochte televisie, in een huis dat ze eigenlijk niet kunnen betalen. Er is... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Trien de Haan, revolutionair socialisteAls er ooit nog eens een biografie geschreven moet worden, dan over Trien de Haan. Dat heeft de vroegere Hoornse wethouder Willem Wiese ooit gezegd. Het heeft lang geduurd, maar die biografie ligt er. En wat voor één! ‘Kom vrouwen, aangepakt! De revolutie van socialiste Trien... Column Carrousel - Wally Ooms Handwerkslieden steeds schaarserPiet, onze loodgieter, zou zich vanwege een uiterst hinderlijke verstopping naar ons huis spoeden om dit euvel te verhelpen. Daarbij veronderstelde ik dat hij zou komen met een handzaam attribuut dat langzaam edoch soepel opgedraaid zou worden tot de plek des onheils. Dat bleek een uiterst ouderwetse gedachte.... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Sint Maarten 2017Laat ik het, ondanks die andere heilige voor de deur, nog even over zijn kortelings alweer verdwenen ook zo gulle collega Maarten hebben. En dat naar aanleiding van diens naamfeest 2017. Tot 1966 hield Hoorn er overigens een merkwaardig afwijkende St. Maartentraditie op na. Het werd hier in...