Rodi

Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn

(Afbeelding: aangeleverd)

Het A4-tje

Een andere column ditmaal dan u van mij gewend bent; eentje in het kader van het verspreiden van nutteloze kennis. Over het A4-tje. Voor ons tegenwoordig de meest normale zaak. ‘Zet het even op een A4-tje voor mij,’ is een inmiddels gevleugelde uitdrukking. Voor deze Columncarrousel is het A4-tje uitgangspunt: uitgedrukt in aantal woorden 400 woorden met een kleine uitloopmarge, wat mij nooit lukt. Tijdens mijn loopbaan in Amsterdam heb ik jarenlang nauw met Jan Schaefer mogen werken. Hij vroeg zijn ambtenaren altijd om iets voor hem op een A4-tje te zetten. Als je een ingewikkeld probleem niet tot een begrijpelijk A4-tje wist terug te brengen, kon je maar beter wat anders gaan doen. Maar waar komt dat A4-tje vandaan?
Ik verdiep mij momenteel in de Tweede Wereldoorlog. En dan toegespitst op wat die oorlog in Hoorn heeft betekend. Welke verhalen zijn onbekend of in het vergeetboek geraakt en toch de moeite van het vastleggen waard? Er is al veel over geschreven, maar telkens vanuit één bepaald gezichtspunt, weinig systematisch. Ik zoek verbanden tussen die verhalen en probeer wat in Hoorn gebeurde in een groter kader te plaatsen. Misschien dat uit dat wroeten nog eens een boek groeit. Er valt genoeg te vertellen. In de twee boeken die Oud Hoorn half november (888 bladzijden!) uitbrengt over Hoorn in de Twintigste Eeuw valt daarvan al een voorproefje te lezen.
Maar terug naar dat A4-tje. In een van de boeken die ik over de oorlog las, ontdekte ik dat de Duitsers het A4-tje in Nederland introduceerden. Voor de oorlog waren folio en kwarto in ons land de meest gangbare van de tientallen in gebruik zijnde vaak niet logische papiermaten.
In 1917, dus nog tijdens de Eerste Wereldoorlog, stelden de Duitsers het Deutsches Institut für Normung in, kortweg DIN, Deutsche Industrie Norm. Ouderen onder ons en fotografen kennen de DIN-norm nog wel voor de gevoeligheid van fotografisch materiaal bijvoorbeeld, waar tegenwoordig de ISO-norm wordt gehanteerd. De Duitsers bedachten in 1920 een papiermaat van 1m2 groot waarbij de verhouding tussen de lange en de korte zijde zo is dat wanneer een vel papier in de breedte in twee gelijke stukken wordt gesneden de oppervlakte wordt gehalveerd en telkens twee vellen ontstaan met precies dezelfde verhouding. A0 levert dan twee vellen A1, vier A2, acht A3 en zestien A4. Gebruik van deze papiermaat levert dus geen snijverlies bij kleinere eenheden. In de oorlog werd deze papiermaat de norm, maar na de oorlog keerden de minder logische terug. Totdat in de jaren zeventig en tachtig het A4-tje de norm aller papieren dingen werd. Zonder dat we het weten is dit formaat overal terug te vinden. We gebruiken het in de printer en het kopieerapparaat. A5 wordt veel gebruikt voor pockets en flyers, A6 voor ansichtkaarten, en A10 en A11 voor postzegels. Allemaal dus van het A0-formaat afgeleid.
En ja, weer over de 400 woorden heen.
Egbert Ottens

Artikel geplaatst op zondag 08 oktober 2017 - 06:00

Foto's



Column carrousel
Column Carrousel - Wally Ooms Woningnood neemt schrikbarende vormen aanTerwijl de gemeente Hoorn de meest fantastische plannen aan het ontwikkelen was voor een te koop staand stuk grond in Zwaag en daarover 34 bijeenkomsten in de planning had staan, is een projectontwikkelaar rond te tafel gaan zitten met de grondeigenaar en zijn ze tot zaken... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn 1618In de geschiedenis van ons land is 1618 één van de kanteljaren. Stadhouder en legeraanvoerder in dienst van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden Maurits (zie hierboven, bron: Rijksmuseum) erft na het overlijden van zijn oudere halfbroer Filips Willem, de oudste zoon van Willem van Oranje, de titel Prins van... Column Carrousel - Wally Ooms Westfries landschap wordt geschiedenisEeuwenlang waren kerken, watertorens en klassieke windmolens de beeldbepalende elementen in ons polderlandschap. Door het oprichten van megawindturbines wordt nu in hoog tempo gewerkt om dat beeld te laten verdwijnen. Deze horizonvervuilers worden verspreid over het hele land ingezet om te kunnen voldoen aan een energievraagstuk dat... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Een nieuwe torenspits?De komende jaren zullen Kerkplein en Grote Kerk een grote metamorfose ondergaan. Het gehele plein wordt opnieuw ingericht. De plannen voor de herinrichting van het Kerkplein zijn in overleg met belanghebbenden en belangstellenden tot stand gekomen. Het Kerkplein – met uitzondering van de achterzijde van de kerk waar... Column Carrousel - Wally Ooms Zijn we hittebestendig?Het aanhoudende fraaie weer wordt door vrijwel iedereen met enthousiasme ontvangen. De stranden zijn overbevolkt, de terrassen lopen vol en kunnen de drukte niet aan, ijsverkopers weten niet wat ze meemaken, de campings in Nederland kennen een ongekende drukte, verre vakantiereizen worden omgezet naar binnenlandse bestemmingen en het... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Straatnaamgeving in HoornVoor het Kwartaalblad Oud Hoorn 1987-4 schreef Leo Hoogeveen een artikel over straatnaamgeving in de periode 1950-1965. Het is een treurigstemmend klaaglied. Want wat was de praktijk? Op voordracht van burgemeester en wethouders stelde de gemeenteraad straatnamen vast die met hetzelfde gemak werden vergeten, geschrapt omdat het plan...