Rodi

Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn

Trien de Haan, revolutionair socialiste

Als er ooit nog eens een biografie geschreven moet worden, dan over Trien de Haan. Dat heeft de vroegere Hoornse wethouder Willem Wiese ooit gezegd. Het heeft lang geduurd, maar die biografie ligt er. En wat voor één! ‘Kom vrouwen, aangepakt! De revolutie van socialiste Trien de Haan.’ De biografie van de hand van Bart Lankester, is het bewijs van het gelijk van Wiese. Je snapt niet dat het turbulente leven van deze revolutionaire socialiste zo in de vergetelheid is geraakt en al niet veel eerder te boek is gesteld.
Trien de Haan was de zus van Lankesters stiefoma. In de familie viel zo nu en dan haar naam, herinnert zich Lankester. Er werd met respect over haar gesproken. Buiten de familiekring was echter weinig meer bekend over deze krachtige en moedige vrouw. En dat terwijl in haar tijd menig man voor haar sidderde en zij vanwege haar linksradicale activisme door de Binnenlandse Veiligheidsdienst zelfs als een gevaar werd gezien. Op een lijst uit 1939 stond haar naam met die van Henriëtte Roland Holst, als enige vrouwen tussen 6500 andere staatsgevaarlijke personen, mannen dus.
Geboren in Hauwert in 1891. Ze trouwde met Bart de Haan en door zijn baan bij het gemeentelijk gasbedrijf kwam ze in Hoorn te wonen. Mede door de linkse sympathieën van haar echtgenoot was Trien in de ban geraakt van de vrouwen- en de klassenstrijd. Ze werd als bestuurslid actief in de trotskistische RSAP van Henk Sneevliet, Tweede Kamerlid, die aan de basis stond van de communistische partij in Indonesië en ook in China actief was geweest. Eind jaren twintig richtte Trien een vrouwenvakbond op en begon de Vrouwenkrant. In 1936 leidde zij een grote, wilde staking in de werkverschaffing in de Wieringermeer. Een vrouw als stakingsleidster! Ongehoord. Als bestuurslid van de Nieuw Malthusiaanse Bond begon Trien een depot van middelen voor geboortebeperking. Bij lezingen daarover demonstreerden baldadige jongelui tegen haar als ‘vieze vrouw’, maar dezelfde mensen die niet bij de voordeur van haar winkeltje in de Noorderstraat gezien wilden worden, konden altijd achterom via de Baanstraat bij haar terecht.
De top van de RSAP stond samen met leden van de NSB bovenaan het lijstje van personen dat bij het uitbreken van een oorlog met Duitsland moest worden opgepakt. Ook de Duitsers waren op de communisten gebrand, reden dat de partijleiding onmiddellijk ondergronds ging en onder meer via een eigen verzetsblad het volk opriep in opstand te komen. In 1942 werd de beweging van Sneevliet opgerold. De leiders kregen de kogel. Trien kwam in Ravensbrück terecht waar zij drie jaar lang onder erbarmelijke omstandigheden wist te overleven. Daar ontmoette ze de Hoornse Aaf Dell, opgepakt omdat zij onderduikers onderdak bood. Trien plukte Aaf Dell uit de dodenrij waarin zij stond opgesteld en redde zo haar leven. Hun verdere naoorlogse leven zijn de hervormde pastor en de linksradicale Trien vriendinnen gebleven.
Trien en Bart behoorden tot de eerste leden van de in 1957 opgerichte PSP. Een jaar later richtten zij de afdeling Hoorn op, terwijl beiden nadien ook actief waren in de lokale politieke partij Platte Thijs. Tragisch is hoe naoorlogs Nederland in de periode van de Koude Oorlog met mensen als Trien de Haan omging. Pas na dertig jaar en inzet van velen kreeg zij een meer dan verdiend verzetspensioen van de Stichting 40-45. In 1986 overleed Trien de Haan-Zwagerman, 94 jaar oud, in verpleeghuis Lindendael.
Het boek van Bart Lankester is een weliswaar laat, maar zeer terecht eerbetoon voor een bijzondere en moedige vrouw.
Egbert Ottens

Artikel geplaatst op zondag 31 december 2017 - 06:00

Foto's



Column carrousel
Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Gerard Boedijn (vervolg)Dit schitterende schilderij, hoewel smaken verschillen, hangt in Muziekschool Gerard Boedijn. Het is in de jaren dertig geschilderd door Adolf de Haer, een Duits kunstenaar die, nadat zijn werk in zijn geboorteplaats Düsseldorf door de nazi’s als ontaard, was bestempeld, enige tijd in Hoorn verbleef. Er waren meer... Column Carrousel - Wally Ooms West-Friesland gefeliciteerd met Westfrisaweg De Westfrisiaweg is al vrijwel geheel in gebruik. Uitvoerend bouwbedrijf Heijmans is doende met de laatste werkzaamheden. De officiële opening zal plaatsvinden op 30 november door gedeputeerde Elisabeth Post en minister van Infrastructuur Cora van Nieuwenhuizen. Elisabeth zal het die dag met Cora ongetwijfeld niet hebben... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Gerard Boedijn: vernieuwer van de HafabraHet is deze maand 125 jaar geleden dat Gerard Boedijn, die geldt als één van de grootste vernieuwers van de muziek voor harmonieorkest, fanfare en brassband, in Europa in Hoorn werd geboren. Boedijns geboortehuis aan de Draafsingel, nummer 5, recht tegenover de Oosterpoort, werd in... Column Carrousel - Wally Ooms Van Klazien uit Zalk naar farmaceutisch geboefteBij Klazien uit Zalk, die ooit grote bekendheid genoot door haar natuurmiddelen tegen bepaalde aandoeningen, wist je tenminste waar je aan toe was. De grote ziektes liet ze aan zich voorbijgaan, maar voor vrijwel alle kwaaltjes en aandoeningen had ze wel een op kruiden... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn 't Stadhuys van Hoorn in centrum AmsterdamHoorn heeft drie stadhuizen. Het oude dat zich in de Statenpoort, ofwel het Statenlogement bevond, op de hoek van de Nieuwsteeg en de Nieuwstraat en het huidige aan de Nieuwe Steen, gebouwd tussen 1975 en 1981 naar een ontwerp van het Alkmaarse architectenbureau van... Column Carrousel - Wally Ooms Woningnood neemt schrikbarende vormen aanTerwijl de gemeente Hoorn de meest fantastische plannen aan het ontwikkelen was voor een te koop staand stuk grond in Zwaag en daarover 34 bijeenkomsten in de planning had staan, is een projectontwikkelaar rond te tafel gaan zitten met de grondeigenaar en zijn ze tot zaken...