Rodi

Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn

Trien de Haan, revolutionair socialiste

Als er ooit nog eens een biografie geschreven moet worden, dan over Trien de Haan. Dat heeft de vroegere Hoornse wethouder Willem Wiese ooit gezegd. Het heeft lang geduurd, maar die biografie ligt er. En wat voor één! ‘Kom vrouwen, aangepakt! De revolutie van socialiste Trien de Haan.’ De biografie van de hand van Bart Lankester, is het bewijs van het gelijk van Wiese. Je snapt niet dat het turbulente leven van deze revolutionaire socialiste zo in de vergetelheid is geraakt en al niet veel eerder te boek is gesteld.
Trien de Haan was de zus van Lankesters stiefoma. In de familie viel zo nu en dan haar naam, herinnert zich Lankester. Er werd met respect over haar gesproken. Buiten de familiekring was echter weinig meer bekend over deze krachtige en moedige vrouw. En dat terwijl in haar tijd menig man voor haar sidderde en zij vanwege haar linksradicale activisme door de Binnenlandse Veiligheidsdienst zelfs als een gevaar werd gezien. Op een lijst uit 1939 stond haar naam met die van Henriëtte Roland Holst, als enige vrouwen tussen 6500 andere staatsgevaarlijke personen, mannen dus.
Geboren in Hauwert in 1891. Ze trouwde met Bart de Haan en door zijn baan bij het gemeentelijk gasbedrijf kwam ze in Hoorn te wonen. Mede door de linkse sympathieën van haar echtgenoot was Trien in de ban geraakt van de vrouwen- en de klassenstrijd. Ze werd als bestuurslid actief in de trotskistische RSAP van Henk Sneevliet, Tweede Kamerlid, die aan de basis stond van de communistische partij in Indonesië en ook in China actief was geweest. Eind jaren twintig richtte Trien een vrouwenvakbond op en begon de Vrouwenkrant. In 1936 leidde zij een grote, wilde staking in de werkverschaffing in de Wieringermeer. Een vrouw als stakingsleidster! Ongehoord. Als bestuurslid van de Nieuw Malthusiaanse Bond begon Trien een depot van middelen voor geboortebeperking. Bij lezingen daarover demonstreerden baldadige jongelui tegen haar als ‘vieze vrouw’, maar dezelfde mensen die niet bij de voordeur van haar winkeltje in de Noorderstraat gezien wilden worden, konden altijd achterom via de Baanstraat bij haar terecht.
De top van de RSAP stond samen met leden van de NSB bovenaan het lijstje van personen dat bij het uitbreken van een oorlog met Duitsland moest worden opgepakt. Ook de Duitsers waren op de communisten gebrand, reden dat de partijleiding onmiddellijk ondergronds ging en onder meer via een eigen verzetsblad het volk opriep in opstand te komen. In 1942 werd de beweging van Sneevliet opgerold. De leiders kregen de kogel. Trien kwam in Ravensbrück terecht waar zij drie jaar lang onder erbarmelijke omstandigheden wist te overleven. Daar ontmoette ze de Hoornse Aaf Dell, opgepakt omdat zij onderduikers onderdak bood. Trien plukte Aaf Dell uit de dodenrij waarin zij stond opgesteld en redde zo haar leven. Hun verdere naoorlogse leven zijn de hervormde pastor en de linksradicale Trien vriendinnen gebleven.
Trien en Bart behoorden tot de eerste leden van de in 1957 opgerichte PSP. Een jaar later richtten zij de afdeling Hoorn op, terwijl beiden nadien ook actief waren in de lokale politieke partij Platte Thijs. Tragisch is hoe naoorlogs Nederland in de periode van de Koude Oorlog met mensen als Trien de Haan omging. Pas na dertig jaar en inzet van velen kreeg zij een meer dan verdiend verzetspensioen van de Stichting 40-45. In 1986 overleed Trien de Haan-Zwagerman, 94 jaar oud, in verpleeghuis Lindendael.
Het boek van Bart Lankester is een weliswaar laat, maar zeer terecht eerbetoon voor een bijzondere en moedige vrouw.
Egbert Ottens

Artikel geplaatst op zondag 31 december 2017 - 06:00

Foto's



Column carrousel
Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn 1618In de geschiedenis van ons land is 1618 één van de kanteljaren. Stadhouder en legeraanvoerder in dienst van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden Maurits (zie hierboven, bron: Rijksmuseum) erft na het overlijden van zijn oudere halfbroer Filips Willem, de oudste zoon van Willem van Oranje, de titel Prins van... Column Carrousel - Wally Ooms Westfries landschap wordt geschiedenisEeuwenlang waren kerken, watertorens en klassieke windmolens de beeldbepalende elementen in ons polderlandschap. Door het oprichten van megawindturbines wordt nu in hoog tempo gewerkt om dat beeld te laten verdwijnen. Deze horizonvervuilers worden verspreid over het hele land ingezet om te kunnen voldoen aan een energievraagstuk dat... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Een nieuwe torenspits?De komende jaren zullen Kerkplein en Grote Kerk een grote metamorfose ondergaan. Het gehele plein wordt opnieuw ingericht. De plannen voor de herinrichting van het Kerkplein zijn in overleg met belanghebbenden en belangstellenden tot stand gekomen. Het Kerkplein – met uitzondering van de achterzijde van de kerk waar... Column Carrousel - Wally Ooms Zijn we hittebestendig?Het aanhoudende fraaie weer wordt door vrijwel iedereen met enthousiasme ontvangen. De stranden zijn overbevolkt, de terrassen lopen vol en kunnen de drukte niet aan, ijsverkopers weten niet wat ze meemaken, de campings in Nederland kennen een ongekende drukte, verre vakantiereizen worden omgezet naar binnenlandse bestemmingen en het... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Straatnaamgeving in HoornVoor het Kwartaalblad Oud Hoorn 1987-4 schreef Leo Hoogeveen een artikel over straatnaamgeving in de periode 1950-1965. Het is een treurigstemmend klaaglied. Want wat was de praktijk? Op voordracht van burgemeester en wethouders stelde de gemeenteraad straatnamen vast die met hetzelfde gemak werden vergeten, geschrapt omdat het plan... Column Carrousel - Wally Ooms Inwoners ontevreden over inzameling HVC: rapportcijfer 3,2Onderzoekjes. We worden er tegenwoordig mee doodgegooid: "De Nederlander wil vaker op reis", of "West-Friezen tevreden over supermarktaanbod". En niemand die iemand kent die ooit heeft deelgenomen aan deze 'onderzoekjes'. "Wie betaalt, bepaalt" is een veelgehoorde term als het gaat om de relatie opdrachtgever...