Rodi

Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn

Trien de Haan, revolutionair socialiste

Als er ooit nog eens een biografie geschreven moet worden, dan over Trien de Haan. Dat heeft de vroegere Hoornse wethouder Willem Wiese ooit gezegd. Het heeft lang geduurd, maar die biografie ligt er. En wat voor één! ‘Kom vrouwen, aangepakt! De revolutie van socialiste Trien de Haan.’ De biografie van de hand van Bart Lankester, is het bewijs van het gelijk van Wiese. Je snapt niet dat het turbulente leven van deze revolutionaire socialiste zo in de vergetelheid is geraakt en al niet veel eerder te boek is gesteld.
Trien de Haan was de zus van Lankesters stiefoma. In de familie viel zo nu en dan haar naam, herinnert zich Lankester. Er werd met respect over haar gesproken. Buiten de familiekring was echter weinig meer bekend over deze krachtige en moedige vrouw. En dat terwijl in haar tijd menig man voor haar sidderde en zij vanwege haar linksradicale activisme door de Binnenlandse Veiligheidsdienst zelfs als een gevaar werd gezien. Op een lijst uit 1939 stond haar naam met die van Henriëtte Roland Holst, als enige vrouwen tussen 6500 andere staatsgevaarlijke personen, mannen dus.
Geboren in Hauwert in 1891. Ze trouwde met Bart de Haan en door zijn baan bij het gemeentelijk gasbedrijf kwam ze in Hoorn te wonen. Mede door de linkse sympathieën van haar echtgenoot was Trien in de ban geraakt van de vrouwen- en de klassenstrijd. Ze werd als bestuurslid actief in de trotskistische RSAP van Henk Sneevliet, Tweede Kamerlid, die aan de basis stond van de communistische partij in Indonesië en ook in China actief was geweest. Eind jaren twintig richtte Trien een vrouwenvakbond op en begon de Vrouwenkrant. In 1936 leidde zij een grote, wilde staking in de werkverschaffing in de Wieringermeer. Een vrouw als stakingsleidster! Ongehoord. Als bestuurslid van de Nieuw Malthusiaanse Bond begon Trien een depot van middelen voor geboortebeperking. Bij lezingen daarover demonstreerden baldadige jongelui tegen haar als ‘vieze vrouw’, maar dezelfde mensen die niet bij de voordeur van haar winkeltje in de Noorderstraat gezien wilden worden, konden altijd achterom via de Baanstraat bij haar terecht.
De top van de RSAP stond samen met leden van de NSB bovenaan het lijstje van personen dat bij het uitbreken van een oorlog met Duitsland moest worden opgepakt. Ook de Duitsers waren op de communisten gebrand, reden dat de partijleiding onmiddellijk ondergronds ging en onder meer via een eigen verzetsblad het volk opriep in opstand te komen. In 1942 werd de beweging van Sneevliet opgerold. De leiders kregen de kogel. Trien kwam in Ravensbrück terecht waar zij drie jaar lang onder erbarmelijke omstandigheden wist te overleven. Daar ontmoette ze de Hoornse Aaf Dell, opgepakt omdat zij onderduikers onderdak bood. Trien plukte Aaf Dell uit de dodenrij waarin zij stond opgesteld en redde zo haar leven. Hun verdere naoorlogse leven zijn de hervormde pastor en de linksradicale Trien vriendinnen gebleven.
Trien en Bart behoorden tot de eerste leden van de in 1957 opgerichte PSP. Een jaar later richtten zij de afdeling Hoorn op, terwijl beiden nadien ook actief waren in de lokale politieke partij Platte Thijs. Tragisch is hoe naoorlogs Nederland in de periode van de Koude Oorlog met mensen als Trien de Haan omging. Pas na dertig jaar en inzet van velen kreeg zij een meer dan verdiend verzetspensioen van de Stichting 40-45. In 1986 overleed Trien de Haan-Zwagerman, 94 jaar oud, in verpleeghuis Lindendael.
Het boek van Bart Lankester is een weliswaar laat, maar zeer terecht eerbetoon voor een bijzondere en moedige vrouw.
Egbert Ottens

Artikel geplaatst op zondag 31 december 2017 - 06:00

Foto's




Reacties (0)


Reageer

Column carrousel
Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Verdorven Wanneer wij over ruim anderhalve week twee minuten stilte in acht nemen om de doden te gedenken die hun leven voor onze vrijheid gaven, zoals de vijf mannen wiens namen onder het grote reliëf op de fusilladeplaats voor de Grote Kerk in het centrum staan gebeiteld, is het ook... Column Carrousel - Wally Ooms Vakantiebestemming achtertuinAan het begin van het jaar worden de plannen al gemaakt voor de zomervakantie. Bestemmingen worden besproken, op internet wordt rondgesnuffeld, er is voorpret. Maar veel mensen hebben simpelweg geen cent te makken. Die gebruiken het vakantiegeld om opgelopen achterstanden in te lopen. Om gaten te dichten. Deze mensen... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Hoorn Huizen Straten Mensen om meer redenen een bijzonder boekIn 1982 gaven Oud Hoorn, Stadsherstel en het Bureau Monumentenzorg van de gemeente Hoorn ‘Hoorn Huizen Straten Mensen’ uit, een unieke inventarisatie van woningen en gebouwen in de Hoornse binnenstad. Van alle panden werden de kadastrale gegevens opgenomen en voor zover... Column Carrousel - Wally Ooms Pechtold, Buma, Rutte: ze hebben hier niks te zoekenHet is weer zover: de gemeenteraadsverkiezingen komen eraan. Op 21 maart mogen we weer naar het schoolgebouw, het wijkcentrum of een ander stembureau. De verkiezingsstrijd is in alle hevigheid losgebarsten. Met heel veel holle kreten. Politici die in de afgelopen vier jaar... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Suleyman Reis alias Dirkie de Veenboer Vorige maand schreef ik over Bontekoe en de Barbarijse zeerovers. Het zou zo het onderwerp van een stripverhaal kunnen zijn. En dat was het ook. Al in de tweede strip van Kapitein Rob - zie illustratie - speelde de Veenboer een rol. Bontekoe wordt... Column Carrousel - Wally Ooms Een dag zonder plastic. Kan dat?In de oceanen drijft een plasticsoep van gigantische omvang. Naast het feit dat dit een verschrikkelijke aanblik oplevert, breekt deze plastic brei zeer langzaam af in deeltjes die weer terechtkomen in de vissen en de vogels en daarmee uiteindelijk weer bij de mens. De jonge...