Rodi

Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn

Bontekoe en de Barbarijse zeerovers

Op 28 december 1618 vaart Willem IJsbrantsz Bontekoe de haven van Hoorn uit als schipper van de Nieuw Hoorn voor zijn legendarische reis naar Indië. Het konvooi van de VOC bestaat uit zeven schepen. De Nieuw Hoorn verliest na enkele weken de andere schepen uit het oog. Ongetwijfeld zal dit jaar in Hoorn aandacht aan Bontekoe’s reis worden besteed. Tenminste, als dat in deze tijd van terugwerkende schaamte nog kan. Want met de projectie van hedendaagse normen op de geschiedenis van weleer verandert alle eertijdse trots in schaamte. Terecht, onterecht..? Wie zonder begrip voor de historie naar het verleden kijkt doet dat verleden onrecht. Wat niet wil zeggen dat we de fouten moeten goedpraten. Geen koe zo bont of er kleeft wel een vlekje aan, bevestigt juist de geschiedenis. Ook aan ‘onze’ Bontekoe. Slavenhandelaar, vechtersbaas, aanspreekbaar op de dood van duizenden Chinezen en anderen. Namens de VOC. Dat zal de rest van het jaar denkelijk wel aan de orde komen.
Bontekoe’s geboortehuis staat aan de Veermanskade. Bij de haven. Bovenin in de gevel prijkt een fraaie gevelsteen met, u raadt het, een bonte koe. Bontekoe’s borstbeeld prijkt sinds vijf jaar aan het eind van het Houten Hoofd. De schipper, koopman, avonturier en overlever kijkt uit over het weidse Hoornse Hop. Zijn jongens Hajo, Rolf en Padde, althans die van schrijver Johan Fabricius en beeldhouwer Jan van Druten, hangen als beeldengroep koutend en dromend over verre avonturen levensecht over het muurtje naast de Hoofdtoren.
Het had niet veel gescheeld of Bontekoe had de reis niet gemaakt. Dan hadden wij zijn te boek gestelde avonturen, waarvan hierbij de voorplaat, moeten missen. Als twintigjarige vrachtvaarder bevaart hij de hele toenmalig bekende wereld. Hij kent het Oostzeegebied, komt zelfs in het Russische Archangel, verhandelt zijn koopwaar in het Franse La Rochelle en in de Levant en slaat daar nieuwe handelswaar in. Een jaar voor zijn spectaculaire reis wordt Bontekoe’s schip voor de Spaanse zuidkust gekaapt door Barbarijse zeerovers, die de noordkust van Afrika onveilig maken. Gevangen zeelieden treffen het als ze als slaaf worden meegenomen en hun de voeten niet als overtollige ballast wordt gespoeld, overboord gezet. Het duurt vaak jaren eer familie en bekenden het losgeld om hen vrij te kopen bijeen hebben gebracht. Bekend is het verhaal van de zeer jeugdige Jan Dekker uit Zwaag, die dat lot een eeuw later ondergaat. Hij vraagt zijn moeder geld voor zijn levensonderhoud. Hij is ‘maager als een geraemt’, staat in zijn bedelbrief die het Westfries Archief bewaart. Na een kleine dertig jaar keert hij terug in Zwaag en schrijft zijn belevenissen van zich af.
Bontekoe heeft meer geluk. De grootadmiraal van de Turkse vloot, Suleyman Reis – een volgende keer iets meer over deze bijzondere figuur – heeft een en ander over de Hollandse gevangenen gehoord. Suleyman, ook al geen lieverdje, is een gevreesd kaper, in die tijd een eerzaam beroep. Niet te verwarren met ordinaire zeerovers. Kapers doen hun werk in opdracht van hun vorsten of bazen. Zij krijgen speciale kaperbrieven mee die hen het recht geven vijandelijke schepen te beroven. Voor de slachtoffers maakt het weinig uit of zij door een zeerover of een kaper worden gebeten. Het resultaat is eender. Zelfs onze Vader des Vaderlands Willem van Oranje maakte van de diensten van kapers gebruik. Hij gaf kaperbrieven mee aan de watergeuzen. Ook geen lekkere jongens. De VOC en de WIC geven dergelijke brieven mee aan hun kapiteins. Piet Hein haalt daarmee ‘rechtmatig’ de Spaanse zilvervloot binnen. Zo ging dat in die tijd.
Egbert Ottens

Artikel geplaatst op zondag 28 januari 2018 - 06:00

Foto's



Column carrousel
Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Gerard Boedijn (vervolg)Dit schitterende schilderij, hoewel smaken verschillen, hangt in Muziekschool Gerard Boedijn. Het is in de jaren dertig geschilderd door Adolf de Haer, een Duits kunstenaar die, nadat zijn werk in zijn geboorteplaats Düsseldorf door de nazi’s als ontaard, was bestempeld, enige tijd in Hoorn verbleef. Er waren meer... Column Carrousel - Wally Ooms West-Friesland gefeliciteerd met Westfrisaweg De Westfrisiaweg is al vrijwel geheel in gebruik. Uitvoerend bouwbedrijf Heijmans is doende met de laatste werkzaamheden. De officiële opening zal plaatsvinden op 30 november door gedeputeerde Elisabeth Post en minister van Infrastructuur Cora van Nieuwenhuizen. Elisabeth zal het die dag met Cora ongetwijfeld niet hebben... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Gerard Boedijn: vernieuwer van de HafabraHet is deze maand 125 jaar geleden dat Gerard Boedijn, die geldt als één van de grootste vernieuwers van de muziek voor harmonieorkest, fanfare en brassband, in Europa in Hoorn werd geboren. Boedijns geboortehuis aan de Draafsingel, nummer 5, recht tegenover de Oosterpoort, werd in... Column Carrousel - Wally Ooms Van Klazien uit Zalk naar farmaceutisch geboefteBij Klazien uit Zalk, die ooit grote bekendheid genoot door haar natuurmiddelen tegen bepaalde aandoeningen, wist je tenminste waar je aan toe was. De grote ziektes liet ze aan zich voorbijgaan, maar voor vrijwel alle kwaaltjes en aandoeningen had ze wel een op kruiden... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn 't Stadhuys van Hoorn in centrum AmsterdamHoorn heeft drie stadhuizen. Het oude dat zich in de Statenpoort, ofwel het Statenlogement bevond, op de hoek van de Nieuwsteeg en de Nieuwstraat en het huidige aan de Nieuwe Steen, gebouwd tussen 1975 en 1981 naar een ontwerp van het Alkmaarse architectenbureau van... Column Carrousel - Wally Ooms Woningnood neemt schrikbarende vormen aanTerwijl de gemeente Hoorn de meest fantastische plannen aan het ontwikkelen was voor een te koop staand stuk grond in Zwaag en daarover 34 bijeenkomsten in de planning had staan, is een projectontwikkelaar rond te tafel gaan zitten met de grondeigenaar en zijn ze tot zaken...