Rodi

Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn

Suleyman Reis alias Dirkie de Veenboer

Vorige maand schreef ik over Bontekoe en de Barbarijse zeerovers. Het zou zo het onderwerp van een stripverhaal kunnen zijn. En dat was het ook. Al in de tweede strip van Kapitein Rob - zie illustratie - speelde de Veenboer een rol. Bontekoe wordt nadat zijn schip is gekaapt met zijn bemanning naar Algiers gebracht. Hun lot is weinig hoopvol. Meestal wacht een slavenbestaan. Behalve wie wordt vrijgekocht of zich tot de islam bekeert. Die wordt vrij man. Algiers is de uitvalsbasis van de kapervloot van de Turkse groot-admiraal Suleyman Reis, de gesel van de Middellandse Zee. Maar hij is bovendien een oud-plaatsgenoot van Bontekoe. Geboren in Hoorn als Dirkie Ivan de Veenboer! Horinezen onder elkaar.
Veensteken, zoals zijn vader, lijkt de jonge Dirk niets. Het ruime sop lokt en de winsten die in verre oorden behaald worden. In 1606 scheept hij in als schrijver bij Simon de Danser uit Dordrecht, één van de Barbarijse zeerovers. Al snel ziet Dirk, die als schrijver vermoedelijk ook de boekhouding van de buit bijhoudt, dat de grootste rovers aan wal wonen. Dirkie begint voor zichzelf, met kaperbrieven van de Staten van Zeeland. Het legt hem geen windeieren. Het is echter druk voor de kusten van Afrika. Meer kapers maken de zeeën onveilig. Tot in de Egeïsche Zee. Dirk meet zich een nieuwe naam aan: Suleyman Reis, Reis betekent aanvoerder. Suleyman berooft de schepen van een aantal concurrenten. Omdat de handelsvloot van de sultan van Constantinopel ook veel last van hen ervaart benoemt deze Dirk tot groot-admiraal. De Zeeuwse kaperbrieven worden ingewisseld voor die van de sultan, het gereformeerde geloof voor de islam. Toch knaagt de heimwee zijn hele leven aan hem. Naar Holland maar vooral naar Hoorn. De Staten van Holland laten zich niet vermurwen. Zij willen hem niet terugzien. Terugkeer is ondenkbaar. Suleyman blijft banneling in zijn zelf gekozen oord.
Belangstelling voor gevangen zeelieden heeft Suleyman niet. Met de slavenhandel laat hij zich niet in. Maar voor Hollanders, zeker als het Horinezen zijn, klopt zijn hart nog steeds. Hij koopt Bontekoe en zijn jongere broer voor 750 zilveren realen vrij. Een vermogen in die tijd. Maar je doet wat voor een plaatsgenoot, al krijgt Bontekoe zijn schip niet terug. En Dirkie niet de dank van Bontekoe. Later typeert hij Suleyman als ‘ruwe bolster, blanke pit’, maar kan voor zijn bekering van het ‘ware geloof’ tot de islam, geen enkel respect opbrengen.
Oktober 1620 sterft Dirkie de Veenboer in een gevecht voor de Spaanse kust met uitgerekend een kleine Hollandse vloot. David Pietersz. de Vries is een van de kapiteins. Geboren in La Rochelle, nadien woonachtig in Hoorn. De Vries schrijft erover: ‘Ook vernam ik toen dat mijn kleine kameraad die voor mijn boeg lag [de fluit van schipper Pauwels, eveneens van Hoorn] een zeer gelukkig schot loste op de admiraal der Algerijnen. De kogel doodde een piraat en rukte admiraal Veenboer een been af. Hij was de bekende Hollandse renegaat.’ Het woord renegaat werd in die tijd gebruikt voor iemand die van religie veranderde. David Pietersz. de Vries speelt jaren later nog een rol in het leven van Jan Pietersz. Coen. Stof voor later wellicht.
Egbert Ottens

Artikel geplaatst op zondag 25 februari 2018 - 06:00

Foto's



Column carrousel
Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Straatnaamgeving in HoornVoor het Kwartaalblad Oud Hoorn 1987-4 schreef Leo Hoogeveen een artikel over straatnaamgeving in de periode 1950-1965. Het is een treurigstemmend klaaglied. Want wat was de praktijk? Op voordracht van burgemeester en wethouders stelde de gemeenteraad straatnamen vast die met hetzelfde gemak werden vergeten, geschrapt omdat het plan... Column Carrousel - Wally Ooms Inwoners ontevreden over inzameling HVC: rapportcijfer 3,2Onderzoekjes. We worden er tegenwoordig mee doodgegooid: "De Nederlander wil vaker op reis", of "West-Friezen tevreden over supermarktaanbod". En niemand die iemand kent die ooit heeft deelgenomen aan deze 'onderzoekjes'. "Wie betaalt, bepaalt" is een veelgehoorde term als het gaat om de relatie opdrachtgever... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Straatnamen: een ereschuldBegin juni 1945 vond - zie foto - een grote manifestatie plaats op de Roode Steen. De Hoornse onderduikers hadden de bijeenkomst georganiseerd om hun ‘pleegouders’ en de leden van de Hoornse KP en de LO, de organisatie die landelijk actief was bij de opvang van en de... Column Carrousel - Wally Ooms AP maakt jacht op SinterklaasDe Autoriteit Persoonsgegevens is bevoegd om boetes op te leggen bij overtredingen van de Wet bescherming persoonsgegevens. Sinds 25 mei is een nieuwe privacywetgeving van kracht, waardoor vele Facebookgebruikers zich in het nauw gedreven voelen. Ze vragen zich af of ze nog wel een foto mogen... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Op zwartMet de uitspraak van de kantonrechter onlangs in een zaak van een uitgever tegen Erfgoed Leiden heeft de rechter veel archieven, musea, bibliotheken en erfgoedinstellingen voor een dilemma gesteld. De rechter vindt op basis van de Auteurswet dat alle instellingen die hun beeldbank online hebben staan eerst van de... Column Carrousel - Wally Ooms OorlogskinderenDodenherdenking wordt opgevolgd door Bevrijdingsdag met de daarbij behorende herinneringen aan de zinloosheid en de omvang van de laatste wereldoorlog en de vele miljoenen slachtoffers. Het volgende waargebeurde verhaal is slechts een voorbeeld van het leed dat een oorlog met zich meebrengt. Hoog in de Franse Alpen speelde zich lang...