Rodi

Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn

Suleyman Reis alias Dirkie de Veenboer

Vorige maand schreef ik over Bontekoe en de Barbarijse zeerovers. Het zou zo het onderwerp van een stripverhaal kunnen zijn. En dat was het ook. Al in de tweede strip van Kapitein Rob - zie illustratie - speelde de Veenboer een rol. Bontekoe wordt nadat zijn schip is gekaapt met zijn bemanning naar Algiers gebracht. Hun lot is weinig hoopvol. Meestal wacht een slavenbestaan. Behalve wie wordt vrijgekocht of zich tot de islam bekeert. Die wordt vrij man. Algiers is de uitvalsbasis van de kapervloot van de Turkse groot-admiraal Suleyman Reis, de gesel van de Middellandse Zee. Maar hij is bovendien een oud-plaatsgenoot van Bontekoe. Geboren in Hoorn als Dirkie Ivan de Veenboer! Horinezen onder elkaar.
Veensteken, zoals zijn vader, lijkt de jonge Dirk niets. Het ruime sop lokt en de winsten die in verre oorden behaald worden. In 1606 scheept hij in als schrijver bij Simon de Danser uit Dordrecht, één van de Barbarijse zeerovers. Al snel ziet Dirk, die als schrijver vermoedelijk ook de boekhouding van de buit bijhoudt, dat de grootste rovers aan wal wonen. Dirkie begint voor zichzelf, met kaperbrieven van de Staten van Zeeland. Het legt hem geen windeieren. Het is echter druk voor de kusten van Afrika. Meer kapers maken de zeeën onveilig. Tot in de Egeïsche Zee. Dirk meet zich een nieuwe naam aan: Suleyman Reis, Reis betekent aanvoerder. Suleyman berooft de schepen van een aantal concurrenten. Omdat de handelsvloot van de sultan van Constantinopel ook veel last van hen ervaart benoemt deze Dirk tot groot-admiraal. De Zeeuwse kaperbrieven worden ingewisseld voor die van de sultan, het gereformeerde geloof voor de islam. Toch knaagt de heimwee zijn hele leven aan hem. Naar Holland maar vooral naar Hoorn. De Staten van Holland laten zich niet vermurwen. Zij willen hem niet terugzien. Terugkeer is ondenkbaar. Suleyman blijft banneling in zijn zelf gekozen oord.
Belangstelling voor gevangen zeelieden heeft Suleyman niet. Met de slavenhandel laat hij zich niet in. Maar voor Hollanders, zeker als het Horinezen zijn, klopt zijn hart nog steeds. Hij koopt Bontekoe en zijn jongere broer voor 750 zilveren realen vrij. Een vermogen in die tijd. Maar je doet wat voor een plaatsgenoot, al krijgt Bontekoe zijn schip niet terug. En Dirkie niet de dank van Bontekoe. Later typeert hij Suleyman als ‘ruwe bolster, blanke pit’, maar kan voor zijn bekering van het ‘ware geloof’ tot de islam, geen enkel respect opbrengen.
Oktober 1620 sterft Dirkie de Veenboer in een gevecht voor de Spaanse kust met uitgerekend een kleine Hollandse vloot. David Pietersz. de Vries is een van de kapiteins. Geboren in La Rochelle, nadien woonachtig in Hoorn. De Vries schrijft erover: ‘Ook vernam ik toen dat mijn kleine kameraad die voor mijn boeg lag [de fluit van schipper Pauwels, eveneens van Hoorn] een zeer gelukkig schot loste op de admiraal der Algerijnen. De kogel doodde een piraat en rukte admiraal Veenboer een been af. Hij was de bekende Hollandse renegaat.’ Het woord renegaat werd in die tijd gebruikt voor iemand die van religie veranderde. David Pietersz. de Vries speelt jaren later nog een rol in het leven van Jan Pietersz. Coen. Stof voor later wellicht.
Egbert Ottens

Artikel geplaatst op zondag 25 februari 2018 - 06:00

Foto's



Column carrousel
Column Carrousel - Wally Ooms Woningnood neemt schrikbarende vormen aanTerwijl de gemeente Hoorn de meest fantastische plannen aan het ontwikkelen was voor een te koop staand stuk grond in Zwaag en daarover 34 bijeenkomsten in de planning had staan, is een projectontwikkelaar rond te tafel gaan zitten met de grondeigenaar en zijn ze tot zaken... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn 1618In de geschiedenis van ons land is 1618 één van de kanteljaren. Stadhouder en legeraanvoerder in dienst van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden Maurits (zie hierboven, bron: Rijksmuseum) erft na het overlijden van zijn oudere halfbroer Filips Willem, de oudste zoon van Willem van Oranje, de titel Prins van... Column Carrousel - Wally Ooms Westfries landschap wordt geschiedenisEeuwenlang waren kerken, watertorens en klassieke windmolens de beeldbepalende elementen in ons polderlandschap. Door het oprichten van megawindturbines wordt nu in hoog tempo gewerkt om dat beeld te laten verdwijnen. Deze horizonvervuilers worden verspreid over het hele land ingezet om te kunnen voldoen aan een energievraagstuk dat... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Een nieuwe torenspits?De komende jaren zullen Kerkplein en Grote Kerk een grote metamorfose ondergaan. Het gehele plein wordt opnieuw ingericht. De plannen voor de herinrichting van het Kerkplein zijn in overleg met belanghebbenden en belangstellenden tot stand gekomen. Het Kerkplein – met uitzondering van de achterzijde van de kerk waar... Column Carrousel - Wally Ooms Zijn we hittebestendig?Het aanhoudende fraaie weer wordt door vrijwel iedereen met enthousiasme ontvangen. De stranden zijn overbevolkt, de terrassen lopen vol en kunnen de drukte niet aan, ijsverkopers weten niet wat ze meemaken, de campings in Nederland kennen een ongekende drukte, verre vakantiereizen worden omgezet naar binnenlandse bestemmingen en het... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Straatnaamgeving in HoornVoor het Kwartaalblad Oud Hoorn 1987-4 schreef Leo Hoogeveen een artikel over straatnaamgeving in de periode 1950-1965. Het is een treurigstemmend klaaglied. Want wat was de praktijk? Op voordracht van burgemeester en wethouders stelde de gemeenteraad straatnamen vast die met hetzelfde gemak werden vergeten, geschrapt omdat het plan...