Rodi

Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn

Suleyman Reis alias Dirkie de Veenboer

Vorige maand schreef ik over Bontekoe en de Barbarijse zeerovers. Het zou zo het onderwerp van een stripverhaal kunnen zijn. En dat was het ook. Al in de tweede strip van Kapitein Rob - zie illustratie - speelde de Veenboer een rol. Bontekoe wordt nadat zijn schip is gekaapt met zijn bemanning naar Algiers gebracht. Hun lot is weinig hoopvol. Meestal wacht een slavenbestaan. Behalve wie wordt vrijgekocht of zich tot de islam bekeert. Die wordt vrij man. Algiers is de uitvalsbasis van de kapervloot van de Turkse groot-admiraal Suleyman Reis, de gesel van de Middellandse Zee. Maar hij is bovendien een oud-plaatsgenoot van Bontekoe. Geboren in Hoorn als Dirkie Ivan de Veenboer! Horinezen onder elkaar.
Veensteken, zoals zijn vader, lijkt de jonge Dirk niets. Het ruime sop lokt en de winsten die in verre oorden behaald worden. In 1606 scheept hij in als schrijver bij Simon de Danser uit Dordrecht, één van de Barbarijse zeerovers. Al snel ziet Dirk, die als schrijver vermoedelijk ook de boekhouding van de buit bijhoudt, dat de grootste rovers aan wal wonen. Dirkie begint voor zichzelf, met kaperbrieven van de Staten van Zeeland. Het legt hem geen windeieren. Het is echter druk voor de kusten van Afrika. Meer kapers maken de zeeën onveilig. Tot in de Egeïsche Zee. Dirk meet zich een nieuwe naam aan: Suleyman Reis, Reis betekent aanvoerder. Suleyman berooft de schepen van een aantal concurrenten. Omdat de handelsvloot van de sultan van Constantinopel ook veel last van hen ervaart benoemt deze Dirk tot groot-admiraal. De Zeeuwse kaperbrieven worden ingewisseld voor die van de sultan, het gereformeerde geloof voor de islam. Toch knaagt de heimwee zijn hele leven aan hem. Naar Holland maar vooral naar Hoorn. De Staten van Holland laten zich niet vermurwen. Zij willen hem niet terugzien. Terugkeer is ondenkbaar. Suleyman blijft banneling in zijn zelf gekozen oord.
Belangstelling voor gevangen zeelieden heeft Suleyman niet. Met de slavenhandel laat hij zich niet in. Maar voor Hollanders, zeker als het Horinezen zijn, klopt zijn hart nog steeds. Hij koopt Bontekoe en zijn jongere broer voor 750 zilveren realen vrij. Een vermogen in die tijd. Maar je doet wat voor een plaatsgenoot, al krijgt Bontekoe zijn schip niet terug. En Dirkie niet de dank van Bontekoe. Later typeert hij Suleyman als ‘ruwe bolster, blanke pit’, maar kan voor zijn bekering van het ‘ware geloof’ tot de islam, geen enkel respect opbrengen.
Oktober 1620 sterft Dirkie de Veenboer in een gevecht voor de Spaanse kust met uitgerekend een kleine Hollandse vloot. David Pietersz. de Vries is een van de kapiteins. Geboren in La Rochelle, nadien woonachtig in Hoorn. De Vries schrijft erover: ‘Ook vernam ik toen dat mijn kleine kameraad die voor mijn boeg lag [de fluit van schipper Pauwels, eveneens van Hoorn] een zeer gelukkig schot loste op de admiraal der Algerijnen. De kogel doodde een piraat en rukte admiraal Veenboer een been af. Hij was de bekende Hollandse renegaat.’ Het woord renegaat werd in die tijd gebruikt voor iemand die van religie veranderde. David Pietersz. de Vries speelt jaren later nog een rol in het leven van Jan Pietersz. Coen. Stof voor later wellicht.
Egbert Ottens

Artikel geplaatst op zondag 25 februari 2018 - 06:00

Foto's



Column carrousel
Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Gerard Boedijn (vervolg)Dit schitterende schilderij, hoewel smaken verschillen, hangt in Muziekschool Gerard Boedijn. Het is in de jaren dertig geschilderd door Adolf de Haer, een Duits kunstenaar die, nadat zijn werk in zijn geboorteplaats Düsseldorf door de nazi’s als ontaard, was bestempeld, enige tijd in Hoorn verbleef. Er waren meer... Column Carrousel - Wally Ooms West-Friesland gefeliciteerd met Westfrisaweg De Westfrisiaweg is al vrijwel geheel in gebruik. Uitvoerend bouwbedrijf Heijmans is doende met de laatste werkzaamheden. De officiële opening zal plaatsvinden op 30 november door gedeputeerde Elisabeth Post en minister van Infrastructuur Cora van Nieuwenhuizen. Elisabeth zal het die dag met Cora ongetwijfeld niet hebben... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Gerard Boedijn: vernieuwer van de HafabraHet is deze maand 125 jaar geleden dat Gerard Boedijn, die geldt als één van de grootste vernieuwers van de muziek voor harmonieorkest, fanfare en brassband, in Europa in Hoorn werd geboren. Boedijns geboortehuis aan de Draafsingel, nummer 5, recht tegenover de Oosterpoort, werd in... Column Carrousel - Wally Ooms Van Klazien uit Zalk naar farmaceutisch geboefteBij Klazien uit Zalk, die ooit grote bekendheid genoot door haar natuurmiddelen tegen bepaalde aandoeningen, wist je tenminste waar je aan toe was. De grote ziektes liet ze aan zich voorbijgaan, maar voor vrijwel alle kwaaltjes en aandoeningen had ze wel een op kruiden... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn 't Stadhuys van Hoorn in centrum AmsterdamHoorn heeft drie stadhuizen. Het oude dat zich in de Statenpoort, ofwel het Statenlogement bevond, op de hoek van de Nieuwsteeg en de Nieuwstraat en het huidige aan de Nieuwe Steen, gebouwd tussen 1975 en 1981 naar een ontwerp van het Alkmaarse architectenbureau van... Column Carrousel - Wally Ooms Woningnood neemt schrikbarende vormen aanTerwijl de gemeente Hoorn de meest fantastische plannen aan het ontwikkelen was voor een te koop staand stuk grond in Zwaag en daarover 34 bijeenkomsten in de planning had staan, is een projectontwikkelaar rond te tafel gaan zitten met de grondeigenaar en zijn ze tot zaken...