Rodi

Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn

Straatnamen: een ereschuld

Begin juni 1945 vond - zie foto - een grote manifestatie plaats op de Roode Steen. De Hoornse onderduikers hadden de bijeenkomst georganiseerd om hun ‘pleegouders’ en de leden van de Hoornse KP en de LO, de organisatie die landelijk actief was bij de opvang van en de verzorging van onderduikers, voor hun moed en grote inzet te bedanken. Na een defilé door Muziekvereniging Apollo, het korps dat zelf ook drie en een half jaar ondergronds was gegaan, omdat het geweigerd had zich bij de door de Duitsers ingestelde Cultuurkamer aan te melden, sprak Ies Themans, een Joodse onderduiker die bij de dames Dell en Van Vliet in de conciërgewoning achter de Orts-Kommandantur aan het Grote Oost 6, samen met nog zes andere jonge mannen, waaronder zijn broer Sal, ondergedoken had gezeten. Later, nadat Aaf Dell in februari 1944 was gearresteerd en in Ravensbrück terecht gekomen was en Dieuw van Vliet door de Duitsers de conciërgewoning was uitgezet, dook hij opnieuw bij haar onder, nu op de zolder van haar nieuwe woning aan de Roode Steen. Nauwelijks minder gevaarlijk, want op een steenworp afstand, schuin aan de overkant van het plein, huisde de gevreesde landwacht.
Na Themans, die de mannen en de vrouwen van de LO en de KP ‘mensenredders’ noemde en inging op hun moeilijke en gevaarlijke opdracht, sprak ook nog een vertegenwoordiger van de Spoorwegstakers die zich medio september 1944 bij het al immense leger onderduikers voegden. Ter afsluiting van de bijeenkomst op de Roode Steen werd een krans gelegd op de plek voor de Grote Kerk waar de Duitsers op 4 mei 1945, als represaille voor de moord op de Nederlandse SS’er George Herlee, vijf ‘Todeskandidaten’ uit het Huis van Bewaring aan de Amsterdamse Weteringschans fusilleerden.
Tijdens het ongedwongen samenzijn dat volgde, van bestuurders, onderduikers en leden van de KP en de LO, stelde de voorman van de Hoornse afdeling van het NSF, het Nationaal Steunfonds - de ‘bankier van het verzet’ - C. Luyckx, voor om de gevallen Hoornse verzetsmensen te eren door een straat naar hen te vernoemen. Hij noemde daarbij de namen van Wim Pommerel en Nico Koppes, op dat moment nog niet wetend dat de al in oktober 1943 opgepakte Martin van Dalen, een van de naaste medewerkers van Piet Verbeek, de leider van de LO/KP in Hoorn - verzetsnaam ome Koos -, kort voor het eind van de oorlog in een Duits concentratiekamp was bezweken. Burgemeester Leemhorst vond het een goed idee en zou het meenemen.
Hoeveel burgemeesters heeft Hoorn sindsdien gehad en hoe vaak hebben raadsleden en Oud Hoorn en Comité 40-45 dat verzoek niet herhaald? Okay: er zijn drie straten in Hoorn-Noord naar verzetsstrijders vernoemd: de Johannes Poststraat, de Pater Bleijsstraat en de Jan Campertstraat. Maar hoe groot de betekenis van deze verzetsstrijders ook is geweest, geen had direct met Hoorn te maken. Waarom is de Straatnaamcommissie al die decennia doof gebleken?
De enige vernoeming van een jonge verzetsstrijder die wel van grote betekenis voor het verzet in Hoorn was, de Alkmaarder Fritz Conijn, leider van het verzet in Noord-Holland, die op 21-jarige leeftijd in september 1944 in Vught werd doodgeschoten, ging niet door omdat het uitvoeringsplan van het betreffende buurtje werd gewijzigd.
Is het na bijna driekwart eeuw niet de hoogste tijd deze ereschuld eindelijk in te lossen? Niet alleen van hen die hun leven gaven, maar ook van hen die wel overleefden en door hun moed nog altijd een voorbeeld voor ons zijn.
Egbert Ottens

Artikel geplaatst op zondag 17 juni 2018 - 06:00

Foto's



Column carrousel
Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn 1618In de geschiedenis van ons land is 1618 één van de kanteljaren. Stadhouder en legeraanvoerder in dienst van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden Maurits (zie hierboven, bron: Rijksmuseum) erft na het overlijden van zijn oudere halfbroer Filips Willem, de oudste zoon van Willem van Oranje, de titel Prins van... Column Carrousel - Wally Ooms Westfries landschap wordt geschiedenisEeuwenlang waren kerken, watertorens en klassieke windmolens de beeldbepalende elementen in ons polderlandschap. Door het oprichten van megawindturbines wordt nu in hoog tempo gewerkt om dat beeld te laten verdwijnen. Deze horizonvervuilers worden verspreid over het hele land ingezet om te kunnen voldoen aan een energievraagstuk dat... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Een nieuwe torenspits?De komende jaren zullen Kerkplein en Grote Kerk een grote metamorfose ondergaan. Het gehele plein wordt opnieuw ingericht. De plannen voor de herinrichting van het Kerkplein zijn in overleg met belanghebbenden en belangstellenden tot stand gekomen. Het Kerkplein – met uitzondering van de achterzijde van de kerk waar... Column Carrousel - Wally Ooms Zijn we hittebestendig?Het aanhoudende fraaie weer wordt door vrijwel iedereen met enthousiasme ontvangen. De stranden zijn overbevolkt, de terrassen lopen vol en kunnen de drukte niet aan, ijsverkopers weten niet wat ze meemaken, de campings in Nederland kennen een ongekende drukte, verre vakantiereizen worden omgezet naar binnenlandse bestemmingen en het... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Straatnaamgeving in HoornVoor het Kwartaalblad Oud Hoorn 1987-4 schreef Leo Hoogeveen een artikel over straatnaamgeving in de periode 1950-1965. Het is een treurigstemmend klaaglied. Want wat was de praktijk? Op voordracht van burgemeester en wethouders stelde de gemeenteraad straatnamen vast die met hetzelfde gemak werden vergeten, geschrapt omdat het plan... Column Carrousel - Wally Ooms Inwoners ontevreden over inzameling HVC: rapportcijfer 3,2Onderzoekjes. We worden er tegenwoordig mee doodgegooid: "De Nederlander wil vaker op reis", of "West-Friezen tevreden over supermarktaanbod". En niemand die iemand kent die ooit heeft deelgenomen aan deze 'onderzoekjes'. "Wie betaalt, bepaalt" is een veelgehoorde term als het gaat om de relatie opdrachtgever...