Rodi

Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn

(Foto: aangeleverd)

1618

In de geschiedenis van ons land is 1618 één van de kanteljaren. Stadhouder en legeraanvoerder in dienst van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden Maurits (zie hierboven, bron: Rijksmuseum) erft na het overlijden van zijn oudere halfbroer Filips Willem, de oudste zoon van Willem van Oranje, de titel Prins van Oranje. Het botert al jaren niet tussen de prins en landsadvocaat en raadspensionaris Johan van Oldenbarnevelt. De laatste had in 1609 een Twaalfjarig Bestand met de aartsvijand van de republiek de Spanjaarden gesloten. Van Oldenbarnevelt moest wel. De bodem van ‘s staatsschatkist was na jaren oorlog voeren in zicht. De ruzie tussen beide heren culmineert in 1618 in het gevangennemen van Van Oldenbarnevelt. Gelijk worden Hugo de Groot – van de boekenkist – en de uit Hoorn afkomstige Leidse raadspensionaris Rombout Hoogerbeets gevangen gezet. Van Oldenbarnevelt wordt van hoogverraad beschuldigd. Mei 1619 rolt het hoofd van de 71-jarige raadspensionaris over het Binnenhof.
Aan de andere kant van de wereld, in Indië, neemt Jan Pietersz. Coen in datzelfde jaar, onkundig nog van zijn benoeming tot gouverneur-generaal van de onderneming eind 1617 door de Heeren XVII – de post ging nog niet zo snel in die dagen – het besluit om de handelsnederzetting van de VOC naar Jacatra te verplaatsen en de plaats uit te bouwen tot de centrale zetel van de compagnie in Indië. Hoe daar ook over gedacht kan worden, het legt de Heren XVII geen windeieren. Coen wilde Jacatra graag naar zijn geboortestad Hoorn noemen, Nieuw Hoorn. Maar dat gaat de Heeren XVII te ver. Batavia moet het worden. Naar de West-Germaanse stam waarvan onder andere de in Kerkstraat in Hoorn op nummer 9 geboren Hadrianus Junius, éen van de grootste geleerden van zijn tijd, heeft beweerd dat wij Hollanders er van afstamden. Oud Hoorn bracht in 2011 een gedenksteen aan zijn geboortehuis aan.
Caspar van Hilten, we zijn weer in Den Haag beland, een naaste medewerker van prins Maurits, brengt in 1618 de eerste Nederlandse krant, de Courante uyt Italien ende Duytschlandt uit. Het begin van de pers in ons land! Gek dat de vaderlandse pers daar tot nu toe nog geen enkele aandacht aan heeft besteed.
Een week na de arrestaties van Maurits’ tegenstanders schuift de prins tijdens een krijgstocht – anders kun je het nauwelijks noemen – door het land, hem onwelgevallige stadsbesturen en schutterij-officieren aan de kant en stelt er, tegen alle regels in, hem gunstig gezinde besturen aan. Ook in Hoorn ruimen bekwame bestuurders het veld voor mannen die nauwelijks in de stad bekend zijn en op bestuurlijk terrein van toeten noch blazen weten. Maurits’ onderneming begint in Zuid Holland. In oktober zijn Monnickendam, Hoorn, Medemblik, Purmerend en Alkmaar aan de beurt.
November 1618 begint op aandringen van de Staten van Holland en West-Friesland de Synode van Dordrecht, in de hoop dat de theologische tegenstellingen die de vaderlandse kerk tot op het bot verdelen, tussen rekkelijken en preciezen, overbrugd kunnen worden. IJdele hoop. In 1619 worden de remonstranten de kerk uitgezet en wordt in Waalwijk de Remonstrantse Broederschap opgericht.
Niet alleen 2018 is een hectische tijd. Vierhonderd jaar geleden was het niet anders.
Egbert Ottens

Artikel geplaatst op zondag 09 september 2018 - 06:00

Foto's



Reacties (0)


Reageer

Column carrousel
Column Carrousel - Wally Ooms De planeetredders rukken opIn Nederland en ook elders in de wereld zijn verlichte geesten doende om de planeet aarde te redden. Die gaat eraan als zij niets doen. Dat is hun heilige overtuiging. Hun geloof. Daar waar vroeger kerkgebouwen verrezen, worden nu in rap tempo wolkenkrabberhoge windturbines geplaatst en huizen... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn De mannen achter de Maquette Hoorn 1650Soms is de werkelijkheid de overtreffende trap van de verbeelding. Eind november van dit jaar overleden in drie dagen tijd de twee mannen van wie de naam onverbrekelijk verbonden is aan de Maquette Hoorn 1650: Bob Habes (78) en Jack Buiten (85). Als medewerker... Column Carrousel - Wally Ooms Vuurwerkterreur: de schrik geeft een kickOver twee weken mag er weer officieel geknald worden. Het vuurwerk zal weer uiteenspatten voor en tijdens Oudejaarsnacht met alle gevolgen van dien. Bij de Eerste Hulp gaat het weer druk worden. Lichamelijk letsel, verminkingen, branden, vandalisme, beschadigingen aan oren en ogen en heel veel... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Gerard Boedijn (vervolg)Dit schitterende schilderij, hoewel smaken verschillen, hangt in Muziekschool Gerard Boedijn. Het is in de jaren dertig geschilderd door Adolf de Haer, een Duits kunstenaar die, nadat zijn werk in zijn geboorteplaats Düsseldorf door de nazi’s als ontaard, was bestempeld, enige tijd in Hoorn verbleef. Er waren meer... Column Carrousel - Wally Ooms West-Friesland gefeliciteerd met Westfrisaweg De Westfrisiaweg is al vrijwel geheel in gebruik. Uitvoerend bouwbedrijf Heijmans is doende met de laatste werkzaamheden. De officiële opening zal plaatsvinden op 30 november door gedeputeerde Elisabeth Post en minister van Infrastructuur Cora van Nieuwenhuizen. Elisabeth zal het die dag met Cora ongetwijfeld niet hebben... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Gerard Boedijn: vernieuwer van de HafabraHet is deze maand 125 jaar geleden dat Gerard Boedijn, die geldt als één van de grootste vernieuwers van de muziek voor harmonieorkest, fanfare en brassband, in Europa in Hoorn werd geboren. Boedijns geboortehuis aan de Draafsingel, nummer 5, recht tegenover de Oosterpoort, werd in...