Rodi

Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn

(Foto: aangeleverd)

1618

In de geschiedenis van ons land is 1618 één van de kanteljaren. Stadhouder en legeraanvoerder in dienst van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden Maurits (zie hierboven, bron: Rijksmuseum) erft na het overlijden van zijn oudere halfbroer Filips Willem, de oudste zoon van Willem van Oranje, de titel Prins van Oranje. Het botert al jaren niet tussen de prins en landsadvocaat en raadspensionaris Johan van Oldenbarnevelt. De laatste had in 1609 een Twaalfjarig Bestand met de aartsvijand van de republiek de Spanjaarden gesloten. Van Oldenbarnevelt moest wel. De bodem van ‘s staatsschatkist was na jaren oorlog voeren in zicht. De ruzie tussen beide heren culmineert in 1618 in het gevangennemen van Van Oldenbarnevelt. Gelijk worden Hugo de Groot – van de boekenkist – en de uit Hoorn afkomstige Leidse raadspensionaris Rombout Hoogerbeets gevangen gezet. Van Oldenbarnevelt wordt van hoogverraad beschuldigd. Mei 1619 rolt het hoofd van de 71-jarige raadspensionaris over het Binnenhof.
Aan de andere kant van de wereld, in Indië, neemt Jan Pietersz. Coen in datzelfde jaar, onkundig nog van zijn benoeming tot gouverneur-generaal van de onderneming eind 1617 door de Heeren XVII – de post ging nog niet zo snel in die dagen – het besluit om de handelsnederzetting van de VOC naar Jacatra te verplaatsen en de plaats uit te bouwen tot de centrale zetel van de compagnie in Indië. Hoe daar ook over gedacht kan worden, het legt de Heren XVII geen windeieren. Coen wilde Jacatra graag naar zijn geboortestad Hoorn noemen, Nieuw Hoorn. Maar dat gaat de Heeren XVII te ver. Batavia moet het worden. Naar de West-Germaanse stam waarvan onder andere de in Kerkstraat in Hoorn op nummer 9 geboren Hadrianus Junius, éen van de grootste geleerden van zijn tijd, heeft beweerd dat wij Hollanders er van afstamden. Oud Hoorn bracht in 2011 een gedenksteen aan zijn geboortehuis aan.
Caspar van Hilten, we zijn weer in Den Haag beland, een naaste medewerker van prins Maurits, brengt in 1618 de eerste Nederlandse krant, de Courante uyt Italien ende Duytschlandt uit. Het begin van de pers in ons land! Gek dat de vaderlandse pers daar tot nu toe nog geen enkele aandacht aan heeft besteed.
Een week na de arrestaties van Maurits’ tegenstanders schuift de prins tijdens een krijgstocht – anders kun je het nauwelijks noemen – door het land, hem onwelgevallige stadsbesturen en schutterij-officieren aan de kant en stelt er, tegen alle regels in, hem gunstig gezinde besturen aan. Ook in Hoorn ruimen bekwame bestuurders het veld voor mannen die nauwelijks in de stad bekend zijn en op bestuurlijk terrein van toeten noch blazen weten. Maurits’ onderneming begint in Zuid Holland. In oktober zijn Monnickendam, Hoorn, Medemblik, Purmerend en Alkmaar aan de beurt.
November 1618 begint op aandringen van de Staten van Holland en West-Friesland de Synode van Dordrecht, in de hoop dat de theologische tegenstellingen die de vaderlandse kerk tot op het bot verdelen, tussen rekkelijken en preciezen, overbrugd kunnen worden. IJdele hoop. In 1619 worden de remonstranten de kerk uitgezet en wordt in Waalwijk de Remonstrantse Broederschap opgericht.
Niet alleen 2018 is een hectische tijd. Vierhonderd jaar geleden was het niet anders.
Egbert Ottens

Artikel geplaatst op zondag 09 september 2018 - 06:00

Foto's



Reacties (0)


Reageer

Column carrousel
Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn 1618In de geschiedenis van ons land is 1618 één van de kanteljaren. Stadhouder en legeraanvoerder in dienst van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden Maurits (zie hierboven, bron: Rijksmuseum) erft na het overlijden van zijn oudere halfbroer Filips Willem, de oudste zoon van Willem van Oranje, de titel Prins van... Column Carrousel - Wally Ooms Westfries landschap wordt geschiedenisEeuwenlang waren kerken, watertorens en klassieke windmolens de beeldbepalende elementen in ons polderlandschap. Door het oprichten van megawindturbines wordt nu in hoog tempo gewerkt om dat beeld te laten verdwijnen. Deze horizonvervuilers worden verspreid over het hele land ingezet om te kunnen voldoen aan een energievraagstuk dat... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Een nieuwe torenspits?De komende jaren zullen Kerkplein en Grote Kerk een grote metamorfose ondergaan. Het gehele plein wordt opnieuw ingericht. De plannen voor de herinrichting van het Kerkplein zijn in overleg met belanghebbenden en belangstellenden tot stand gekomen. Het Kerkplein – met uitzondering van de achterzijde van de kerk waar... Column Carrousel - Wally Ooms Zijn we hittebestendig?Het aanhoudende fraaie weer wordt door vrijwel iedereen met enthousiasme ontvangen. De stranden zijn overbevolkt, de terrassen lopen vol en kunnen de drukte niet aan, ijsverkopers weten niet wat ze meemaken, de campings in Nederland kennen een ongekende drukte, verre vakantiereizen worden omgezet naar binnenlandse bestemmingen en het... Column Carrousel - Vereniging Oud Hoorn Straatnaamgeving in HoornVoor het Kwartaalblad Oud Hoorn 1987-4 schreef Leo Hoogeveen een artikel over straatnaamgeving in de periode 1950-1965. Het is een treurigstemmend klaaglied. Want wat was de praktijk? Op voordracht van burgemeester en wethouders stelde de gemeenteraad straatnamen vast die met hetzelfde gemak werden vergeten, geschrapt omdat het plan... Column Carrousel - Wally Ooms Inwoners ontevreden over inzameling HVC: rapportcijfer 3,2Onderzoekjes. We worden er tegenwoordig mee doodgegooid: "De Nederlander wil vaker op reis", of "West-Friezen tevreden over supermarktaanbod". En niemand die iemand kent die ooit heeft deelgenomen aan deze 'onderzoekjes'. "Wie betaalt, bepaalt" is een veelgehoorde term als het gaat om de relatie opdrachtgever...