Rodi

'West-Friese accent en intonatie blijven nog generaties herkenbaar'
Taalquiz ‘Praat je Moerstaal’ in Cultura

Sjaak Steltenpool, Peter Swart en Harm Steltenpool presenteren de West-Friese taalquiz in Cultura in Andijk. (Foto: aangeleverd)

ANDIJK – Cultura Plus verzorgt zaterdag 3 november om 20.00 uur een avondvullend programma in de vorm van een West-Friese avond met quiz en muziek in Cultura, Kleingouw 112-113 in Andijk. Cultura Plus is een initiatief vanuit het bestuur van Cultura om het cultuurprogramma een bredere vorm en inhoud te geven, vormen die jong en oud aanspreken, in dit geval de West-Friese taalquiz 'Praat je Moerstaal'.


"Een heerlijk avondje West-Fries vermaak", laat Tineke Morsch, penningmeester van Cultura weten, "waar eenieder actief aan deelneemt. De quiz gaat uitsluitend over ons West-Friese dialect. Deelnemers hoeven niet te schrijven en spelen in teams, waarvan de leden bij elkaar aan tafel zitten en op de avond zelf samengesteld worden. Aan het einde van de quiz blijft één team over en dat zijn uiteraard de winnaars. Zij ontvangen een oorkonde en een prijs. Tussen de onderdelen door zingt iedereen gezamenlijk, onder pianobegeleiding, een aantal West-Friese liedjes, waarvan de teksten groot op een beamer in beeld worden gebracht. Iedereen kan dus meedoen!"

Taalquiz

De quiz wordt gepresenteerd door Sjaak en Harm Steltenpool en Peter Swart. Sjaak: "Tijdens de Wervershoofse gemeenschapsveiling in 2005 bood de oudervereniging van basisschool De Schelp het ‘Westfries Dictee’ te koop aan, in navolging van Het Nationaal Dictee. Men vroeg of ik mijn medewerking wilde verlenen, omdat ik vaker met het West-Friese dialect bezig was. Ik bracht al eerder een boek uit en veel Wervershovers kennen mij van het Volksorkest, waar ik al veertig jaar deel van uitmaak."
Spreektaal

Het West-Fries was vele eeuwen lang uitsluitend een spreektaal. Schrijven deed men zo goed en zo kwaad als het ging in het Nederlands. "Nu ons mooie dialect met uitsterven wordt bedreigd, wordt alom geprobeerd te redden wat er te redden valt en dat kan alleen maar door er zoveel mogelijk van op te schrijven. Onder auspiciën van de Stichting Creatief Westfries verschijnt al dertig jaar lang het kwartaalblad Skroivendevort, geschreven door de leden van de vier schrijversgroepen; Hoogkarspel, Hoogwoud, Langedijk en Veenhuizen. Door het schrijven in het West-Friese dialect ontstond er een dringende behoefte aan duidelijkheid en eensluidendheid over de spelling. Het ‘Westfries Woordenboek’ (1984) van dr. Jan Pannekeet, bracht de oplossing. Toch blijven er wel een aantal twijfelgevallen bestaan, bijvoorbeeld: hij = haai of hai; lelijk = lillek, lêlek, lullek of lulluk; het wordt = ’t wordt of ’t wort of eerlijk = eerlek, eerluk of eerlijk."
Verwarrend
Het leek Sjaak een te verwarrende opgave om een dictee te maken voor mensen die lezen en schrijven in het West-Fries niet gewend zijn. "Hoe maak ik daarmee een boeiend avondvullend programma, dat ook amusant is? Welke regels hanteer ik? Ik zag teveel bezwaren en stelde een quiz voor. Ze waren het met mij eens, mits ik dat dan wel zelf samenstelde. Om het goed te doen, kostte dat wel veel tijd voor een éénmalig gebruik. Peter Swart was gevraagd om te presenteren, dus met hem nam ik van tevoren de quiz door. De quizavond was een groot succes!"
Sleutelen

Nadien nog is veel aan de opzet gesleuteld en verbeterd tot wat het nu is. De quiz wordt tegenwoordig in groepen gespeeld, zodat voor het bijhouden van de stand een derde persoon nodig was. "Dat was mijn buurman Cees Swart en na diens overlijden is dat mijn zoon Harm geworden", zegt Sjaak. "In het algemeen wordt de quiz wel als moeilijk ervaren, vooral door jonge mensen. Ze schrikken ervan hoe weinig ze nog van ons dialect weten en hoeveel West-Fries er al ‘verdwenen’ is. Momenteel zijn we met een aantal mensen bezig met de herziene versie van het West-Fries Woordenboek. Hiermee redden we het dialect niet, maar voor geïnteresseerden is het een rijk document."
Diverse onderdelen

Wie het West-Fries van zijn ouders meekreeg, is ongetwijfeld in het voordeel en ervaart waarschijnlijk vaak de ‘O ja-beleving’. Veel vragen hebben meerkeuze antwoorden, waarbij het gokelement aanwezig is. Moeilijk? Het gaat de organisatie vooral om de lol en de West-Friese gezelligheid. De quiz kent de volgende onderdelen: woordkennis. bijnamen van West-Friese plaatsen. spreuken en gezegdes. woord invoegen. werkwoord vervoegen. herkomst van woorden en vertalen. "Hoewel de rijkdom aan West-Friese woorden, spreuken en gezegdes steeds meer naar de achtergrond verdwijnt, blijft het West-Friese accent en de intonatie nog wel enige generaties herkenbaar", besluit Sjaak.
Nieuwsgierig geworden? Kom dan naar deze gezellige avond en doe mee. Entree kost slechts 5 euro, inclusief kopje koffie of thee. Reserveren kan op CulturaPlus2.0@gmail.com onder vermelding van naam en het aantal personen.

Artikel geplaatst op vrijdag 02 november 2018 - 13:37


Medemblik
Twee voorstellingen bij Cultura Plus ANDIJK - Bij Cultura aan de Kleingouw in Andijk zijn zaterdag 2 februari twee voorstellingen op één avond te zien: 'Toeval en Keuzes' van Dance Company Joke de Heer uit Enkhuizen en na de pauze Theater Op Roet met de voorstelling 'Frieds to be'. Hoe sta je in het leven?... Bunker vermist MEDEMBLIK – Maurice Smit is zijn kat Bunker sinds 5 december kwijt in en rond de omgeving van de Graaf Florislaan in Medemblik. Bunker is een Cyperse grijs/zwart gestreepte kater. Wie meer informatie heeft over Bunker, neem dan direct contact op met Maurice via 06-25455262. Een beloning wordt uitgeloofd als... 'Na de reünistenconcert ben ik blijven hangen'
St. Caecilia viert jubileumjaar met concert in Schoof
WERVERSHOOF – St. Caecilia is een moderne muziekvereniging en bestaat uit een fanfare, slagwerkgroep en leerlingenorkest. Deze vereniging bestaat 19 oktober honderd jaar. De leden willen dat graag vieren met iedereen die wil genieten van een leuke en afwisselende avond. Kom zaterdag 19 januari naar SCC De Schoof, Kerkelaantje 1...
Bunch of Barrels in Groene kerkje LAMBERTSCHAAG – Bunch of Barrels geeft zaterdag 26 januari om 20.30 uur een theaterconcert in het Groene kerkje, aan het Noordeinde in Lambertschaag. Maak samen met de band een muzikale reis naar de beste jaren van de popmuziek: Vintage Music uit de jaren ’60 en ’70. Wie herinnert zich nog... Muziekdienst SIJBEKARSPEL – In de Protestantse kerk, Westerstraat 42 In Sijbekarspel wordt zondag 20 januari om 10.00 uur een muziekdienst gehouden. Eén van de organisten van de kerk, Jeroen Rijpkema, speelt verschillende orgelstukken. Iedereen is van harte welkom. Winterconcert muziekvereniging T.A.V.E.N.U. OPPERDOES - Muziekvereniging T.A.V.E.N.U. geeft zaterdag 26 januari om 20.00 uur een winterconcert in Dorpshuis De Torenschouw, Torenstraat 17 in Opperdoes. Dit is het eerste concert onder leiding van de nieuwe dirigent Dethmer Jan van Heerde. In het eerste deel van het concert wordt onder andere 'Les memoires de Moresnet'... Tuinhulp gezocht REGIO – WonenPlus is op zoek naar tuinvrijwilligers in Abbekerk, Wognum en Medemblik die zich willen inzetten voor mensen die niet meer zelf hun tuin kunnen onderhouden. WonenPlus is onderdeel van MEE & de Wering en ondersteunt ouderen, chronische zieken en mantelzorgers bij het langer zelfstandig thuis wonen. Dit doet... Sociaal eetcafé OPPERDOES – Senioren, chronisch zieken, mantelzorgers en alleenstaanden eten dinsdag 22 januari om 17.30 uur samen in dorpshuis De Torenschouw, Torenstraat 17 in Opperdoes. Op het menu staat dit keer kipfilet met zoete kerriesaus en spekjes, aardappelkoekjes en groentefantasie en het nagerecht mango-ijs met slagroom. Kom gezellig eten bij Jos... Verrassende winnaars West-Friese sporttitels HOORN – Met Nicholas Heiner en Nadine Visser als winnaars van de Westfriese sportverkiezingen is zowel bij de mannen als bij de vrouwen de hegemonie van de afgelopen jaren van broer en zus Simon en Irene Schouten (beide genomineerd) op verrassende wijze doorbroken. Heiner en Visser waren zelf op trainingskamp,... Zeven jubilarissen bij Allure WOGNUM – Tijdens de nieuwjaarsbijeenkomst van Allure is Ina Veeken gehuldigd, omdat ze vijfentwintig jaar zingt het koor. Ze begon in 1993 bij het Westfries Dameskoor, dat in 2013 Allure werd. Corry Bakker, Els Dekker, Corrie Gorter, Tiny Koeleman en Diny Sanders uit Wognum en Clara Slooten uit Oosthuizen kregen... Poëzieavond BENNINGBROEK – In de Week van de Poëzie verzorgt stichting Hyperion vrijdag 25 januari om 20.00 uur een poëzieavond in het Witte kerkje, Kerkelaan 10 in Benningbroek. Geniet van muziek en open podium. Iedereen kan een favoriet gedicht voorlezen. André Nuyens, kinderboekenschrijver en dichter, vertelt over het schrijven van gedichten... Themamiddag BENNINGBROEK – Senioren Vereniging Noorderkoggenland verzorgt 22 januari om 14.00 uur een themamiddag in De Vang, Molenstraat 42 in Benningbroek. Bij ergotherapie staat de cliënt centraal. Samen met de cliënt wordt gezocht naar oplossingen voor problemen die hij of zij ervaart. Maar hoe en wat kan de ergotherapeut betekenen? Gratis... Lichtjeswandeltocht Wereldkankerdag MEDEMBLIK – Inloophuis Medemblik verzorgt zondag 3 februari om 18.00 uur voor het eerst de Wereldkankerdag lichtjeswandeltocht. Met deze tocht vraagt het inloophuis aandacht voor de patiënten, families en vrienden die getroffen zijn door kanker. Tijdens het lopen wordt het leven gevierd en putten de wandelaars hoop uit de nieuwe... Nieuwe leden gezocht VVN ANDIJK – Dorpsraad Andijk is op zoek naar nieuwe leden voor Veilig Verkeer Nederland (VVN), afdeling Andijk. Nadat in het najaar van 2018 de dorpsraad een stroom van klachten ontving aangaande hardrijders binnen de bebouwde kom, daarom zelf snelheidsmetingen verrichtte en een informatiebijeenkomst organiseerde, is de volgende stap een actieve... Installatieavond De Krotenkokers WOGNUM – Een trailer op Facebook diende als inleiding voor de installatie-act, afgelopen zaterdag, van de Raad van 11 in De Krotenbunker in Wognum. Marcelino Wunderlich bracht via een Beiers Bierfeest, door de voormalige Berlijnse muur, over de skipiste en de Duitse Autobahn de Canrnavalsprins naar De Krotenbunker. Even na... James Watt-weekend bij Stoommachinemuseum MEDEMBLIIK – Iedereen is 19 en 20 januari welkom voor een bijzonder James Watt-weekend in het Stoommachinemuseum, Oosterdijk 4 in Medemblik. Het hele jaar staat in het teken van deze Schotse geleerde die in 1769 patent kreeg op de condensor. Hij verbond die aan de stoommachine, waardoor die driemaal zuiniger... Bewegen bij O.S.S. MEDEMBLIK – Ouders kunnen hun kindertjes bij gymvereniging O.S.S. in Medemblik inschrijven voor de lessen van het Nijntje beweegdiploma, dat maandag 28 januari van 16.00 tot 16.45 uur begint in zaal 3 van sporthal De Muiter, aan de Admiraliteitsweg in Medemblik. Kinderen tussen de 2 en 6 jaar leren spelenderwijs... Inschrijven Medemblikker-open MIDWOUD – Alle biljarters in de gemeente Medemblik zijn ook dit jaar welkom om mee te doen met het Medemblikker-open in eetcafé Halfweg, Buurt 20 in Midwoud. De voorronden gaan in april van start. Opgeven kan voor 18 maart via wedstrijdleider Klaas Singer, tel. 0229-573322 of klaassinger@gmail.com. Spelers kunnen aangeven... Open repetitie Tight Formation NIBBIXWOUD – Tight Formation zingt zaterdag 26 januari om 19.00 uur in de Lambertuskerk, aan de Driestedenweg in De Weere, zondag 17 februari om 10.00 uur in de Cunerakerk, aan de Dorpsstraat in Nibbixwoud en zondag 17 maart tijdens het korenfestival in De Rijp om 12.55 uur. Wie belangstelling heeft... Ingezonden
Fietsstalling station
MEDEMBLIK – Ik hoorde en las vorig jaar mei het voornemen van de gemeente Medemblik om meer fietsstal-plekken in de kern Medemblik te plaatsen. Ik meldde toen via deze krant, dat de gemeente de fietschaos bij het busstation aan de Oude Haven moesten meenemen in hun besluit en een stalling...
'Kom vrijblijvend dinsdagavond een kijkje nemen'
KNRM Medemblik heeft dringend bemanning nodig
MEDEMBLIK – Op het strandje bij strandpaviljoen de Zoete Zee was het nieuwjaarsdag een drukte van belang. Veel mensen waren op de been om de duikers het IJsselmeer in te zien rennen. Ruim zeventig deelnemers doken het koude water in en steunden het goede doel. PWF organiseerde de duik samen...
Opening nieuwe kantine VVW
Noodkantine naar IJsclub Radboud?
WERVERSHOOF – Na de brand, eind maart 2017, staat er opnieuw een prachtige, nieuwe kantine op het V.V.W sportcomplex De Westrand, aan de Theo Koomenlaan in Wervershoof. Bezoekers zagen gestaag het nieuwe gebouw uit de as herrijzen. Het gebouw wordt binnenkort voor de handbal- en voetbalspelers in gebruik genomen, maar...
Voice Over in Hauwert in Concert HAUWERT – Voice Over is het project van drie professionele multi-instrumentalisten, die zich toelegden op close harmony zang in de stijl van onder meer Crosby, Stills & Nash, The Eagles en Venice. Begeleiding van een akoestische aanpak van gitaar, mondharmonica en (klein)percussie. Naast de speciaal voor drie mannenstemmen geschreven stukken,... Tulpenkeuren in de Schoof WERVERSHOOF – Een nieuw seizoen tulpenkeuren start vrijdag 18 januari in de Schoof. Tulpenkeurders proberen gedurende vijf vrijdagavonden om de beste tulpenkeurder van Wervershoof te worden. Let op: dit jaar zijn de keuringen niet opeenvolgend. Bij het tulpenkeuren dient iedereen tien cultivars te beoordelen op poot, blad, bloem en stand... Aanvulling OtherWise NIBBIXWOUD – Popkoor OtherWise start het nieuwe jaar met twee open repetitieavonden op woensdag 16 en 23 januari. Het koor is op zoek naar aanvulling van de diverse stemmen. Daarom zoeken OtherWise en haar muzikale leider Frank Hoebe naar mensen met lef. Mannen en vrouwen, zonder of met ervaring, zijn... Prijzen eindejaarsactie MEDEMBLIK – Het winkelend publiek verzamelde in december bij de ondernemers in Medemblik stempels voor de Winkelen in Medemblik-actie. Deze eindejaarsactie was een groot succes. In zes weken tijd hebben de deelnemende ondernemers 64 winnaars blij gemaakt met een cadeaubon ter waarde van 25 euro. De trekking van de Superronde...