Rodi

'West-Friese accent en intonatie blijven nog generaties herkenbaar'
Taalquiz ‘Praat je Moerstaal’ in Cultura

Sjaak Steltenpool, Peter Swart en Harm Steltenpool presenteren de West-Friese taalquiz in Cultura in Andijk. (Foto: aangeleverd)

ANDIJK – Cultura Plus verzorgt zaterdag 3 november om 20.00 uur een avondvullend programma in de vorm van een West-Friese avond met quiz en muziek in Cultura, Kleingouw 112-113 in Andijk. Cultura Plus is een initiatief vanuit het bestuur van Cultura om het cultuurprogramma een bredere vorm en inhoud te geven, vormen die jong en oud aanspreken, in dit geval de West-Friese taalquiz 'Praat je Moerstaal'.


"Een heerlijk avondje West-Fries vermaak", laat Tineke Morsch, penningmeester van Cultura weten, "waar eenieder actief aan deelneemt. De quiz gaat uitsluitend over ons West-Friese dialect. Deelnemers hoeven niet te schrijven en spelen in teams, waarvan de leden bij elkaar aan tafel zitten en op de avond zelf samengesteld worden. Aan het einde van de quiz blijft één team over en dat zijn uiteraard de winnaars. Zij ontvangen een oorkonde en een prijs. Tussen de onderdelen door zingt iedereen gezamenlijk, onder pianobegeleiding, een aantal West-Friese liedjes, waarvan de teksten groot op een beamer in beeld worden gebracht. Iedereen kan dus meedoen!"

Taalquiz

De quiz wordt gepresenteerd door Sjaak en Harm Steltenpool en Peter Swart. Sjaak: "Tijdens de Wervershoofse gemeenschapsveiling in 2005 bood de oudervereniging van basisschool De Schelp het ‘Westfries Dictee’ te koop aan, in navolging van Het Nationaal Dictee. Men vroeg of ik mijn medewerking wilde verlenen, omdat ik vaker met het West-Friese dialect bezig was. Ik bracht al eerder een boek uit en veel Wervershovers kennen mij van het Volksorkest, waar ik al veertig jaar deel van uitmaak."
Spreektaal

Het West-Fries was vele eeuwen lang uitsluitend een spreektaal. Schrijven deed men zo goed en zo kwaad als het ging in het Nederlands. "Nu ons mooie dialect met uitsterven wordt bedreigd, wordt alom geprobeerd te redden wat er te redden valt en dat kan alleen maar door er zoveel mogelijk van op te schrijven. Onder auspiciën van de Stichting Creatief Westfries verschijnt al dertig jaar lang het kwartaalblad Skroivendevort, geschreven door de leden van de vier schrijversgroepen; Hoogkarspel, Hoogwoud, Langedijk en Veenhuizen. Door het schrijven in het West-Friese dialect ontstond er een dringende behoefte aan duidelijkheid en eensluidendheid over de spelling. Het ‘Westfries Woordenboek’ (1984) van dr. Jan Pannekeet, bracht de oplossing. Toch blijven er wel een aantal twijfelgevallen bestaan, bijvoorbeeld: hij = haai of hai; lelijk = lillek, lêlek, lullek of lulluk; het wordt = ’t wordt of ’t wort of eerlijk = eerlek, eerluk of eerlijk."
Verwarrend
Het leek Sjaak een te verwarrende opgave om een dictee te maken voor mensen die lezen en schrijven in het West-Fries niet gewend zijn. "Hoe maak ik daarmee een boeiend avondvullend programma, dat ook amusant is? Welke regels hanteer ik? Ik zag teveel bezwaren en stelde een quiz voor. Ze waren het met mij eens, mits ik dat dan wel zelf samenstelde. Om het goed te doen, kostte dat wel veel tijd voor een éénmalig gebruik. Peter Swart was gevraagd om te presenteren, dus met hem nam ik van tevoren de quiz door. De quizavond was een groot succes!"
Sleutelen

Nadien nog is veel aan de opzet gesleuteld en verbeterd tot wat het nu is. De quiz wordt tegenwoordig in groepen gespeeld, zodat voor het bijhouden van de stand een derde persoon nodig was. "Dat was mijn buurman Cees Swart en na diens overlijden is dat mijn zoon Harm geworden", zegt Sjaak. "In het algemeen wordt de quiz wel als moeilijk ervaren, vooral door jonge mensen. Ze schrikken ervan hoe weinig ze nog van ons dialect weten en hoeveel West-Fries er al ‘verdwenen’ is. Momenteel zijn we met een aantal mensen bezig met de herziene versie van het West-Fries Woordenboek. Hiermee redden we het dialect niet, maar voor geïnteresseerden is het een rijk document."
Diverse onderdelen

Wie het West-Fries van zijn ouders meekreeg, is ongetwijfeld in het voordeel en ervaart waarschijnlijk vaak de ‘O ja-beleving’. Veel vragen hebben meerkeuze antwoorden, waarbij het gokelement aanwezig is. Moeilijk? Het gaat de organisatie vooral om de lol en de West-Friese gezelligheid. De quiz kent de volgende onderdelen: woordkennis. bijnamen van West-Friese plaatsen. spreuken en gezegdes. woord invoegen. werkwoord vervoegen. herkomst van woorden en vertalen. "Hoewel de rijkdom aan West-Friese woorden, spreuken en gezegdes steeds meer naar de achtergrond verdwijnt, blijft het West-Friese accent en de intonatie nog wel enige generaties herkenbaar", besluit Sjaak.
Nieuwsgierig geworden? Kom dan naar deze gezellige avond en doe mee. Entree kost slechts 5 euro, inclusief kopje koffie of thee. Reserveren kan op CulturaPlus2.0@gmail.com onder vermelding van naam en het aantal personen.

Artikel geplaatst op vrijdag 02 november 2018 - 13:37


Medemblik
Klaverjassen MEDEMBLIK – Buurtvereniging Parkwijk houdt maandag 26 november om 20.00 uur een klaverjasavond in De Driemaster, aan de Pekelharinghaven in Medemblik. Kom op tijd! Iedereen is van harte welkom. Inschrijfgeld 2 euro. In de wolken in Sint Pieter MEDEMBLIK – Michiel Tegelberg maakt en zingt Nederlandstalige luisterliedjes over herkenbare alledaagse dingen, soms ontroerend, soms met een milde ironie. Af en toe leunend tegen de kleinkunst, is zijn muziek niet direct in een hokje te plaatsen; denk aan een mix van Robert Long, Jaap Fischer en Boudewijn de Groot.... Najaarsconcert Medemalaca Vocali MEDEMBLIK – Medemalaca Vocali houdt zondag 25 november om 16.00 uur haar najaarsconcert in de Bonifaciuskerk, aan het Kerkplein in Medemblik. Het koor pakt dit keer groot uit: naast de begeleiding door orgel (Dennis van der Heijden) en harp (Colet Nierop) zijn veertien strijkers toegevoegd. Het belooft een sfeervol concert... Bettine Siertsema in Westfriese Ekklesia WOGNUM – De eerstvolgende viering van de Westfriese Ekklesia vindt zondag 2 december plaats om 11.00 uur in de Protestantse kerk, aan de Raadhuisstraat in Wognum. Het thema luidt: inspiratiebronnen voor de Ekklesia; van Franciscus tot Buber, van Meister Eckhardt tot Huub Oosterhuis. Bettine Siertsema gaat nader in op de... Sinterklaas in kasteel Radboud MEDEMBLIK – Sinterklaas logeert elk jaar een paar weken in kasteel Radboud, aan Oudevaarsgat 8 in Medemblik. Hij vindt het leuk als er veel kinderen op visite komen. Dat kan op 24 en 25 november en 1 december van 11.00 tot 16.00 uur. Het zal wennen zijn voor de sint... Koopjesjagers opgelet! WERVERSHOOF - In Wervershoof wordt zondag 25 november een grote vlooienmarkt gehouden. In sportcentrum De Dars aan de Europasingel staan die dag weer vele kramen boordevol gebruikte goederen te wachten op koopjesjagers, verzamelaars en tierlantijntjesliefhebbers. Naast huisraad, kleding en meubeltjes worden spullen zoals speelgoed, media en antiek - vaak voor... 'We verwachten dat de kade vol staat met zingende kindjes en ouders'
Sfeervolle lichtjesintocht Sinterklaas in Oosterhaven
MEDEMBLIK – De feestelijk, verlichte pakjesboot stoomt zaterdag 17 november rond 17.00 uur de Oosterhaven binnen met Sinterklaas en héél veel pieten. Het wordt een sfeervolle Lichtjesintocht. "Alle kinderen mogen een lampion of een ander lichtje naar de haven meenemen", laat Wiebertje Klob weten. "We willen Sinterklaas warm en hartelijk...
'We maken van een starters-onderneming een volwassen bedrijf'
Financiële problemen Stadsbrouwerij Radboud opgelost
MEDEMBLIK – Het geruchtencircuit van Medemblik is sinds vorige week aardig op dreef. Het gaat financieel niet goed met Stadbrouwerij Radboud. Gaat dit visitekaartje van Medemblik failliet? "Nee", zegt Dolf Clarenburg, bestuurslid van de stadsbrouwerij en lid van Rotaryclub Medemblik, "zeker niet! Medemblikker Martien Kroezen en Andijker Patrick Terwee willen...
Kleur, knip, plak of verf en maak kans op een prijs Lieve kinderen van 0 tot en met 9 jaar,Pak kleurtjes, stiften, verf of de knutselspullen en ga aan de slag. Maak iets moois van de tekening en maak kans op een prijs. De Pieten hangen alle tekeningen op in het FunFestijn aan de Randweg in Medemblik. Te bewonderen tijdens de... James Watt en de stoommachine MEDEMBLIK - Het jaar 2019 staat in het teken van James Watt. Het is dan 250 jaar geleden dat hij zijn patent verkreeg op een sterk verbeterde stoommachine en 200 jaar geleden dat hij overleed. Reden voor het Stoommachinemuseum in Medemblik om nu al, zondag 25 november, een lezing over... Verhalen van toen ABBEKERK – Van een ezel die spreekt en een mens die niet verstaat is het onderwerp van Verhalen van toen voor mensen van nu op 28 november om 20.00 uur in ’t Abbehuisje, aan de Dorpsstraat in Abbekerk. Een van de Bijbelverhalen gaat over een sprekende ezel. Meer voorbeelden van... Wondere wereld van taal MEDEMBLIK - Wat de mens vooral van de dieren onderscheidt is de taal. Maar die was er niet altijd. Waar komt die vandaan, zowel de gesproken als de geschreven taal? Hoe heeft de taal zich ontwikkeld, elders en hier? Wat is het Nederlands eigenlijk? Waar komen onze woorden vandaan? Wim... Zonnepark stortlocatie Wieringermeer gestart MIDDENMEER – De bouw van het zonnepark van 35.000 m² op stortlocatie Wieringermeer in Middenmeer is gestart. Energiezorg, een samenwerking tussen Afvalzorg en HVC, laat er in totaal ruim 11.000 zonnepanelen plaatsen op de door Afvalzorg ontwikkelde duurzame fundering Solarbase. Het zonnepark is begin december gereed. De opgewekte stroom, meer... Bestuur van De Schoof stapt op WERVERSHOOF - Het voltallige bestuur van De Schoof in Wervershoof heeft besloten op te stappen. Uit respect voor de vele vrijwilligers en de personeelsleden blijft het bestuur tot einde van het seizoen de taken uitvoeren. De bestuursleden hopen dat er voor die tijd een nieuw bestuur opstaat dat zij nog... Sociaal eetcafé MEDEMBLIK – Senioren, chronisch zieken, gehandicapten en mantelzorgers eten woensdag 21 november samen bij Herman in de Tritonbar, Walesteeg 2 in Medemblik. Op het menu staat: tomatensoep, hutspot en hachee of gehaktbal, sla, patat en zelfgemaakte appelmoes. Het toetje blijft een verrassing. Het sociaal eetcafé is om 16.30 uur open.... She Sings zoekt leden WOGNUM – Popkoor She Sings is op zoek naar nieuwe leden. Dames die het leuk vinden om te zingen en willen ontdekken of zingen bij een koor iets voor ze is, zijn van harte welkom op vrijdag 23 en 30 november. De leden repeteren elke vrijdag van 13.00 tot 15.00... Misdaad in BON-filmhuis MEDEMBLIK – De film Three Billboards Outside Ebbing, Missouri draait vrijdag 23 november om 20.00 uur in het BON-filmhuis. Deze met prijzen overladen film vertelt het verhaal van Mildred Hayes. Nadat er maanden verstreken zijn in de moordzaak van haar dochter, zonder de dader gevonden te hebben, maakt ze een... Prins Hans I regeert over Krielenland NIBBIXWOUD – Op spectaculaire wijze werd afgelopen zaterdag de nieuwe prins van carnavalsvereniging De Krielkokers bekend gemaakt. Grandcafé De Dres was goed gevuld met belangstellenden uit Nibbixwoud. Bestuursleden Ronald Koopman en Frits Jonker werden bedankt voor de inzet de afgelopen jaren en werden benoemd tot Ere-kriel door middel van een... 'Andijk zingt naar de Kerst' ANDIJK - In de gereformeerde kerk aan Middenweg 4 in Andijk vindt zaterdag 15 december vanaf 19.30 uur ‘Andijk zingt naar de Kerst’ plaats. Een groot advents-/kerstconcert met medewerking van het befaamde interkerkelijk mannenkoor Edoza uit Sneek onder leiding van Jan Hibma. Daarnaast is er samenzang van bekende traditionele kerstliederen.... Boekenmarkt OOSTWOUD – In activiteitencentrum Woudrust, aan de Woudrust in Oostwoud, wordt 18 november van 14.00 tot 16.00 uur een boekenmarkt gehouden. Wie een leuk en goedkoop cadeautje zoekt voor sinterklaasavond of de Kerst kan een kijkje nemen. Van alles ligt op de kraampjes: kinder- en kookboeken, romans, thrillers, informatief, poëzie... De Stoel en Kees Plat in Klamp ANDIJK – Sixtiesband De Stoel en ras-artiest Kees Plat zorgen 18 november om 15.00 uur voor een vermakelijke middag en avond in sporthal De Klamp, Klamptweid 70 in Andijk. De Stoel is een vijf-mansband en speelt een divers repertoire, onder meer The Shadows, The Cats, van De Dijk, de Mavericks,... Tehuis gezocht MIDWOUD – Het blijft redelijk rustig in de konijnenopvang. Dit keer zoekt dame Bigfoot een nieuwe plek. Zij is netjes afgestaan. De reden was dat het dier teveel alleen was en het enige wat Bigfoot kon doen was af en toe een rondje in de tuin met de katten des... Schilderen bij DAS MEDEMBLIK – Welke zestigplusser is op zoek naar een leuke bezigheid in Medemblik? Dan is schilderen, tekenen of knutselen, onder begeleiding van een deskundige, misschien iets? Creëer een abstracte of levensecht kunstwerk; maak zelf die keuze. In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt, heeft iemand geen zeldzaam talent nodig om... Daan, Els en Roy met de prijzen aan de haal
Uitreiking Vrijwilligersprijs Medemblik in Post
MIDWOUD – Tijdens het vrijwilligersfeest in café de Post in Midwoud werd 9 november voor de eerste keer de Vrijwilligersprijs Medemblik uitgereikt. Daarmee wil de gemeente haar waardering uitspreken voor alle vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties in de gemeente Medemblik. Ruim 4.000 mensen stemden op hun favoriete vrijwilliger of vrijwilligersorganisatie. Voor het...
Muziekdienst SIJBEKARSPEL – In de protestantse kerk, Westerstraat 42 in Sijbekarspel, wordt zondag 18 november om 10.00 uur een muziekdienst gehouden. De dienst heeft als thema: liefde. Anas Khadem Al-Jamie uit Wognum verleent zijn medewerking. Hij brengt liederen met zang en gitaar ten gehore over de liefde. Voorganger is ds. Peter... Expositie KKW in protestantse kerk WOGNUM – De herfstexpositie van Kunstkring Wognum vindt 17 en 18 november plaats in de protestantse kerk, aan de Raadhuisstraat in Wognum, tijdens het laatste weekend van de nationale kunstweek. Veel kunstenaars, waaronder Willy Pickkers en Martijn Weiffenbach, van KunstKring Wognum (KKW) ontvangen het publiek in hun eigen atelier. Deze...