Rodi

'Huig en Elias de Jong zijn op zee gebleven'
Jonge IJmuidenaren kwamen 101 jaar geleden niet meer terug met hun vissersboot

Huig (links) en Elias (rechts) de Jong omstreeks 1914. In het midden zit waarschijnlijk een zoon van de familie Welbie, buren van De Jong. (Foto: fam. Krab)

IJMUIDEN – Was het een torpedo of ander wapentuig of kwam het door slecht weer? Bijna een eeuw tast de 101-jarige IJmuidense Elisabeth (Bep) Krab-de Jong in het duister over het lot van haar twee broers Huig (16) en Elias (14). Deze week is het 101 jaar geleden (22 september 1916, red.) dat de twee vanuit hun woonplaats IJmuiden naar zee vertrekken en niet weerom komen. Als op 14 oktober 1927 het eerste kleinkind van hun ouders wordt geboren krijgt deze de namen Huig Elias de Jong. Ook deze weet na 90 jaar nog niet de toedracht van het familiedrama.

door Guus Hartendorf

Armoe


Het echtpaar Willem en Betje de Jong-Verschoor woont met hun zeven zonen en zeven dochters voor de Eerste Wereldoorlog in Pernis, waar Willem een visserman is. Uit pure armoe verhuist het gezin kort voor het uitbreken van de oorlog naar IJmuiden, waar Willem als visser aan de slag gaat. Als het ten gevolge van de oorlog te gevaarlijk wordt op zee, gaat hij in de vishal werken. Omdat de oorlog voortduurt en er nauwelijks geld verdiend wordt, besluiten Willem en zijn zonen Cor, Huig en Elias met een vissersboot de zee op te gaan.
Huig Elias de Jong: “Mijn tante Bep is twee maanden voor het omkomen van mijn ooms Huig en Elias geboren en heeft de oorzaak van het vergaan van het schip nooit geweten. Binnen de familie is er nauwelijks over gesproken. Men gaat ervan uit, dat het schip is getorpedeerd, omdat in die oorlogsjaren veel schepen op die manier met man en muis vergingen. Toen mijn opa Willem en zijn zonen eenmaal aan boord waren, bedacht hij zich en ook oom Cor wilde toch niet uitvaren. Huig en Elias wilden wel doorzetten, hoe zeer mijn opa en oom ook op ze inpraatten om ook van boord te gaan. Ze deden het niet, er was immers geld nodig voor het gezin. De familie denkt dat het schip, waarvan we de naam ook niet weten, in de tweede helft van 1916 is vergaan. Nog steeds heb ik een medaillon met daarin portretjes van mijn ooms Huig en Elias.”
Bep Krab-de Jong herinnert zich dat haar moeder vertelde dat zij in die periode tijdens haar slaap plotseling pijnsteken kreeg en een klap hoorde. ‘Oh, de jongens!’ zou zij geschreeuwd hebben. Overmand door verdriet nemen Willem en Betje aan, dat de twee broers door oorlogshandelingen op zee zijn gebleven.

Zee- en Havenmuseum


Gerard Dictus, Thijs Zwart en Hennie Zwier van de bibliotheek van het Zee- en Havenmuseum in IJmuiden zijn bereid een onderzoek in te stellen, aan de hand van de summiere gegevens van de familie De Jong. Mede door het archief van de bekende auteur Arie van der Veer halen zij meer gegevens over het vergaan van de vissersboot boven water. Het gaat om de in 1901 gebouwde stoomlogger Burgemeester Vening Meinesz, de IJM 97, van rederij Nederlandsche Stoomvisserij te IJmuiden met directeur Leendert Groen junior. Die logger is ook geschikt voor de trawlervisserij. De Inspecteur voor de Scheepvaart keurt het schip op 5 mei 1916 goed. De Burgemeester Vening Meinesz vaart met verschillende vissers, onder wie C. Gouda, J. Dekker, A. Groen, en W. de Graaf. In 1916 is Nicolaas Rijke (47) de schipper.
De logger met Rijke en zeventien bemanningsleden vertrekt ter haringdrijfnetvisserij op 22 september 1916 uit IJmuiden. Aan boord zijn verder stuurman Jan Blenk (32), 1e machinist Jacobus Johannes Kaercher (34), 2e machinist G. Driehuizen (30), matrozen Joh. Jac. v.d. Bogert (40), Maarten Oversluizen (46), Adrianus Westerhout (30), Cornelis Hofland (27), Peter Kardol (18), K.G. Bootsman (16), Johannes Verleg (34), Jan Willem de Boer (18), Corn. Zwartewaalsloot (37), oudste Cornelis Verschoor (17), jongste Huig de Jong (16), reepschieters Elias de Jong (14) en Franciscus Duyn (13) en afhouwer Gerrit Akkerman (13).
Arie van der Veer neemt aan dat de IJM 97 al op 23 september 1916 is vergaan, omdat op die dag de stoomtrawler Zeehond IJM 70 een reddingsboot, gemerkt IJM 97, bergt. Sindsdien wordt niets meer van het schip vernomen. Familieleden van de opvarenden zijn ten einde raad. Een week later bericht de IJmuider Courant dat enkele vaartuigen door de breels (drijvers om haringdrijfnetten drijvende te houden) van de IJM 97zijn gevaren, zonder iets van het schip te zien. Eind oktober verschijnen de eerste rouwadvertenties in de krant.

Uitspraak


Op 16 november 1916 doet de Raad voor de Scheepvaart uitspraak betreffende het verloren gaan van de IJM 97. De Raad concludeert dat de Burgemeester Vening Meinesz bij vertrek in goede staat was, dat er voldoende reddingsmiddelen aan boord waren en uitgerust was voor zes weken. Met het oog op de vondst van een reddingsboot en de breels neemt de Raad aan dat de IJM 97 op de Noordzee is vergaan en dat alle opvarenden daarbij het leven hebben gelaten. Hoe de IJM 97 is vergaan is niet duidelijk geworden.
Bep Krab-de Jong: “De weduwen van de opvarenden kregen van de verzekering een blijvende uitkering, maar de nabestaanden van de ongehuwden kregen niets. Juist in die barre tijd werden zij aan hun lot overgelaten.”
De namen van Huig en Elias de Jong, en andere vissers die op zee gebleven zijn, staan vermeld op het Vissersmonument, het standbeeld van de man met de lamp op de Kop van de Haven in IJmuiden.

Artikel geplaatst op dinsdag 19 september 2017 - 09:30

Foto's



IJmuiden
‘Flink wat stukkies kwijt in het sufferdje’
Correspondent Guus Hartendorf blikt terug op Huis aan Huis
VELSEN - Na 1 maart stopt Huis aan Huis bij eigenaar Rodi Media. Rodi Media betrekt het huis-aan-huisblad in een ruil met andere weekbladen in Heemskerk en Beverwijk. Huis aan Huis fuseert met De Jutter/De Hofgeester van Kennemerland Pers. Hartendorf, geboren en getogen Santpoorter,schrijft sinds 1988 voor Huis aan Huis,...
Cornegge staakt Huis aan Huis op last van Duitsers IJMUIDEN - Op last van de Duitsers moet Cornegge in 1941 de uitgave staken omdat de bezetter onmogelijk alle kranten kan censureren en de papierschaarste toeslaat. Na de bevrijding krijgt Cornegge mede door toedoen van het Bureau Papiertoewijzing geen toestemming het Huis aan Huis voort te zetten. Intussen zijn verschillende... Laatste nummer Huis aan Huis bij Rodi Media
Na bijna negentig jaar wordt blad geïntegreerd in de Jutter/de Hofgeest
VELSEN - Vandaag leest u de allerlaatste editie van het weekblad Huis aan Huis bij Rodi Media. Na bijna negentig jaar wordt het blad geïntegreerd in weekblad de Jutter/de Hofgeest van Kennemerland Pers. Het eerste nummer verscheen in 1929 met in de titel: ‘Huis aan Huis, weekblad voor Santpoort-Dorp, Santpoort-Station,...
Rondleiding op Beeckestijn VELSEN - Zondag 4 maart, de eerste zondag van de meteorologische lente, is het weer tijd om onder begeleiding van een gids, iets mee te krijgen over de historie van het huis Beeckestijn in Velsen-Zuid en haar bewoners in de 18de-eeuw en te ervaren waarom de historische tuinen van Beeckestijn... Afscheidsconcert Dirigent Felison Brass VELSEN - Na ruim zeven jaar neemt dirigent Patricia Geertse afscheid van muziekvereniging Felison Brass. Onder leiding van Patricia heeft de band deze afgelopen zeven jaar een enorme muzikale groei doorgemaakt. De band kan terugkijken op een periode met daarin mooie behaalde resultaten op concoursen, festivals en vele concerten binnen... WVIJ zwemt twee keer af IJMUIDEN - Zaterdag 10 februari hebben 33 kinderen succesvol afgezwommen voor hun A-, B- of C-diploma. Het was het tweede afzwemmoment deze maand, want op 1 februari haalden vier volwassen leszwemsters probleemloos hun A-diploma. Het afzwemmen vond deze keer nog plaats volgens de oude eisen, maar omdat vanaf 1 januari... Huis en Huis geïntegreerd in de Jutter IJMUIDEN - Weekblad Huis aan Huis wordt met ingang van 2 maart geïntegreerd bij de Jutter/de Hofgeest. Ellen Gouda, jarenlang het gezicht van Huis aan Huis, zal samen met Jeroen van Duijn van de Jutter/de Hofgeest de verkoop op zich nemen. Zij zijn de media-adviseurs. Ducky op de ijsbaan IJMUIDEN - Ducky is op de ijsbaan op Plein 1945 in IJmuiden gadegeslagen. Het vreemde 'eendje in de bijt' hoopt nog steeds dat er deze week op het gezellig baantje geschaatst kan worden. Gaat het lukken dat de ijsbaan - dankzij al het geweldig werk van de supervrijwilligers - deze... De tribute show van The Cavern Beatles IJMUIDEN - Ze zijn bijna niet te onderscheiden van de echte Beatles: The Cavern Beatles uit Liverpool! Kenners en fans zijn het er dan ook over eens: de gelijkenissen zijn al opvallend, maar die sound…dit zouden inderdaad The Beatles kunnen zijn. Het viertal geeft vrijdag 16 maart (21.00 uur!) een... Eric Corton brengt liefdevol portret van ‘Ma’ IJMUIDEN - Het toneelstuk ‘Ma’ is gebaseerd op het boek dat (sport)journalist Hugo Borst schreef over de aftakelende geest van zijn moeder en haar onvermijdelijke verhuizing naar een verpleegtehuis. Het is een liefdevol portret van een moeder in de woorden van haar zoon, dat te zien is op donderdag 15... Muziek van het allerhoogste niveau
The Five Great Guitars is de top van de Nederland
IJMUIDEN - Een spetterend gitaarfeest, laat dat maar aan de mannen van The Five Great Guitars over. In de oorspronkelijke bezetting van vijftien jaar geleden laten Harry Sacksioni, Eric Vaarzon Morel, Jan Kuiper, Digmon Roovers en Zou Diarra het publiek op woensdag 14 maart (20.15 uur) alle hoeken van de...
Ursul de Geer brengt ‘Vele hemels boven de zevende' VELSEN - In één klap vestigde Griet Op de Beeck haar naam als schrijfster toen zij debuteerde met ‘Vele hemels boven de zevende’. Een familiekroniek, verteld vanuit vijf personages die allemaal met elkaar verbonden zijn. Op een bepaalde manier worstelen zij zich door het leven, met vallen en opstaan. Wat... Thijs Kevenaar speelt sterren van de hemel
Zondag in het Santpoortse Mosterdzaadje
SANTPOORT - Nog niet eerder in ‘t Mosterdzaadje in Santpoort was de gitarist Thijs Kevenaar. Op zondag 4 maart om 15.00 uur komt hij uit het hoge noorden van Nederland naar het kleine cultuurtempel gereden om een gitaarsolo-programma te presenteren. Kevenaar zal werken spelen van Heitor Villa-Lobos, Sylvius Leopold Weiss,...
MirAnDa Trio treedt op in Mosterdzaadje SANTPOORT - Mirjam Rietberg (harp), Anna Azernikova (zang) en Dasha Beltiukova (fluit) ontmoetten elkaar op het Conservatorium in Amsterdam. Hun samenwerking al bijna 15 jaar, is er een van muzikale ontdekkingen, vriendschap en succes. Het betoverend mooi samengaan van harp, fluit en stem blijft verrassen. Op vrijdag 2 maart om... Noord-Hollandse stranden beter beschermd IJMOND - Een groot aantal partijen heeft donderdag 22 februari met het convenant Noord-Hollandse Kust nieuwe afspraken gemaakt over die kust. De volgende stap betreft het maken van afspraken over de binnenduinrand. Het convenant is opgesteld onder leiding van provincie Noord-Holland en ondertekend door de kustgemeenten, waterschappen, recreatiesector en natuur-... Rommelmarkt IJMUIDEN - In sporthal IJmuiden-Oost is er op zondag 4 maart een grote rommelmarkt. Men kan er dan terecht voor leuke en oude spullen zoals lp's, boeken, kleding, etc. Toegang is twee euro, kinderen gratis entree. Er is een kantine voor eten en drinken. Meer weten: 06-14161274. Dales opent zaterdag Ruïne van Brederode
Optreden LEMKSO een dag later
SANTPOORT - Ruïne van Brederode, sinds 1862 een Rijksmonument en in de 19e eeuw gedeeltelijk gerestaureerd door architect Cuypers, krijgt een 'lintje' opgespeld. De Ruïne van Brederode, is eeuwenlang het bezit geweest van 18 heren van de familie van Brederode, is één van de eerste vierkante kastelen in Nederland en...
Eerste publieksdag Forteiland op zondag 4 maart IJMUIDEN - De eerste publieksdag op Forteiland IJmuiden is op zondag 4 maart. Fort IJmuiden is gebouwd tussen 1881 en 1888, nu dus al 130 jaar geleden. Met drie verdiepingen, 72 zalen en kamers en een grotendeels ondergronds gangenstelsel van 585 meter is het gebouw het grootste fort van de... Provincie verleent vergunning voor 'Spuisluis' IJMUIDEN - De provincie Noord-Holland heeft de vergunning verleend voor windpark Spuisluis in IJmuiden. Initiatiefnemers Eneco en Windpark IJmond bv kunnen nu verdere voorbereidingen treffen voor de bouw van het park. De provincie Noord-Holland is een van de eerste provincies die de taakstelling voor wind op land realiseert. Gedeputeerde Duurzaamheid... Velsen: Twee miljoen voor innovatiefonds VELSEN - De gemeente Velsen stelt € 2.000.000, - beschikbaar voor innovatie in de maak- en onderhoudsindustrie. Donderdag 1 maart treedt het fonds in werking. Vanaf dat moment kan het Velsens midden- en kleinbedrijf (MKB) verbonden aan de maak- en onderhoudsindustrie subsidie aanvragen voor product- en procesinnovatie. De subsidie kan...