Rodi

Boek over stadsmolen De Adriaan
Rijke historie langs het Spaarne

De herbouwde molen in 2012. IJspret op het Spaarne. (Foto: Barbara Tanner)

HAARLEM – De Amsterdamse ondernemer Adriaan de Booys vestigt zich omstreeks 1760 aan de Koudenhorn in de Spaarnestad. Hij koopt daar een rosmolen waar al tientallen jaren tufsteen tot tras vermalen wordt. Aan de Koudenhorn laat hij een grotere rosmolen bouwen. In 1778 bouwt De Booys aan de overzijde van het Spaarne een nog groter maalbedrijf: De Adriaan. De molen trekt ruim anderhalve eeuw de aandacht, tot de molen op 23 april 1932 in rook opgaat. Zeventig jaar na de brand wordt de nieuwe Adriaan feestelijk ingewijd. Vorige week verscheen van auteur Chris Brunner het boek ‘De Adriaan, Biografie van een stadsmolen’, een uitgave van Uitgeverij Loutje.


Door Guus Hartendorf
Chris Brunner (1947) volgt in Zwitserland de opleiding civiele techniek en verhuist daarna naar Haarlem. In de Spaarnestad werkt hij als planologisch adviseur. Rond zijn pensionering studeert hij geschiedenis in Leiden, waarbij zijn aandacht vooral uitgaat naar de ontwikkeling van de techniek en de tijd van de Industriële Revolutie. De auteur laat zijn lezers eerst kennismaken met de huidige molen en het bijbehorende museum en neemt hen daarna mee naar de jaren voor de bouw van De Adriaan.

Windmolen


De door paarden aangedreven rosmolen aan de Koudenhorn die Adriaan de Booys omstreeks 1760 koopt is dan het enige bedrijf in deze soort in Haarlem en omstreken. Ondanks de crisis weet De Booys zijn bedrijf uit te breiden en speelt hij een belangrijke rol in de trashandel. De Booys wil meer en begint in het najaar van 1778 op de fundamenten van de Goe Vrouwtoren, een van de twee torens van de Catharijnenpoort aan het Spaarne, met de bouw van een windmolen. Het maalbedrijf staat lekker hoog en dat is goed voor de windvang. Er komt niet alleen een nieuwe molen, maar ook een aantal bijgebouwen en jaren later een aantal pakhuizen. Cornelis van Noorde maakt een fraaie tekening van de bouw, die in het boek staat afgebeeld. Op 19 mei 1779 neemt De Booys zijn molen officieel in gebruik en geeft die de naam De Adriaan. De twee kollergangen (zware, verticaal draaiende maalstenen) draaien over het doodsbed en vermalen de stukken tufsteen tot fijn tras.

Kunstenaars


De Adriaan wordt een lokale trekker van formaat. Niet alleen voor klanten, maar ook voor schilders, tekenaars en amateurschilders of -tekenaars; hun werk is in menig museum te zien. De Amsterdamse bankier Henry Hope gebruikt tras van De Adriaan om zijn buitenplaats Paviljoen Welgelegen te bouwen, het huidige Provinciehuis. Zijdefabrikant en bankier Pieter Teyler van der Hulst laat van het bouwmateriaal het Teylers Museum en het Teylers Hofje bouwen. Rond 1800 staan er tussen Velsen en Hillegom ruim honderd buitenplaatsen met tras van De Adriaan, gebouwd in opdracht van steenrijke opdrachtgevers. In 1790 biedt De Booys zijn molen te koop of te huur aan en keert de ondernemer naar Amsterdam terug. Verschillende eigenaren volgen hem op, die De Adriaan ombouwen tot snuiftabakmolen en later tot korenmolen.

In de hens


In de loop der tijd raakt De Adriaan in de versukkeling. In 1926 staat de molen voor het eerst in brand, maar de schade blijft beperkt. Op zaterdagmiddag 23 april 1932 staat De Adriaan rondom ‘in de gloria’. Het nieuws gaat als een lopend vuurtje door de stad. Buurman Zuidam van de naburige scheepswerf slaat als eerste alarm. De brand begint aan de onderkant van de molen. Het Haarlems Dagblad schrijft: ‘Het beneden-gedeelte van de molen stond in lichte laaie. Lustig kropen de rossige vlammen naar boven, gretig voedsel vindend in het droge eikenhout’. Duizenden toeschouwers kijken vanaf de kade langs het Spaarne naar de vlammenzee. De Adriaan is niet meer. Na de brand worden pogingen ondernomen De Adriaan te herbouwen. Daar gaat veel tijd overheen. In april 2002 is de molen na drie jaar bouwwerkzaamheden af.
‘De Adriaan, Biografie van een stadsmolen’ heeft 144 pagina’s, kost € 19,95 en is bij de boekhandel te koop. ISBN: 978-94-91936-07-4.

Artikel geplaatst op woensdag 22 november 2017 - 10:15


“Er is nooit genoeg”
Brandweer positief verrast door hoeveelheid producten voor voedselbank

door John BontjePURMEREND - “Een veilige en fijne kerst voor iedereen”. Onder dat motto zetten Purmerendse brandweermensen begin deze maand een kerstactie voor de plaatselijke voedselbank op touw. Amper twee weken later ligt de kazerne aan de Gorslaan bezaaid met duizenden producten. Gebiedscommandant André Siebeling spreekt van een groot succes....

Rennen, dansen en huppelen bij Santa Run Haarlem

HAARLEM - Vrijdag 14 december 2018 vindt de vijfde editie van de SantaRun Haarlem plaats. Honderden als kerstman of kerstvrouw verklede deelnemers rennen het drie of zes kilometer lange (of korte) parcours af en zamelen hierbij geld in voor goede doelen met als thema Kinderen. Organisator van het leuke winterevenement...

'We hopen zo de jongelui in Bergen te houden'
Toezichthouders horeca voortaan bereikbaar via Whatsapp

BERGEN - In de nieuwe beleidsregels Gastvrij Bergen 2 wordt de uiterste toegangstijd van 01.00 uur voor horeca losgelaten. Horeca die op vrijdag- en zaterdagavond langer open is, kunnen gasten tot de sluitingstijd van 03.00 uur verwelkomen. Gemeente Bergen heeft samen met haar inwoners, (horeca)ondernemers en strandexploitanten gewerkt aan een...

'Wel mooi voetbal, geen prijs'
Meningen verdeeld over vertrek Van de Brom

ALKMAAR - Na vijf seizoenen komt er een einde aan de samenwerking tussen Van den Brom en AZ. De - langstzittende - trainer van AZ die komende zomer vertrekt, werd met zijn ploeg tweemaal derde, eenmaal vierde en een keer zesde. Verder overwinterde hij een keer in de Europa League....

'We hopen op een grote opkomst'
RSG zamelt met GoedeDoelenDag geld in voor Opkikker

ENKHUIZEN - De GoedeDoelenDag komt er weer aan! Vrijdag 21 december zet de RSG - met al zijn leerlingen en medewerkers - zich in om een mooi bedrag bij elkaar te halen om te kunnen doneren aan het goede doel: Stichting Opkikker. "Behalve dat het een prachtig doel is, hebben...

'Op cultuurbeleving kun je dagen teren'
Nieuwe directeur Lineke Kortekaas wil nóg meer reuring in Cool

HEERHUGOWAARD – Het leven van de mensen in Heerhugowaard en omgeving een beetje mooier maken. Dat is het doel dat Lineke Kortekaas voor ogen heeft. De kersverse directeur van Cool kunst en cultuur is pas sinds begin deze maand in functie maar voelt zich nu al als een vis in...

Knusse Kerstmarkt op het Waagplein in Alkmaar
Vorig jaar bezochten 30.000 bezoekers het evenement

ALKMAAR - Om alvast in echte kerststemming te komen kun je van 20 tot en met 23 december terecht in Alkmaar op het Waagplein. Het grootste plein van de stad wordt weer vier dagen lang omgetoverd tot een gezellige en knusse Kerstmarkt. Ruim 30.000 bezoekers kwamen vorig jaar naar de...

Lichtjes Winters Purmerend ontbrandt

PURMEREND - Winters Purmerend is begonnen! Zaterdagavond waren het spinfietsers van Sporting De Gors en wethouder Mario Hegger, die gezamenlijk de dynamo op gang brachten en het evenement officieel openden. Ondanks het druilerige weer was sprake van een knallende start. Direct na het ontbranden van alle lichtjes ontspon zich een...

Kerst in het Noorderpark

NOORD - De Roze Tanker in Amsterdam-Noord houdt zaterdagmiddag 15 december 'Winterpark' in het Noorderpark. Er vinden diverse buurtactiviteiten plaats; zowel binnen als buiten kan men zich feestelijk voorbereiden op de komende kerstdagen. De hele middag kan men terecht op de kerstmarkt, van 12.00 tot 17.00 uur. Er is een...

'Dit kinderboek vertelt kinderen hun dromen na te jagen!'
Eerste exemplaren boek 'Mia Meeuw' uitgereikt

ZUIDERWOUDE - Een verrassing voor oud-leerling Tom Porsius en juf Jannie Mel van basisschool de Overhaal Zuiderwoude en de heer Klaas Valk. Zij ontvingen vorige week uit handen van schrijfster en illustrator Nana Beetstra een van de eerste exemplaren van het kinderboek Mia Meeuw. Een verhaal over een meeuw die...

Komend weekeinde start Winters Purmerend
Stad aan de vooravond van feestelijkste decembermaand ooit

PURMEREND - Nog een paar dagen en dan is de start van Winters Purmerend. Inwoners van Purmerend en van omliggende gemeenten hoeven niet meer ver te reizen om te genieten van een feestelijke decembermaand. Winters Purmerend heeft alles in zich om het voor iedereen aantrekkelijk te maken. Met als ultieme...

Fietsverlichtingsactie in Landsmeer

LANDSMEER - Eén van de belangrijkste zaken voor veilig deelnemen aan het verkeer is zichtbaarheid. Zeker voor fietsers, die in het verkeer kwetsbaar zijn. Toch blijkt landelijk gezien 50 procent van de fietsers geen goede verlichting te hebben. Op initiatief gemeente Landsmeer is donderdag 6 december een fietsvriendelijke actie gehouden....

Toch Nieuwjaarsduik Egmond aan Zee

EGMOND AAN ZEE - De nieuwjaarsduik in Egmond aan Zee gaat toch door. De organisatie was er na dertien jaar mee gestopt en opvolgers waren er niet. Tot nu. Tom Valkering en Hidde van der Pol nemen het evenement over en redden zo een traditie. De gemeente Bergen moet nog...

Willemien Koning genomineerd ‘Women of Europe Award 2018’

OUDKARSPEL - Willemien Koning-Hoeve uit Oudkarspel, voorzitter LTO Vrouw&Bedrijf, Statenlid CDA Noord-Holland en VN Vrouwenvertegenwoordiger 2018 is voor haar inzet voor de belangenbehartiging en versterking van vrouwen op het platteland in Nederland, Europa en wereldwijd genomineerd voor de 'Women of Europe Awards 2018'. Zij is de enige Nederlandse genomineerde. Deze...

'Die blije koppies zijn mijn drijfveer'
Nico en Maria Molenaar helpen arme kinderen aan een kerstcadeau

LANGEDIJK - De in Noord-Scharwoude woonachtige Nico Molenaar (70) komt sinds 1985 in Roemenië waar hij niet alleen de vrouw ontmoette waarmee hij zijn leven zou delen, maar ook een allesoverheersende armoede aantrof in het land dat zeven keer groter is dan Nederland. Sinds tien jaar zet hij zich samen...

'Laat onze boeren niet verdrinken!'
Kaasmaker uit de Beemster maakt zich ernstig zorgen over plannen provincie

BEEMSTER - CONO Kaasmakers, zuivelcoöperatie uit de Beemster maakt zich ernstig zorgen over de plannen van de provincie Noord-Holland om met natte teelt de bodemdaling in het veenweidegebied tegen te gaan. "De zogenoemde vernattingsmaatregelen, waarbij grote delen boerengrond onder water worden gezet zijn onbegrijpelijk en onacceptabel voor onze leden melkveehouders....

Met Freek Vonk op avontuur in kerstvakantie

AMSTERDAM – Freek Vonk geeft donderdag 27, vrijdag 28 en zaterdag 29 december shows in AFAS LIVE. In de familievoorstelling 'In het Hol van de Leeuw' vertelt Freek over de avonturen die hij afgelopen jaar tijdens zijn wereldwijde reizen heeft beleefd. De verhalen worden ondersteund door spectaculaire video’s. De show...

‘Wie weet kan ik voor verrassing zorgen’
Waards handbaltalent Delaila Amega debuteert op EK

HEERHUGOWAARD/ MONTBÉLIARD - De Nederlandse handbalvrouwen zijn het EK in Frankrijk uitstekend begonnen. Zaterdag 1 december werd Hongarije met 28-25 verslagen. Het Oranje van de Deense bondscoach Helle Thomsen kent een sterk Heerhugowaards tintje: naast Tess Wester die al jaren het Nederlandse doel met verve verdedigt, maakt een andere stadgenote...

Lichtjesavond Alkmaar doneert
tuinkas aan Het Rekerhuis

ALKMAAR - Met de opbrengsten van Lichtjesavond Alkmaar 2018 is een professionele kas gerealiseerd in de tuin van het Rekerhuis. De bewoners van het huis en de begeleiders en vrijwilligers, kunnen hierdoor de dagbesteding op eigen locatie verder gaan uitbreiden. Groenten, zoals tomaten, komkommers en paprika, kunnen nu ook in...

’Ik schrijf iedere dag gedichten’
Bundel ‘Bij benadering misschien dit’ goed ontvangen

EGMOND AAN DEN HOEF – Bij binnenkomst valt direct op dat zelfs op een kastdeur een van de gedichten van Elbert Gonggrijp staat geschreven. De 53 jarige geboren Alkmaarder, wonend in Egmond aan den Hoef, heeft veel steun van zijn vriendin Conny. Zij heeft Elbert vertrouwen gegeven. Zij zingt zijn...

Stichting wil uitbreiding Welcome to the Future voorkomen

LANDSMEER - De Stichting Hart voor het Twiske maakt zich hard om uitbreiding van het muziekfestival Welcome to the Future (WttF) te voorkomen. "Het evenement trekt al bijna 30.000 bezoekers op een dag. Nu willen ze naar een driedaags evenement met twee overnachtingen en bij succes zelfs drie! Wij willen...

'Oorspronkelijk plan onderdoorgang Broek in Waterland lijkt haalbaar'
Tevreden gezichten na commissievergadering PS Mobiliteit en Financiën

Door Shelley Zuizewind HAARLEM / BROEK IN WATERLAND - Het was een lange zit afgelopen maandagmiddag tijdens de commissievergadering van Mobiliteit Financiën Provinciale Staten (PS) in Haarlem. Op de agenda deze middag het besluit reconstructie N247, passage Broek in Waterland. Conclusie? "Het oorspronkelijke plan van de Dorpsraad- dus een onderdoorgang...

Jurassic Island in Noorderpark
Kinderen prikkelen en interesseren voor wetenschap

NOORD - In het Noorderpark - aan de kant van de Volewijck - in Amsterdam-Noord zijn tot en met 20 december dino's te zien. De dieren zijn verhuisd vanuit het Oosterpark per verhuisbus en een opblaasbootje. Het eiland waar het normaal gesproken uitgestorven is, is nu totaal getransformeerd in een...

'Ze stond in tranen op het podium'
André van Voorst bedenkt ludieke acties voor zijn leerlingen

ENKHUIZEN - André van Voorst, geboren in Enschede, woont al lange tijd in de historische binnenstad van Enkhuizen. Een bescheiden en bevlogen geschiedenisleraar op de RSG Enkhuizen, die zijn leerlingen wat wil meegeven met plezier, humor en een vleugje ernst. "Ik probeer goed te doen. Ik ben nogal perfectionistisch, maar...

Presentatie over architect Jan Stuyt
Ber de Lange vertelt op 13 december in Waterlands Archief

PURMEREND - Op donderdagmiddag 13 december verzorgt Ber de Lange een presentatie over de bekende architect Jan Stuyt in het Waterlands Archief in Purmerend. De presentatie begint om 14.30 uur, de inloop is vanaf 14.00 uur. De toegang is gratis. Jan Stuyt werd 150 jaar geleden in Purmerend geboren. Hij...

Onderzoek naar winning aardwarmte

DEN HELDER - Aardwarmte is een goed en betrouwbaar alternatief voor fossiel gas en kan een forse bijdrage leveren aan de lokale verduurzaming. Daarom gaat HVC de potentie voor aardwarmte in Den Helder gedetailleerd in kaart brengen. Onlangs heeft het ministerie van Economische Zaken en Klimaat een opsporingsvergunning voor aardwarmte...

152 matches gesloten op Westfriese Beursvloer

ZWAAGDIJK - Bij de Rabobank West-Friesland in Zwaagdijk vond donderdag 22 november de negende editie van de Westfriese Beursvloer plaats, een initiatief van Vrijwilligerspunt in samenwerking met Westfriese Uitdaging. 48 bedrijven en 57 maatschappelijke organisaties handelden als ware beursgangers niet in geld of aandelen, maar in kennis, materialen, sociale activiteiten...

Opening nieuwe entree Noorderpark

NOORD - Saskia Groenewoud, lid van het dagelijks bestuur van stadsdeel Noord opende afgelopen donderdag de nieuwe entree van het Noorderpark. De ingang, aan de Johan van Hasseltweg tegenover de nieuwe Noord/Zuidlijn, is duidelijk zichtbaar vanaf het metrostation Noorderpark. De nieuwe entree is ontworpen door bureau West8 en biedt fietsers...

Mooie eerste Beursvloer in Hollands Kroon

WIERINGERWAARD - De Hollands Kroonse Uitdaging organiseerde donderdag 22 november de eerste Beursvloer in dorpshuis De Oude School in Wieringerwaard. Tijdens deze beursvloer ontmoetten verenigingsleven en bedrijfsleven elkaar om zonder geld oplossingen te zoeken voor ingediende initiatieven en verzoeken. Er werden veel geslaagde ´matches´ gemaakt met een maatschappelijke waarde van...

Sint zet voet aan wal op Marken

MARKEN - Met een flauw zonnetje kwam de stoomboot van Sinterklaas afgelopen zaterdag de haven van Marken binnen varen. Met 'De Spanje' en twee reddingboten van de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNRM), arriveerden de Sint en heel veel zwarte Pieten op Marken. Organisatie was wederom in handen van de Marker...