Rodi

De Mariaschool, een protest waard

HEEMSKERK - Meer dan vijftig jaar heeft de St. Mariaschool echt als school dienstgedaan, van 1920 tot 1974. In de resterende vijfenveertig jaar heeft zij onderdak geboden aan een veelvoud van instanties, met uiteenlopende activiteiten. Met de komst van de Historische Kring Heemskerk komt er op haar oude dag een nieuwe functie bij.


De bouw van de school in 1920 was mogelijk, omdat in de grondwet van 1917 de gelijke bekostiging van openbare en bijzondere scholen vastgelegd werd. Voor die tijd werd alleen de openbare school door de overheid betaald. Bijzondere scholen (meestal scholen met een religieus en/of pedagogisch concept, onder een eigen bestuur) moesten tot die tijd uit eigen middelen betaald worden. Nadat de protestanten al een school aan de Marquettelaan gestart waren voor jongens en meisjes, volgden de rooms-katholieken met de bouw van twee scholen, de St. Josephschool in 1918 en de St. Mariaschool in 1920, beide aan het Marquettepad, de huidige Verherentstraat. Daar was sinds het begin van de zeventiende eeuw al een RK-bolwerk aan het ontstaan. De Laurentiuskerk met pastorie staat op de plek waar ooit een schuilkerk en later de zgn. statie-kerk stonden. Sinds 1860 was er op de hoek met de Maerelaan het kerkhof. Ook was er het klooster van de zusters Franciscanessen, die in lokalen achter het klooster aan meisjes onderwijs gaven, aanvankelijk vooral gericht op huishoudelijke vaardigheden, w.o. naaien en breien. Logisch dus om de scholen vlakbij, aan de overkant van de weg te bouwen, voor jongens en meisjes elk één, gescheiden door het huis van de bovenmeester.
In de Mariaschool waren maar liefst 14 lokalen én een gymnastiekzaal. De jongens van de St. Josephschool mochten er komen gymmen, maar verder de gang in was het verboden terrein voor hen. Het gymlokaal werd buiten schooltijd gebruikt door de gymnastiekverenigingen, eerst 'DOK', later ODIN-gym. Heel wat Heemskerkers hebben er hun turndiploma's veroverd. Soms was de gymzaal de 'spreekkamer' voor de schoolarts en de tandverzorging en mogelijk werd het als stemlokaal gebruikt.
Korte tijd (1947/48) is de Mariaschool de slaapplaats geweest van de dichter-schilder Lucebert (zie bord bij de deur) en werden er in 1939/40 Nederlandse soldaten gelegerd. Het was eerst wel de bedoeling, maar Duitse militairen hebben er niet 'gewoond'.
In de Mariaschool waren vanaf het begin een bewaarschool (later kleuterschool) en een lagere school voor meisjes gehuisvest, tot men in 1970 verhuisde naar de nieuwe school aan de Bachstraat (waar nu het Rinket is). Vanaf 1961 was in het gebouw ook een school voor voortgezet lager onderwijs (v.g.l.o.) gekomen, die in 1966 werd vervangen door de huishoudschool 'Debora Baeke'. Dit was een tijdelijke huisvesting tot 1974, het jaar waarin Debora Baeke een onderdeel werd van de nieuwe scholengemeenschap 'De Die' aan De Velst.
De Mariaschool was intussen eigendom van de gemeente geworden en stond leeg. Wat nu?? Slopen!, want daar was Heemskerk goed in. Gelukkig was er geen geld voor en tevens onduidelijkheid over de bouw van een nieuw gemeentehuis i.v.m. een mogelijke fusie met Beverwijk. Het oude raadhuis was intussen veel te klein geworden voor het snel groeiende Heemskerk en dus zouden, naast de politie, diverse gemeentelijke diensten in de Mariaschool gehuisvest kunnen worden, w.o. de secretarie en de werkruimten voor het college van b&w. Het is bij plannen gebleven, misschien wel om toch een raadhuis aan de Bachstraat te realiseren, misschien omdat enkele wethouders los van elkaar toezeggingen deden om er culturele en sociale activiteiten in onder te brengen, zoals kunstenaars en de Alexanderstichting. Dit laatste gebeurde en toen op 16 september 1978 Open Huis gehouden werd in de Mariaschool, bleken naast de negen kunstenaars de toneelvereniging 'De Vriendenkring', het Martranttheater, het RK gemengd koor en peuterspeelzaal Olleke Bolleke een gastvrij onderdak te hebben gekregen. Ook het woonwagencentrum IJmond had er haar secretariaat.
Toch waren de slopers niet geheel verslagen. In het concept-bestemmingsplan voor het centrum van Heemskerk (1981) ontbraken de scholen aan de Verherentstraat. Hoewel karakteristiek van uiterlijk waren de gebouwen volledig afgeschreven én was de grond eronder goud waard. Een stevige discussie in de raad volgde en de linkse partijen bij monde van o.a. Bram Hijmans wezen de sloop pertinent af: deze beeldbepalende gebouwen hebben een historische, emotionele en culturele waarde! Op dat moment, met verkiezingen in aantocht, durfden het college en diverse politieke partijen hun handen niet te branden aan de sloop, mede omdat voor de bewoners van de panden geen bruikbare alternatieven voor handen waren. Men had immers een morele verplichting voor herhuisvesting uitgesproken.
Enige jaren later (1986) laaide het vuur weer op, nu aangewakkerd door nijpende problemen in de huisvesting, met name voor jongeren. Op tijd werd ook deze brand geblust. In een stevig onderbouwd protest (1992) verdedigden enkele leden van de pas opgerichte Historische Kring Heemskerk het behoud van de scholen en daarmee het voortbestaan van culturele zaken.
De Josephschool bleef het in de verre omtrek overbekend jongerencentrum, met later een dependance van de Muziekschool. De Mariaschool bleef thuishaven voor kunstenaars, de kunstuitleen, RTV-IJmond en ontmoetingspunt café Lokaal. Het laatste hoogstandje in de oude gymzaal is - na het stoppen van de kunstuitleen - de huisvesting en inrichting van het Historisch Huis van de HKH. Het protest van 1992 was nuttig en dat wordt getoond tijdens het Open Huis op 16 juni a.s., van 13 tot 16 uur. Hartelijk welkom!
Aart Andeweg, HKH

Artikel geplaatst op dinsdag 15 mei 2018 - 13:39

Foto's



Heemskerk
Verschillende sporten ontdekken met de jeugdsportpas REGIO - Alle kinderen uit de groepen 1 tot en met 8 van het basisonderwijs in Akersloot, Castricum, Limmen of Heemskerk kunnen zich inschrijven voor blok 2 van de jeugdsportpas (JSP). Ook kinderen die in deze gemeenten wonen, maar elders op school zitten, kunnen deelnemen. Dankzij de pas zijn ze... Heemskerk pakt flink uit in de dagen voor Kerst HEEMSKERK - De winkeliersvereniging, Cultuurhuis Heemskerk, De Glazen Keet en Kerst op het Plein hebben dit jaar de handen ineen geslagen. Dat resulteert in een groots kerstgebeuren in het centrum van Heemskerk. De Glazen Keet is inmiddels van start gegaan en eindigt zondag de 16de. Zaterdag 15 december bruist het... Feestelijke start van jubileumjaar Home-Start REGIO - In oktober is het jubileumjaar van Home-Start Nederland begonnen. De organisatie, die zich bezighoudt met het tijdelijk ondersteunen van gezinnen, viert het 25-jarig bestaan. De start viel bijna tegelijk met het vrijwilligersfeest van Socius, waar de vrijwilligers van de twee Home-Start locaties ook aanwezig waren. De vrijwilligers van... Programma 'De Glazen Keet' HEEMSKERK - Hij staat er weer; de Glazen Keet op het Burgemeester Nielenplein. Tot en met zondag wordt door StArt26 en Heemskerk FM actie gevoerd om zo veel mogelijk geld bijeen te brengen voor de minima van Heemskerk. Om dit te realiseren is een compleet programma samengesteld.Om 17.00 uur vanmiddag... Crowdfunding voor bijzondere lunchroom HEEMSKERK - Een lunchroom, waar mensen met een voedselintolerantie gewoon lekker en onbezorgd kunnen genieten. Dat is de droom van Janneke Kiekens. Vorige maand is ze een crowdfundactie gestart om die droom werkelijkheid te kunnen laten worden. Ze hoopt dat veel mensen uit Heemskerk en omstreken bereid zijn om te... Kerstliederen zingen in het Nederlands HEEMSKERK - Op donderdag 20 december vindt een speciale editie van 'Samen zingen in het Nederlands' plaats. Dit is een reeks zangbijeenkomsten, georganiseerd door Cultuurhuis Heemskerk in samenwerking met het Taalhuis van Bibliotheek IJmond-Noord. Mensen met en zonder migratieachtergrond komen bijeen om samen door middel van Nederlandstalige liedjes de taal... Lichtjesdag sfeervol en goed bezocht HEEMSKERK - De eerste editie van Wereldlichtjesdag in de dorpskerk is een succes geworden. De sfeervolle bijeenkomst werd goed bezocht en vormde voor de deelnemers een moment van troost. Wereldlichtjesdag wordt elke tweede zondag van december georganiseerd. Wereldwijd steken mensen dan om 19.00 uur een kaarsje aan ter nagedachtenis aan... Reünie bij Scouting Adelbertus HEEMSKERK - Scouting Adelbertus houdt op zondag 6 januari van 14.00 tot 17.00 uur een reünie in het clubhuis aan de Marquettelaan 30. De vereniging bestaat in 2019 exact 85 jaar; een mooie gelegenheid om herinneringen op te halen. Via e-mailadres reunie@adelbertusgroep.nl kunnen belangstellenden zich aanmelden voor deelname.Tussen 1937 en... All I Want for X-mas is truth
Kerst op het Plein haakt in op discussie over nepnieuws
DOOR RAIMOND BOSHEEMSKERK - Het Platform Heemskerken brengt in samenwerking met het Bonhoeffer College uit Castricum op zaterdag 15 december een nieuwe editie van ‘Kerst op het Plein’. De muziektheaterproductie haakt in op de discussie rond nepnieuws. Centrale vragen tijdens deze avond zijn wat de betekenis van het kerstverhaal anno...
SeniorWeb IJmond in 2019 REGIO - SeniorWeb IJmond verzorgt ook in 2019 computercursussen, lezingen en inloopspreekuren in de bibliotheken van Heemskerk, Beverwijk en Velsen. De vrijwilligersgroep bestaat uit vijftien enthousiaste, deskundige mensen die de deelnemers wegwijs kunnen maken in de digitale wereld, begrijpelijk en betaalbaar. SeniorWeb is er voor iedereen die niet met de... Inloop met film bij Historische Kring HEEMSKERK - Ook in december is de Historische Kring Heemskerk (HKH) aan de Anthonie Verherentstraat 5 weer open op de eerste en derde vrijdag van de maand. Dit naast de openstelling op maandagmiddag en dinsdagavond. Woensdagochtend is de werkochtend bij de HKH, maar wie in de buurt is, mag gerust... ODIN '59 steunt actie Jacqueline Zomerdijk HEEMSKERK - Afgelopen zondag liep Jacqueline Zomerdijk nog de marathon van Valencia in een prachtige tijd van 3.55.11. Op zondag 3 maart 2019 gaat de Heemskerkse 42,195 km hardlopen in Tokyo voor Stichting Kinderen Kankervrij (KiKa). Komende zaterdag is ze te gast bij ODIN '59, de voetbalclub ondersteunt haar actie... 'Girl' in Filmhuis Heemskerk HEEMSKERK - De Nederlands-Belgische film 'Girl' heeft verschillende prijzen op het filmfestival van Cannes gewonnen. De film won een Gouden Camera en de Queer Palm voor beste LHBT-film. 'Girl' schetst het leven van de 15-jarige Lara, wier grootste droom is om carrière te maken als ballerina. Maar haar lichaam stribbelt... Peter Hulscher exposeert in De Groene Ezel HEEMSKERK Peter Hulscher (49) uit Beverwijk exposeert in de maanden december en januari zijn schilderijen en tekeningen in kringloopwinkel De Groene Ezel. Veel van zijn werk is experimenteel, met vaak herkenbare figuren. Zo hangt er een schilderij van een vrouw die voor een tunnel staat. Voor een aantal van deze... Kantine handbalvereniging DSS behaalt zilveren status HEEMSKERK - De kantine van handbalvereniging DSS is niet alleen sinds een jaar volledig rookvrij, de locatie is nu ook officieel bestempeld als 'gezonde kantine' en dat levert de vereniging, als eerste in Heemskerk, de zilveren status van Team:Fit op.Team:Fit is een landelijk initiatief van Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG),... Groep 8 De Bareel pimpt gitaar voor Nielson HEEMSKERK - Groep 8 van basisschool De Bareel heeft een gitaar voor Nielson gepimpt. De singer-songwriter is begonnen aan zijn 'Diamant Tour' langs clubs in Nederland en België. De klas werd uitgenodigd voor een 'meet and greet' met Nielson op 24 november in Haarlem. De leerlingen waren bij de soundcheck... TOSS derde bij NK turnen voor clubteams HEEMSKERK - Een team van TOSS is als derde geëindigd bij de Nederlandse Kampioenschappen voor clubteams, die werden gehouden in Nijmegen. Het team, bestaande uit Chloë Booij (Assendelft), Marieke Wolf (Alkmaar), Bibi Meijer (Heemskerk) en Larissa Noll (Assendelft) wisten zich onlangs te plaatsen voor dit Nederlands Kampioenschap. Drie van de... Ontwerp nieuwe flats Debora Bakelaan gekozen HEEMSKERK - Een selectiecommissie heeft het winnende ontwerp uitgekozen voor de nieuwbouw aan de Debora Bakelaan. Het betreft een ontwerp waarbij drie woongebouwen worden gerealiseerd. De torens hebben een klassieke uitstraling en bevatten details die verwijzen naar slot Assumburg. Het plan is om in de woontorens 192 huurappartementen en 21... Lieve Lansdaal (11) ontmoet Douwe Bob HEEMSKERK - Lieve Lansdaal (11) beleefde afgelopen vrijdag een bijzondere dag. De leerlinge van basisschool De Bareel mocht afreizen naar Haarlem om daar zanger Douwe Bob te ontmoeten. De 'meet & greet' was geregeld door Falko Doornekamp (25), hij studeert Pedagogiek en organiseert projecten op scholen. Hij doet zijn best... Sinterklaas en de vlucht door de lucht HEEMSKERK - Zondagmiddag om 14.00 uur wordt de jeugdfilm 'Sinterklaas en de vlucht door de lucht' vertoond bij Filmhuis Heemskerk aan de Vrijburglaan 2. De verwende Floor vraagt aan haar steenrijke vader een zwembad vol chocolademunten. Wanneer zelfs Sinterklaas hem niet kan helpen, ontvoert hij de Sint met zijn luchtballon.... Filmhuis: 'Pity' HEEMSKERK - Filmhuis Heemskerk vertoont op zondag 2 december de film 'Pity'. Giannis is een man die liever ongelukkig is. Als de vrouw van deze advocaat na lange tijd uit een coma ontwaakt, moet hij het plotseling stellen zonder het mededogen dat lange tijd zo gul voorhanden was. Hij kan... DSS ondanks verlies toch tevreden HEEMSKERK - Afgelopen zaterdag speelde een bijna compleet, maar nog deels gehavend team van handbalvereniging DSS tegen promovendus Volendam. Deze ploeg stond vorig jaar nog in de Tweede Divisie maar timmert hard aan de weg om de dames op een professionele manier te laten handballen. Daarvoor zijn zes speelsters van... Kerstconcert in dorpskerk HEEMSKERK - Op zaterdag 8 december wordt in de dorpskerk een kerstconcert gegeven. Hieraan wordt meegewerkt door dameskoor Musica Sacra, een gelegenheidsmannenkoor, sopraan Jenneke Oomen, alt Mariëtte van Berkum, bariton Jan Langelaar, fluitiste Rieneke Weber, harpiste Lisanne Koot, celliste Jeanny Beerkens en algeheel muzikaal leider Anja van der Ploeg.De inleiding... Herdenking omgekomen vliegers Lancaster Op zondag 16 december om 10.30 uur worden bij de dorpskerk de omgekomen oorlogsvliegers herdacht. Het is op deze datum 75 jaar geleden dat bij de Kruisberg in het Heemskerkse duingebied een Britse Lancaster neerstortte nadat het toestel in de lucht was ontploft. Bij het verongelukken van het Britse oorlogsvliegtuig... Herdenking omgekomen vliegers Lancaster HEEMSKERK - Op zondag 16 december om 10.30 uur worden bij de dorpskerk de omgekomen oorlogsvliegers herdacht. Het is op deze datum 75 jaar geleden dat bij de Kruisberg in het Heemskerkse duingebied een Britse Lancaster neerstortte nadat het toestel in de lucht was ontploft. Bij het verongelukken van het... Speelpleintje Carel van Manderstraat officieel geopend DOOR RAIMOND BOSHEEMSKERK - Wethouder Aad Schoorl heeft vrijdagmiddag het nieuwe speelpleintje aan de Carel van Manderstraat officieel geopend. Samen met de zesjarige Ninthe knipte hij een vlaggenlijn door die rond de glijbaan was opgehangen. De achtjarige Benjamin mocht vervolgens als eerste van de glijbaan glijden. Het speelpleintje is dankzij...