Rodi

De Mariaschool, een protest waard

HEEMSKERK - Meer dan vijftig jaar heeft de St. Mariaschool echt als school dienstgedaan, van 1920 tot 1974. In de resterende vijfenveertig jaar heeft zij onderdak geboden aan een veelvoud van instanties, met uiteenlopende activiteiten. Met de komst van de Historische Kring Heemskerk komt er op haar oude dag een nieuwe functie bij.


De bouw van de school in 1920 was mogelijk, omdat in de grondwet van 1917 de gelijke bekostiging van openbare en bijzondere scholen vastgelegd werd. Voor die tijd werd alleen de openbare school door de overheid betaald. Bijzondere scholen (meestal scholen met een religieus en/of pedagogisch concept, onder een eigen bestuur) moesten tot die tijd uit eigen middelen betaald worden. Nadat de protestanten al een school aan de Marquettelaan gestart waren voor jongens en meisjes, volgden de rooms-katholieken met de bouw van twee scholen, de St. Josephschool in 1918 en de St. Mariaschool in 1920, beide aan het Marquettepad, de huidige Verherentstraat. Daar was sinds het begin van de zeventiende eeuw al een RK-bolwerk aan het ontstaan. De Laurentiuskerk met pastorie staat op de plek waar ooit een schuilkerk en later de zgn. statie-kerk stonden. Sinds 1860 was er op de hoek met de Maerelaan het kerkhof. Ook was er het klooster van de zusters Franciscanessen, die in lokalen achter het klooster aan meisjes onderwijs gaven, aanvankelijk vooral gericht op huishoudelijke vaardigheden, w.o. naaien en breien. Logisch dus om de scholen vlakbij, aan de overkant van de weg te bouwen, voor jongens en meisjes elk één, gescheiden door het huis van de bovenmeester.
In de Mariaschool waren maar liefst 14 lokalen én een gymnastiekzaal. De jongens van de St. Josephschool mochten er komen gymmen, maar verder de gang in was het verboden terrein voor hen. Het gymlokaal werd buiten schooltijd gebruikt door de gymnastiekverenigingen, eerst 'DOK', later ODIN-gym. Heel wat Heemskerkers hebben er hun turndiploma's veroverd. Soms was de gymzaal de 'spreekkamer' voor de schoolarts en de tandverzorging en mogelijk werd het als stemlokaal gebruikt.
Korte tijd (1947/48) is de Mariaschool de slaapplaats geweest van de dichter-schilder Lucebert (zie bord bij de deur) en werden er in 1939/40 Nederlandse soldaten gelegerd. Het was eerst wel de bedoeling, maar Duitse militairen hebben er niet 'gewoond'.
In de Mariaschool waren vanaf het begin een bewaarschool (later kleuterschool) en een lagere school voor meisjes gehuisvest, tot men in 1970 verhuisde naar de nieuwe school aan de Bachstraat (waar nu het Rinket is). Vanaf 1961 was in het gebouw ook een school voor voortgezet lager onderwijs (v.g.l.o.) gekomen, die in 1966 werd vervangen door de huishoudschool 'Debora Baeke'. Dit was een tijdelijke huisvesting tot 1974, het jaar waarin Debora Baeke een onderdeel werd van de nieuwe scholengemeenschap 'De Die' aan De Velst.
De Mariaschool was intussen eigendom van de gemeente geworden en stond leeg. Wat nu?? Slopen!, want daar was Heemskerk goed in. Gelukkig was er geen geld voor en tevens onduidelijkheid over de bouw van een nieuw gemeentehuis i.v.m. een mogelijke fusie met Beverwijk. Het oude raadhuis was intussen veel te klein geworden voor het snel groeiende Heemskerk en dus zouden, naast de politie, diverse gemeentelijke diensten in de Mariaschool gehuisvest kunnen worden, w.o. de secretarie en de werkruimten voor het college van b&w. Het is bij plannen gebleven, misschien wel om toch een raadhuis aan de Bachstraat te realiseren, misschien omdat enkele wethouders los van elkaar toezeggingen deden om er culturele en sociale activiteiten in onder te brengen, zoals kunstenaars en de Alexanderstichting. Dit laatste gebeurde en toen op 16 september 1978 Open Huis gehouden werd in de Mariaschool, bleken naast de negen kunstenaars de toneelvereniging 'De Vriendenkring', het Martranttheater, het RK gemengd koor en peuterspeelzaal Olleke Bolleke een gastvrij onderdak te hebben gekregen. Ook het woonwagencentrum IJmond had er haar secretariaat.
Toch waren de slopers niet geheel verslagen. In het concept-bestemmingsplan voor het centrum van Heemskerk (1981) ontbraken de scholen aan de Verherentstraat. Hoewel karakteristiek van uiterlijk waren de gebouwen volledig afgeschreven én was de grond eronder goud waard. Een stevige discussie in de raad volgde en de linkse partijen bij monde van o.a. Bram Hijmans wezen de sloop pertinent af: deze beeldbepalende gebouwen hebben een historische, emotionele en culturele waarde! Op dat moment, met verkiezingen in aantocht, durfden het college en diverse politieke partijen hun handen niet te branden aan de sloop, mede omdat voor de bewoners van de panden geen bruikbare alternatieven voor handen waren. Men had immers een morele verplichting voor herhuisvesting uitgesproken.
Enige jaren later (1986) laaide het vuur weer op, nu aangewakkerd door nijpende problemen in de huisvesting, met name voor jongeren. Op tijd werd ook deze brand geblust. In een stevig onderbouwd protest (1992) verdedigden enkele leden van de pas opgerichte Historische Kring Heemskerk het behoud van de scholen en daarmee het voortbestaan van culturele zaken.
De Josephschool bleef het in de verre omtrek overbekend jongerencentrum, met later een dependance van de Muziekschool. De Mariaschool bleef thuishaven voor kunstenaars, de kunstuitleen, RTV-IJmond en ontmoetingspunt café Lokaal. Het laatste hoogstandje in de oude gymzaal is - na het stoppen van de kunstuitleen - de huisvesting en inrichting van het Historisch Huis van de HKH. Het protest van 1992 was nuttig en dat wordt getoond tijdens het Open Huis op 16 juni a.s., van 13 tot 16 uur. Hartelijk welkom!
Aart Andeweg, HKH

Artikel geplaatst op dinsdag 15 mei 2018 - 13:39

Foto's



Heemskerk
'History of the Messerschmitt' HEEMSKERK - Het luchtoorlogsmuseum Fort Veldhuis, gelegen aan de Genieweg 1 te Heemskerk, is op zondag 22 juli geopend voor het publiek. De gehele dag wordt er in de filmzaal een unieke film vertoond over de geschiedenis van de Messerschmitt. Er zien tientallen types Messerschmitt door de Duitsers ontwikkeld, maar... Heemskerk scoort goed in Detailhandelsmonitor 2017
Leegstand Europaplein neemt toe
HEEMSKERK - De gemeente Heemskerk timmert aan de weg op het gebied van de detailhandel. Uit de Detailhandelsmonitor 2017 blijkt dat de leegstand van winkels sterk is afgenomen. De leegstand in het centrum van Heemskerk is in de periode 2015-2017 gedaald van 9,1 naar 1,6 procent. Uitzondering hierop is het...
Heemskerk stoot bijna 500 ton minder CO2 uit dan in 2017 HEEMSKERK - De zonnepanelenactie die dit jaar in gemeente Heemskerk heeft plaatsgevonden, is een groot succes. Dankzij de actie komen er de komende maanden in de gemeente 5.000 zonnepanelen op meer dan 500 woningen bij. Dit zien de inwoners op hun energierekening, maar misschien nog wel belangrijker: zij maken zich... Fles lampolie gevonden bij duinbrand Heemskerk
Politie op zoek naar mogelijke verdachte(n)
HEEMSKERK - De grote brand in de duinen van Heemskerk is onder controle. Een woordvoerder van de Veiligheidsregio meldt dat er bij de brandhaard een fles lampolie is gevonden. Door de vondst van de fles bestaat er twijfel over het ontstaan van de brand, laat woordvoerder van de Veiligheidsregio Dick...
Gouden Dagen Heemskerk HEEMSKERK - Gouden Dagen is het goede doel voor ouderen. Door hun wensen te vervullen zijn ze even weg uit de sleur van alle dag. Ons doel is eenzaamheid onder ouderen te voorkomen. Gouden KoffieOp vrijdag 17 augustus staan we met onze Gouden Dagen koffiekar bij het Agnes Plantsoen. Voor... Wie verzorgt deze ezels...? HEEMSKERK - Deze twee ezels staan in de tuin van verpleeghuis Heemswijk. De 111 bewoners van de zorginstelling in Heemskerk genieten dagelijks van hun aanwezigheid. Vrijwilligers verzorgen de dieren met veel plezier, maar komen daarbij nog wel wat handen tekort. Daarom is Heemswijk op zoek naar nieuwe vrijwilligers in het... Heemskerk, zeeën van tijd HEEMSKERK - Er is in Heemskerk genoeg te beleven als je een zee aan tijd hebt. Dit is niet alleen door de huidige ligging van het dorp, al eeuwen hiervoor heeft de ligging een rol gespeeld en de historie bepaald. Binnen de HKH probeert men die eeuwenlange geschiedenis in kaart... Brandweer blust grote duinbrand in Heemskerk
Luchtmachthelikopter ingezet
HEEMSKERK - Iedereen die zich in het duingebied De Kruisberg bij Heemskerk bevindt, moet meteen het gebied verlaten. Die oproep doet de Veiligheidsregio via Twitter nadat er aan het einde van de ochtend brand is uitgebroken in de duinen. In de tweet valt verder te lezen dat omliggende wegen worden...
Groot alarm voor duinbrand Heemskerk
Tientallen brandweervoertuigen opgeroepen
HEEMSKERK - De hulpdiensten hebben zojuist groot alarm geslagen voor een duinbrand in Heemskerk in de buurt van Gasterij Kruisberg. Een woordvoerder van de Veiligheidsregio bevestigt aan NH Nieuws dat er niet alleen uit voorzorg wegens de droogte extra wordt opgeschaald. "Het is raak", zegt hij. Volgens de woordvoerder zijn...
Klooien met kinderboeken
Lekker bezig met de bieb
REGIO - De schoolvakantie staat voor de deur en dat betekent dat de kinderen binnenkort een hoop tijd hebben om te vullen. Bibliotheek IJmond-Noord verrast ze met iets waar ze helemaal in op kunnen gaan. Want de bibliotheek is niet alleen een plek om boeken te lezen, je kunt ze...
Inloopconcert met Serge Heman HEEMSKERK- In de zomermaanden juni , juli en augustus is de Dorpskerk Kerkplein 1 in Heemskerk open van 14.30-16.30 uur. Op vrijdagmiddag 20 juli van 15.30-16.00 uur zal de professionele gitarist Serge Heman het Inloopconcert in zijn geheel verzorgen. Heman heeft gestudeerd aan het Conservatorium te Den Haag, Rotterdam ,... Een biljarter van 95 jaar! HEEMSKERK - Jaap Henneman vierde vorige week dinsdag zijn 95e verjaardag. Dat was voor het bestuur van de biljartclub de Jansheeren in Heemskerk aanleiding daar even extra aandacht aan te besteden en Jaap in het zonnetje te zetten. ''Jaap is de nestor van onze club en een fervent biljarter. Hij... Aantal meldingen over vlieghinder blijft stijgen
Vanuit de gemeenten in Noord-Kennemerland
REGIO - Het aantal meldingen over vliegverkeer vanuit gemeenten in Noord-Kennemerland is wederom gestegen. Deze cijfers komen voort uit de tweede kwartaalrapportage van het gebruiksjaar 2018 van het Bewoners Aanspreekpunt Schiphol (BAS). De rapportage heeft betrekking op de periode van 1 februari t/m 30 april. In vergelijking tot vorig jaar...
TOSS-turnsters top!
Club uit Heemskerk sluit in AHOY succesvol seizoen af
HEEMSKERK - Met het laatste turnweekend in AHOY Rotterdam hebben turnsters van TOSS vorige week het seizoen succesvol afgesloten. Chloë Booij, Marieke Wolf, Bibi Meijer, Patty Bleeker en Lynn Schreiner hadden zich op basis van hun prestaties bij de Nederlandse kampioenschappen geplaatst voor de AHOY cup. Chloë won in Rotterdam...
Bijeenkomst voor alleenstaande ouders HEEMSKERK - Welschap is op zoek naar alleenstaande ouders met kinderen met een beperking en/of een gedragsproblemen die behoefte hebben aan contact met andere ouders om ervaringen en tips uit te wisselen. Bij voldoende aanmeldingen zal er op korte termijn een ontmoetingsbijeenkomst worden georganiseerd in Heemskerk. Tijdens deze bijeenkomst krijgen... Facebook REGIO - Word lid van de Facebook-pagina van Kennemerland op Zondag. Hier verschijnen regelmatig leuke en actuele nieuwsberichten, uitgaanstips, achtergrondverhalen en fotoreportages uit de regio. Zoek op 'Kennemerland op Zondag' en 'like' onze pagina. Dan verschijnen onze nieuwsberichten ook op uw eigen Facebook-pagina. Wandelen HEEMSKERK - Er wordt donderdag 19 juli weer een wandeling gehouden in Heemskerk, Wij(k)wandelen. De groep vertrekt om 9.30 uur, vanaf buurthuis het Spectrum, Lauraplein in Heemskerk. De wandeling duur ongeveer een uur en er wordt gewandeld in een rustig tempo. Aanmelden is niet nodig en deelname is gratis. De... Concert met 40 harpen in Cultuurhuis HEEMSKERK - Vrijdag 13 juli vullen 40 harpen de hal van Cultuurhuis Heemskerk met hun feeërieke geluid. Harpleerlingen uit Heemskerk en Alkmaar spelen die dag Dromen voor harpensemble en verteller van Sabine Canton onder leiding van harpdocente Emilie Bastens. Dromen is een voorstelling voor groot harpensemble en een verteller. De... Met 'Heemskerk Zee van Tijd' op toeristisch kaart gezet HEEMSKERK – De gemeente heeft samen met ondernemers het toeristisch merk Heemskerk ontwikkeld, onder begeleiding van Bureau Buhrs | Communicatie & Gebiedsmarketing. Dit heeft geresulteerd in het toeristisch verhaal van Heemskerk met een bijpassend logo, huisstijl en website: Heemskerk Zee van Tijd. Heemskerk Zee van tijd staat voor rust, tijd... Vier dagen fietsplezier HEEMSKERK - De Heemskerkse fietsvierdaagse viert van 6 tot en met 9 augustus haar 45e editie. Deelname kost 8 euro of 2,50 euro per dag. De routes zijn ook geschikt voor kinderen. Kinderen tot en met 12 jaar betalen de helft van het tarief. Inschrijven kan op de dag zelf... Heemskerk gaat duurzaam inkopen HEEMSKERK – Het college heeft ingestemd met de begroting 2019 van Stichting RIJK. Daarin wordt extra geld beschikbaar gesteld voor het continueren van ondersteuning en advisering over inkoop en aanbesteding. Bovendien wordt er een budget beschikbaar gesteld voor duurzaam inkopen, een speerpunt uit het Coalitieprogramma 2018-2022. Over inkoop en aanbesteding... Heemskerk Zee van Tijd De afgelopen periode hebben wij als gemeente onder leiding van een extern communicatiebureau een toeristische visie voor ons dorp geschreven. Met als doel: hoe moet Heemskerk – met haar sterke punten – zich neerzettten om mensen te verleiden hun vrije tijd binnen onze mooie gemeente te besteden. Wij hebben dit... Senioren Afgelopen dinsdag hadden we een brainstorm met senioren uit Heemskerk georganiseerd. We gaan ons namelijk de komende jaren inzetten om het culturele aanbod voor ouderen te versterken. Er wordt al van alles gedaan en er zijn veel organisaties actief waarmee we gaan samenwerken. Na gesprekken met al die partners wilden... GroenLinks schiet tennisclub te hulp HEEMSKERK - Tennisvereniging Marquette zoekt naar mogelijkheden om het plastic afval gescheiden te laten ophalen. Een verzoek bij de gemeente leverde geen resultaat op, de gemeente liet weten niet verantwoordelijk te zijn voor het ophalen van afval bij verenigingen. Die formele reactie is de fractie van GroenLinks in het verkeerde... Vliegeren, pirouettes...en zilver voor DSS
Club uit Heemskerk presteert sterk tijdens NK Beach Handball
HEEMSKERK - In het weekend van zaterdag 7 en zondag 8 juli mocht DSS Handbal uit Heemskerk met maar liefst vier teams starten op het NK Beach Handball te Biddinghuizen. Twee dagen lang werd er gestreden om de landstitel in de diverse klassen. Twee dagen sportbeleving op de velden langs...
DSS scoort met dames C1
Club uit Heemskerk pakt zilver op NK Beach Handball
HEEMSKERK - DSS Handbal heeft het tijdens het NK Beach Handball in Biddinghuizen prima gedaan. De handbalclub uit Heemskerk deed met vier teams mee, waarbij de dames C1 met een tweede plaats zeer succesvol waren. Onder leiding van Natasja de Vries en Marieke Kalverda heeft een team van beachtrainers dit...