Rodi

Vroegere tijden…
De molen van Kater

Jan de Waal. (Tekening: Mieneke Karelsen)
Molen Kater. (Foto: aangeleverd)

Column Jan de Waal
Wat tegenwoordig de Kerkstraat heet werd vroeger wel het Weerpad genoemd en, wat misschien minder bekend is, in nog vroegere tijden heette het het Saeghselpad, dat moet een paadje geweest zijn door de weilanden van Zaandam naar Oostzaan. Langs dat paadje liep een brede sloot waar een 'plat' met hooi of koren vervoerd werd naar de korenmolen. Koren? Dat was tot in de Middeleeuwen zeker het geval omdat de grond in onze polder toen een behoorlijk stuk hoger lag dan vandaag de dag. Maar dat is een ander verhaal… In 1551 stuurde Cornelis Dirkxzoon een verzoek naar de Rekenkamer in Den Haag om een windmolen te mogen oprichten voor het malen van rogge en graan. Hij verzoekt dit omdat 'daer binnen de gehele jurisdictie of banne van voorzegde dorpe van Oostzaenen geen Corne ofte Wintmolen staet, daar ingezetenen van dezelve dorpe hair luijden rogge, gerst en greynen moeten doen maalen binnen Lantsmeer ofte Westzaenban, twelck hen luyden zeer ongerievelijk ende moeyelick valt'. Dat was zonder meer een goed initiatief van Cornelis Dirkxzoon.
De rekenkamer besloot positief en de molen werd gebouwd aan de Kerkstraat op een plek bij de hoek van de Kerkstraat en de Burgemeester Teerstraat. De molen kreeg een naam: Het Wapen van Oostzaan, of ´t Oosaender waepen. Later werd dit 'De Bok' en nog later de Molen van Kater. Dan komt de 80-jarige oorlog met de Spanjaarden en in 1573 wordt de molen door de Spanjolen in de fik gestoken. De molen wordt in 1581 herbouwd en de zaken gaan goed. In 1581 betaalt men 2 pond en 10 schelling en na 12 jaar wordt dat 4 pond. Bij de molen aan het Weerpad was een brug in de weg. Boten met graan of rogge voeren door de sloot langs de het Weerpad, gingen door de brug en lagen dan naast de molen waar het graan werd uitgeladen om gemalen te worden tot meel. Die brug werd in die tijd onderhouden door de kerk en door de molen. De kerk had in die tijd een belangrijke plek in de gemeenschap, onderhoud van bruggen en dijken waren, naast armenzorg, een taak van de kerk. De laatste molenaar was Kater wiens zoon Mel zich wel eens aan een van de wieken liet vastbinden omdat op de hoogste stand van de wiek trompet te spelen. De molen is gesloopt in 1920 - dus een kleine 100 jaar geleden. De molenschuur is nog een tijdje blijven staan en is pas ergens rond de jaren ´60 van de vorige eeuw gesloopt. j.waal96@chello.nl.

Artikel geplaatst op dinsdag 07 februari 2017 - 12:59

Foto's