Minister start proef klein stembiljet Europese verkiezingen: ‘Handzaam’
ALPHEN – De landelijke pers was afgelopen maandag massaal aanwezig in Alphen. Daar kwam minister Hugo de Jonge een nieuw klein stembiljet inluiden. Vanwege de Europese verkiezingen zijn vijf gemeentes, waaronder Alphen, uitgenodigd voor een proef met het compacte biljet. Wat is er anders?
Door Morvenna Goudkade
Niet alleen de minister gaat maandag oefenen met het nieuwe stembiljet, ook het publiek kan meedoen. Een oudere inwoonster is hiervoor naar het gemeentehuis gekomen. Ze heeft thuis met haar schoondochter het biljet al bekeken, op de iPad. “Maar ik vind het in het echt veel duidelijker.” Speciaal voor de aftrap van de proef is een oefen-stembureau ingericht in het gemeentehuis. Dat wordt bemand door Ineke van Eijk, Rick Paape en Ria van Oosten. Zij zijn ook op 6 juni, de verkiezingsdatum, actief.
‘Heb je je wel gelegitimeerd?’
De minister wordt intussen verwelkomd door burgemeester Liesbeth Spies en door Renata Tempelaar, hoofd Team Verkiezing. Dit onder grote belangstelling van de pers: RTL, SBS, ANP, ze zijn er allemaal. Omdat het stembiljet in de proef wezenlijk anders is, wordt aangeraden even te proefstemmen. Dat kan online via oefenbiljet.nl, maar ook op plekken in de gemeente zelf. De Jonge gaat ook oefenen, onder toeziend oog van de leden van het stembureau.
‘Van biljartlaken naar placemat’
De opzet van het nieuwe biljet is dat je eerst een partij kiest en daarna een kandidaat. Die kandidaten staan niet op het biljet zelf: de namenlijst wordt thuisgestuurd, en hangt ook in het stemhokje. “Als je het vakje hebt ingekleurd van de partij van je keuze, ga je vervolgens naar de nummering van de kandidaten van die partij”, vertelt Paape. “Daar maak je het nummervakje van je favoriete kandidaat rood.” Spies plaagt De Jonge: “Heb je je stempas wel meegenomen? En heb je je gelegitimeerd?”
De bijeenkomst wordt ook bijgewoond door de werkgroep Toegankelijkheid Alphen aan den Rijn. Leden Sanne Binnendijk, Chantal van der Klaauw en Erika van der Burgt hebben een lichamelijke beperking en geven advies over het stembiljet. De Jonge denkt dat de aanpak in de proef voor veel doelgroepen prettig is. “Voor slechtzienden is er een stemmal, die hen door het stembiljet leidt. Voor mensen die laaggeletterd zijn geldt dat ze geen honderden namen hoeven lezen. Ze kunnen afgaan op logo’s en nummers, veel gemakkelijker.” De minister betitelt het standaard stembiljet als ‘biljartlaken’. Geworstel in het stemhokje met het enorme uitvouwpapier, noemt hij ‘gedoe’. Het nieuwe stembiljet in A-3 formaat vergelijkt hij qua formaat met ‘een placemat’. “Veel handzamer dus.”
De Jonge denkt dat stembureaumedewerkers eerder naar huis kunnen na het stemmen tellen, want dat zou echt veel sneller moeten gaan. Op de vraag of het nieuwe gebruikersvriendelijke stembiljet ook bijdraagt aan meer stemmers, moet hij het antwoord schuldig blijven. “Het is niet het primaire doel, maar mocht het een neveneffect zijn, dan is dat mooie bijvangst.”
De slechtziende Yvonne Slootweg mag voor de camera’s gaan proefstemmen in het stemhokje. Zij maakt gebruik van een zogenaamde stemmal: audio-ondersteuning. Slootweg vult het oefenformulier in, dat is opgesteld met gefingeerde partijen, zoals de Sterrenpartij. Ook de namen van kandidaten zijn fake, bijvoorbeeld Pluto. Burgemeester Spies is blij met de reacties op het nieuwe stembiljet. “Als je een beperking hebt, is het heel positief dat je met meer zelfstandigheid kunt stemmen.” De Jonge vindt dat ook belangrijk. Wanneer is voor hem de proef geslaagd? “Als mensen geen onduidelijkheid ervaren over de twee invulrondes. Dat hoop ik echt.”
