Hoe komt Koudekerk aan haar naam?
KOUDEKERK - Koudekerk aan den Rijn ligt aan de noordoever van de Rijn tussen Alphen aan den Rijn en Leiderdorp. Aan de andere kant van de Rijn ligt Hazerswoude-Rijndijk. Vanaf 1 januari 1938 heet het dorp Koudekerk aan den Rijn in plaats van alleen maar Koudekerk. Die naamsverandering was nodig, omdat er nog wel eens verwarring was, doordat er een Koudekerke in Zeeland bestaat. Inwoners van Koudekerk kregen daarom wel eens ‘foutieve’ post uit Koudekerke en ook andersom. Een ander punt is nog waar de naam ‘Koudekerk’ vandaan komt en wat de betekenis is.
Door Redactie Ons Erfgoed
Vanaf de middeleeuwen ligt er op de huidige plaats een dorp dat Koudekerk heet. De naam is gekomen in de tijd dat ook het graafschap Holland ontstond. Zeker is dat er rond de dertiende eeuw, maar waarschijnlijk ook veel eerder, naar we aannemen, een houten kerkje aan de oever van de Rijn stond. De Vikingen maakten in de negende en tiende eeuw gebruik van de rivier voor hun rooftochten. Aangezien een kerk vaak kostbaarheden van goud en zilver bevatte, viel er voor hen heel wat te roven. De bewoners van de streek waren daar op een gegeven moment aan gewend en vluchtten soms voor langere tijd weg als de Vikingen eraan kwamen. Zij namen de kostbaarheden dan wel mee. Zo was de kerk een verlaten gebouw en werd dit een ‘coude kerck’ genoemd, omdat coude ook ‘verlaten’ (niet meer in gebruik) betekende. Dit is wetenschappelijk gezien de meest voor de hand liggende betekenis, hoewel er geen echt bewijs is.
Andere verklaring
Geschiedenis is in het algemeen boeiend door te puzzelen over allerlei zaken en dan betekenissen en verklaringen te vinden. Daarbij worden soms aannames gedaan zonder enig bewijs. Zo zou volgens historicus Oudaan (1628-1692) de naam van het dorp te danken zijn aan een oud Germaans volk, de Chauken. Dit volk leefde aan het begin van onze jaartelling in Noord-Duitsland en maakte deel uit van het Romeinse leger. Daardoor waren de Chauken misschien wel onderdeel van het Romeinse Rijk, maar hun naam werd echter na de derde eeuw nergens meer gebruikt. Het gaat daarom om een creatieve verklaring van de bron van de naam Koudekerk, maar een die weinig logisch is.
Opvallend is dat in Duitsland een plaats met de naam Kaldenkirchen, net over de grens bij Tegelen, bestaat, die uit de dertiende eeuw dateert. De naam wordt in Duitsland verklaard door het feit dat de plaats haar naam ontleent aan haar toen nog niet ingewijde (betekent koude) dorpskerk. Nergens is tot nu toe deze betekenis terug te vinden. Er is zelfs nog een aanname dat de kerk in Koudekerk een onderdeel was van een Frankisch hof in de achtste en negende eeuw. Mocht dat kloppen, dan is het heel onwaarschijnlijk dat het om een niet-ingewijde kerk zou gaan.
Naamgenoten
Ook in België en Frankrijk bestaan (of bestonden) plaatsen met op Koudekerk lijkende namen. In België heb je een inmiddels verdwenen plaats Coudekerk onder Heist (Knokke) en in Frankrijk zijn er nog plaatsen als Coudekerque-Branche en Coudekerque-Village bij Duinkerken.
Met ongeveer 4200 inwoners is Koudekerk aan den Rijn een echt dorp met prehistorische resten, overblijfselen van vier middeleeuwse kastelen, de Brugkerk als drager van de kerknaam en tevens het oudste monument van het dorp en de gemeente Alphen aan den Rijn (dertiende eeuw) en nog meer monumenten. Van een heel landelijk (boeren)dorp is het inmiddels een woonplaats met veel forensen, een mooi buitengebied en een flink industrieterrein. Het is centraal gelegen in het voormalige graafschap Holland en de huidige Randstad. Een voormalig middeleeuws dorp in de moderne tijd.
Meer informatie vind je op www.historischgenootschapkoudekerk.nl.
Meer nieuws uit Alphen aan den Rijn?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie