Ter Aarse Lenie won 40 jaar geleden als eerste vrouw de Elfstedentocht

Door Rob Langerak

Omdat het volgende week vrijdag precies 40 jaar geleden is, zochten wij Lenie op om terug te blikken op haar carrière en herinneringen aan de Tocht der tochten op te halen. Dit gaat niet altijd even soepel, want haar geheugen laat haar soms in de steek als gevolg van een fietsongeluk, waarbij zij een hersenkneuzing opliep. Gelukkig springt echtgenoot Jan dan bij om jaartallen en andere feiten waar nodig te corrigeren of aan te vullen. We gaan eerst terug naar 30 maart 1948 als Lenie Langelaan in Pijnacker wordt geboren als eerste dochter van een katholiek boerengezin, waarin nog twaalf andere kinderen zouden volgen. “Op mijn veertiende ging ik al van school om eerst bij een oom en daarnaast thuis op het land mee te werken en mijn moeder bijstaan met de opvoeding van de jongere kinderen. Mijn neefjes schaatsten toen al langere afstanden, maar voor mij bleef dat beperkt tot de slootjes rond de boerderij, omdat ik op de kleintjes moet passen. Maar ik droomde er toen al van om ook eens de wijde wereld in te schaatsen.” 

Later wordt Lenie lid van de KPJ, waarbij zij aan verschillende lopen in de regio meedoet en die steeds vaker wint. Bij een van de hardloopwedstrijden lost schaatsster Stien Baas-Keizer het startschot en zij vraagt Lenie om lid te worden van een fietsclub. Via het fietsen komt Lenie daarna ook met het lange baanschaatsen in aanraking.

‘Ik droomde ervan de wijde wereld in te schaatsen’ 

“Ik werd kampioen van Zuid-Holland, maar de 500 meter lag mij niet echt en ook het lange wachten vond ik helemaal niets. Daarom ben ik overgestapt naar de marathons en dat ging mij meteen goed af, want ik werd in 1970 direct tweede in Loosdrecht.” In 1972 trouwde Lenie met Jan, die ze bij trainingen voor abonnementhouders op de Jaap Edenbaan in Amsterdam leerde kennen. Zij verhuisde toen ook van de Schaatsvereniging Rotterdam naar de trainingsgroep in haar nieuwe woonplaats Ter Aar. In de jaren daarna volgen overwinningen in de Oldambtrit, de Driedaagse van Ankeveen, de Westland Marathon, de Rottemerentocht en de Veluwemeertocht. “Dat was allemaal wel leuk, maar eerlijk gezegd mocht de afstand wel wat langer. Waar de mannen honderd ronden reden, bleef het voor de vrouwen beperkt tot 25 rondjes.” 

Dat zij langere afstanden aankon, bewees van der Hoorn op 26 februari 1978 toen zij met 31.212,59 meter het Werelduurrecord op haar naam zette en maar liefst elf keer de alternatieve Elfstedentocht won. Ze was dan ook ontzettend blij dat er na vijftien jaar lidmaatschap van de Vereniging De Friesche Elf Steden op 21 februari 1985 eindelijk weer een Elfstedentocht werd georganiseerd. “Ik had al een paar keer in het donker geoefend om te weten hoe dat was. In de startkooi kon ik langzaam een beetje opschuiven, want ik wist dat ik nog steeds goed kon lopen om snel bij het ijs te zijn. Daarna kon ik aardig meekomen met de mannen”, herinnert zij zich. 

‘Ik durfde ze niet te pellen, want ik wist mijn voorsprong niet’

“Toch ging er onderweg van alles mis. Mijn zus zou onderweg iets te eten aangeven, maar wij hebben elkaar niet gezien. Een thermoskan met thee werd voor mijn neus door een ander ingepikt en toen ik later een etenszakje met sinaasappels kreeg, durfde ik die niet even te pellen. Ik had wel gehoord dat ik de eerste vrouw was, maar ik had geen idee waar ik zat en hoeveel voorsprong ik had. Door de invallende dooi werd het ijs steeds slechter, maar bij het klunen kon ik ook op mijn schaatsen goed lopen.” 

In de live-uitzending van de NOS werden alleen de mannen gevolgd, maar werd tussendoor wel gemeld dat Lenie in haar eentje voorop reed bij de vrouwen. Haar man Jan wilde daarom zo snel mogelijk naar de finish op de Bonkevaart. “Dat viel niet mee, want het was daar erg druk”, vertelt hij. “Gelukkig kreeg ik van iemand van de AVRO een pasje om Lenie daar 47 minuten na Evert van Benthem te kunnen opvangen.” 

Een prijs voor de eerste vrouw was er niet, al kreeg ze wel een tabakspot die eigenlijk bestemd was voor de beste Leeuwarder. Dit werd pas in 2021 rechtgezet, in het tv-programma M van Margriet van der Linden. Toen kregen Van der Hoorn en de latere winnaressen Tineke Dijkshoorn (1986), en Klasina Seinstra (1997) van de voorzitter van de Vereniging de Friesche Elfsteden een oorkonde en een vaas waarop de route was afgebeeld.