Krachtig protest bij kunstmestfabriek ICL

Door Hans Straeter

Rond half elf kwam de lange fietsstoet aan op het verzamelpunt bij de Coenhavenweg. Daar werden ze verwelkomd door de Fanfare van de Eerste Liefdesnacht. Onder vrolijke klanken trok het uit ruim honderd deelnemers tellende gezelschap samen op naar de kunstmestfabriek aan de Fosfaatweg. Bij de toegangspoort was een auto met geluidsversterking en een microfoon geposteerd. De entree van ICL is door het bedrijf voorzien van een groot bord met de tekst ‘Welkom.’ Het permanente bord zou misschien heel even verkeerd begrepen kunnen worden alsof het speciaal voor deze protestdag is neergezet. Het werd door een paar demonstranten dan ook al gauw met krijt voorzien van het aanvullende woordje ‘niet.’ en een bordje ‘Je stinkt.’

Stank

Na nog een paar rondjes voor de ingang gedemonstreerd te hebben met het uitroepen van leuzen zoals “Zoutzuur zout op” en “I, C, L, je stinkt als de hel”, was het aan een serie sprekers om de onvrede over de uitstoot van de kunstmestfabriek te verwoorden. Na een korte introductie vanuit de organisatie ‘Adem Vrij aan het IJ’ is dat als eerste Derya de Laat – Deveci die het verhaal van een Tuindorper voorleest. Ze laat weten dat afhankelijk van de windrichting alle ramen en deuren dichtgaan en dat de stank soms zo vreselijk is dat zelfs de hond er last van heeft en met zijn hoofd gaat schudden. Omdat Tuindorp Oostzaan laag ligt, kan de rook lang blijven hangen. 

“We passen vaak onze wandelroutes aan. We proberen de stank dan te vermijden. Te gek voor woorden. We hebben door de jaren heen heel vaak overwogen om te gaan verhuizen, maar dat gaf ons veel stress omdat wij in Tuindorp heel gelukkig zijn en niet weg willen. We laten ons niet wegjagen door ICL. Ik begrijp niet dat een kunstmestfabriek zo dicht bij de bewoners mag staan. Het is een grote frustratie en de teleurstelling is nog groter geworden doordat ze willen blijven tot eind 2040.” 

Dat laatste leverde veel gejoel op onder de demonstranten. Het betoog werd afgerond met een oproep aan ICL om te stoppen met de uitstoot van zoutzuur en andere schadelijke stoffen. Ook de politiek moet er wat aan doen. Derya: “Mijn vraag aan de overheid; laat dit stoppen en neem je verantwoordelijkheid.”

Daarna is het de beurt aan Fieke Jägers van ‘Adem Vrij aan het IJ.’ “Op 31 maart geeft ICL een update aan bewoners tijdens een online informatiebijeenkomst. Hier verwachten wij van ICL dat ze met een concreet en effectief plan komen om niet alleen de stank, maar ook de uitstoot van zoutzuur en andere giftige stoffen drastisch terug te dringen. Zoals het nu gaat, kan het echt niet langer. Dit heeft veel te lang geduurd. ICL; we zijn je stank en je zoutzuur zat. Wij willen nu actie van ICL en van de gemeente en de provincie.”

Gezondheid

Ook het gemeenteraadslid Carlo van Munster (GroenLinks) komt voor de microfoon. Hij zorgde voor een unaniem in de gemeenteraad aangenomen motie om een onderzoek in te stellen naar de luchtkwaliteit in Amsterdam-Noord, met name in Tuindorp Oostzaan en op de NDSM. Het gemeenteraadslid levert een robuust betoog: “Ik heb veel mensen gesproken die bang zijn. Als je de kankeratlas erbij pakt dan zie je een heel kleine donkerrode stip. Dat is Tuindorp Oostzaan. We weten niet wat er gebeurt. Wat we wel weten, is dat er troep in de lucht hangt en dat er troep in het water komt. Het is de grootste prioriteit van ons als overheid om te zorgen dat mensen in gezondheid kunnen leven. Over een paar weken komt er een brief van de wethouder. Ik heb gevraagd om concrete maatregelen om te zorgen dat die uitstoot naar beneden gaat. Het is genoeg!” 

Carlo van Munster benadrukt daarna dat de locatie van ICL vroeger aan de rand van de stad lag, maar dat die tijd is geweest. Daarom zou het daar moeten verdwijnen. Het gemeenteraadslid roept op om met dat streven door te gaan: “Het is een project van de lange adem.”

Verplaatsen

Dat het allemaal niet zo eenvoudig is, wordt na afloop van de demonstratie duidelijk in gesprek met een van de andere sprekers; Heidi Bouhlel-Lascaris. Ze is voor de SP lid van de Provinciale Staten van Noord-Holland: 

“ICL zou eerst worden verplaatst. Daar was ruimte voor gemaakt, maar omdat dat te duur zou zijn, gaat dat niet door. Kijk je naar de laatste kwartaalcijfers van ICL dan hebben ze miljarden aan winst gemaakt. Winst hè, daar zijn alle kosten al vanaf. Het is heel normaal dat een bedrijf zijn winsten voor een deel investeert om te vernieuwen, om te verplaatsen, om onderhoud te plegen. ICL heeft veel verzuimd, daardoor zijn er vorig jaar stakingen geweest vanuit de werknemers omdat het ook voor de werknemers onveilig is. Er wordt nu gezegd dat ze acht miljoen gaan investeren in het bedrijf om het daar te verbeteren en er is een loonsverhoging gegeven. Dus de werknemers worden weer even gepamperd. Dan kunnen ze hun mond weer even houden, maar eigenlijk moet die fabriek gewoon verplaatsen. Punt.”

Verscherpte vergunning

Het Statenlid stelt dat het eerder de bedoeling was dat het bedrijf volgend jaar zou worden verplaatst. “Dat is nu teruggedraaid. Daarom komt er nu een nieuwe vergunning. Dan hebben ze het wel over verscherpte vergunningen. Nou, God mag weten wat die verscherping dan inhoudt. Wij hebben hem in de Staten in ieder geval nog niet gezien. Het duurt allemaal zo lang en we hebben dit natuurlijk al eerder gezien. Neem Tata Steel. Die rekte en rekte ook maar en uiteindelijk gaan ze bij de overheid aan de bel trekken dat ze geld nodig hebben. Dat is gewoon niet oké.”

Hoe het uiteindelijk met die verscherpte vergunning gaat uitpakken, is nog in nevelen gehuld. De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied moet in opdracht van de provincie Noord-Holland voor een nieuwe omgevingsvergunning zorgen. Dat de belangen groot zijn, blijkt wel uit pogingen van ICL om publicatie van meetresultaten van de Omgevingsdienst over te hoge zoutzuur uitstoot tegen te werken.

Iets voorbij 12.00 uur worden de deelnemers bedankt en levert de Fanfare van de Eerste Liefdesnacht een laatste muzikale bijdrage. Tijd om weer terug te fietsen en de pont naar Noord te nemen.