Verkiezingsseizoen Amsterdam-Noord: wie maakt kans bij de gemeenteraad en stadsdeelcommissie?

Door Hans Straeter

Wie nog mee wil doen aan de Tweede Kamerverkiezingen moet opschieten; uiterlijk 28 augustus moet bij de Kiesraad de partijnaam worden geregistreerd. Nieuwkomers moeten een waarborgsom van € 11.250,- aftikken en op 15 september dienen de kandidatenlijsten en de nodige documenten te worden ingeleverd. Naast alle bekende partijen hebben zich al wat nieuwe partijen ingeschreven bij de Kiesraad. 

De leukste namen zijn ongetwijfeld Partij BEER (Partij voor een Betere Eerlijke Eigen Regering), ORDA (Oranje Republikeinse Piraten), Partij Helder en de Wereld Partij Feest van DJKaan. Deze week werd bekend dat ook Vrede voor Dieren mee wil doen; een pacifistische afsplitsing van de Partij voor de Dieren. Of het deze partijen gaat lukken om door alle procedures heen te komen, is natuurlijk de vraag en wie dan uiteindelijk op het stembiljet belandt, moet ook nog eens ruim 70.000 stemmen halen om één zetel te bemachtigen in de Tweede Kamer.

Hoofdrol voor PvdA

Meer tijd is er voor wie aan de verkiezingen voor de Amsterdamse gemeenteraad wil meedoen of gekozen wil worden in de stadsdeelcommissie Noord. Daar beginnen de procedures met het uiterlijk op 22 december registreren van de partijnaam. In de huidige gemeenteraad heeft de coalitie van PvdA, GroenLinks en D66 het voor het zeggen. Dat zijn de partijen die samen met Femke Halsema het college van burgemeester en wethouders vormen. In de gemeenteraad van in totaal 45 zetels hebben ze samen 24 zetels.

Behalve in de periode 2014-2018 maakt de PvdA al vele tientallen jaren deel uit van het college van burgemeester en wethouders. De partij leverde sinds 1946 bijna alle Amsterdamse burgemeesters. Al naar gelang de uitslag schuift deze eeuw GroenLinks het vaakst aan bij de PvdA, gevolgd door de VVD en D66.

Een enkele keer deed het CDA of de SP mee aan het bestuur van de stad. Die ene keer dat zowel de PvdA als GroenLinks in de oppositie terecht kwamen, was in 2014. De PvdA verloor dat jaar zwaar en GroenLinks licht. D66 verdubbelde in zetels en kon een coalitie vormen met de VVD en SP. Iets dergelijks zal zich niet snel herhalen; zowel D66 als SP staan er nu veel minder goed voor.

Andere coalitie?

De PvdA en GroenLinks zitten voorlopig nog vast in het zadel. Een coalitie zonder deze partijen lijkt alleen mogelijk als de VVD nog een redelijk resultaat boekt en bijvoorbeeld het CDA of enkele andere partijen de verkiezingen duidelijk winnen. Dat dat rechts van de VVD gaat gebeuren, is niet erg waarschijnlijk. Er zijn nog geen signalen dat de PVV in Amsterdam mee gaat doen aan de verkiezingen en de kans dat Forum voor Democratie of de BBB meer dan twee of drie zetels halen, is niet groot. Alleen JA21 zou boven dat aantal kunnen uitkomen. Of de bekendheid van Geert Dales BVNL aan zetels gaat helpen, moet nog blijken.

De versplintering lijkt te groot om een serieuze bedreiging te vormen voor de huidige coalitie in Amsterdam. Sommige splinters zijn zelfs als splinters te klein. Het is heel onwaarschijnlijk dat bijvoorbeeld de Één Wereldpartij van ex-SP’er Erik Bobeldijk in de raad komt evenmin als Hart voor Vrijheid die ontstond in verzet tegen coronamaatregelen. In de categorie outsiders is alleen De Groenen Basis Piraten serieus bezig; deze partij is al langer actief en heeft zetels in verschillende stadsdeelcommissies waaronder in Noord.

Multicultureel en Amsterdams

Dan zijn er nog de multiculturele partijen. Als afsplitsing van de PvdA ontstond ooit Denk, uit onmin tussen de voormannen van Denk en Sylvana Simons kwam BIJ1 voort, De Vonk en Lijst Kabamba splitsten zich af van BIJ1 en het nieuwste initiatief is van Eduard Mangal, tot 9 juli fractievertegenwoordiger van Denk en de afgelopen weken al op campagne voor Coalitie van Kleur tijdens het Keti Koti Festival in Zuidoost. Houden we over de partijen met ‘Amsterdam’ in hun naam. Dat gaat om ‘Hart voor Amsterdam’, een nieuw initiatief van de 88-jarige Wil van Soest. Eerder richtte ze de Partij van de Ouderen op. ‘Namens Amsterdammers’ wordt aangevoerd door ex-VVD’er en oud-Statenlid Grethe van Geffen. 

De Stem van Amsterdam’ heeft sterke wortels in Noord met Dennis Overweg in de stadsdeelcommissie en Patrick van Bronswijk bovenaan de lijst. Omdat er buiten de PvdA, GroenLinks, D66 en de VVD geen andere partijen zijn met meer dan drie zetels en dat vermoedelijk voor de meeste van hen zo blijft bij de gemeenteraadsverkiezingen, is de kans groot dat de huidige coalitie ook de volgende wordt.

Kapers op de kust

Anders ligt dat in de stadsdeelcommissie Noord waar PvdA, GroenLinks en D66 een krappe meerderheid hebben van één zetel. Daar kan de coalitie het benauwd krijgen omdat er serieuze kapers op de kust zijn. Campagneleider Lotje van Verschuer van het CDA laat weten dat haar partij de wens heeft om in zoveel mogelijk stadsdelen vertegenwoordigd te zijn; dus ook in Noord. Gemeenteraadslid Remine Alberts meldt dat de SP als alles goed gaat, meedoet aan de verkiezingen voor de stadsdeelcommissie Noord. Wil van Soest laat weten dat Hart voor Amsterdam gaat deelnemen in Noord. Als ook de Partij voor De Dieren meedoet, is er nog een extra kanshebber op een zetel in de stadsdeelcommissie van Noord.

Welke meerderheid?

Samen met de VVD, Forum voor Democratie, De Stem Van Amsterdam, De Groenen Basis Piraten en Denk zou een andere meerderheid kunnen ontstaan. Dan moeten die zittende partijen zelf wel weer voldoende stemmen halen om in de volgende periode door te kunnen gaan in Noord.Het beleid vanuit B&W vindt meestal een soepel gehoor bij het stadsdeelbestuur dat bestaat uit Brahim Abid (PvdA), Esther Lagendijk (GroenLinks) en Yassmine el Ksaihi (D66). Als op 18 maart in stadsdeel Noord een andere meerderheid ontstaat, heeft dat zeker gevolgen voor de verhouding met het stadsdeelbestuur en de centrale stad. Daarnaast zou dan de samenstelling van het stadsdeelbestuur kunnen worden gewijzigd. De verkiezingen gaan het duidelijk maken.