‘Schoonheid zal de wereld redden’

Cultuur
De abt, broeder Thijs, voor een schilderij met de abdij van eeuwen her
De abt, broeder Thijs, voor een schilderij met de abdij van eeuwen her (Foto: Ed Bausch)

EGMOND BINNEN - Om half zes opstaan, een half uur later de eerste dienst. “Sommige broeders staan nog wat eerder op om de dag goed mee te kunnen nemen. Om acht uur ’s avonds is dan het avondgebed en een half uur later gaat dan iedere dag de Grote Stilte in. Data is het dagritme voor de negen broeders in het klooster van de Abdij van Egmond. En in de tussentijd staan ze midden in de samenleving, hard aan de slag met goede werken en de instandhouding van de abdij. Dat alleen al is een enorme klus, besef je als je door de gangen loopt, de kerkzaal bekijkt, de winkel, de kaarsenmakerij, de enorme bibliotheek, de vlindertuin, de zalen voor allerlei gebeurtenissen, het gastenverblijf. Het kon niet anders dan dat broeder Thijs drie jaar geleden de abt werd van de ‘communiteit’. “Je zoekt het niet, het komt. Je solliciteert niet. We zijn hier om elkaar te dienen.” Elkaar en die buitenwereld, die veel minder buiten is dan je zou denken.

door Ed Bausch

Broeder Thijs werd de abt in Egmond Binnen

Zijn wieg stond in 1947 in Roermond, in een klassiek katholiek gezin met zeven kinderen. De laatste jaren van zijn middelbare school waren op het seminarie van Rolduc in Limburg. Op zijn twaalfde had hij via een oom het klooster van het west-Franse Rochefort bezocht. “Daar al werd ik gegrepen door de stilte en de liefde voor de lithurgie en wist ik eigenlijk al dat ik monnik wilde worden.” Na Rolduc ging hij meteen naar Egmond, intreden. Wel was er tussentijds de studie theologie in Amsterdam. “Daar bewoonde ik met mede-studenten een bovenhuis. Het studeren is nooit opgehouden.”

“Het is voor de ziel van allen”

In het klooster had je vroeger paters en broeders. “De paters studeerden en hielden de gebeden, de broeders deden het werk, kortgezegd. Broeders hadden geen stemrecht. Er is wel wat veranderd, ja. Nu zijn we allemaal broeders. Na het Vaticaans Concilie werd het gelijke monniken gelijke kappen, In die situatie kwam ik hier”, zegt broeder Thijs met een glimlach. “We hebben een smartphone, we streamen kerkdiensten, waar evengoed ook iedere zondag wel vijftig mensen van buiten komen. Egmond is altijd heel oecumenisch geweest, ontvankelijk voor iedereen, een plek van stilte met een open geest. Het is voor de ziel van allen, overal en altijd.”

Zwijgen al groot goed

Broeder Thijs droeg 25 jaar lang de verantwoordelijkheid voor de befaamde kaarsenmakerij en ging mee met alle ontwikkelingen. Hij startte ook de galerie, die nu weer terug is. “Want schoonheid zal de wereld redden. Voor mij is schoonheid de weg naar God.” Hij hield zich ook bezig met Steengoed, de pottenbakkerij. “Je probeert als monnik als het ware ‘voor te leven’. Je probeert niet te oordelen. Zwijgen is belangrijk. Soms moet je maar een steen in de mond nemen om te zwijgen.” Dat zegt de man die in prachtige, zacht uitgesproken zinnen vertelt over wat hem drijft, wat het klooster beoogt.

“Maakbaarheid is onze grootste zonde”

“Is het bij ons zo anders dan bij u thuis?”, vraagt hij wel eens aan gasten. Want die hebben ook zo hun ritmes. “Maar natuurlijk is voor mij de alledaagse structuur het kostbaarste van het leven in het klooster. Wij staan in de samenleving, leven ook volgens de regels van de samenleving. Het klooster en het terrein moeten gewoon aan alle vergunningen voldoen. Maar er ook de verbazing. “Maakbaarheid is onze grootste zonde. Dingen vallen toe, groeien of krimpen, niet alles is maakbaar, zoals het nu wel eens lijkt in de samenleving.” Toen hij abt werd zei broeder Thijs: “Ik ga Egmond niet redden, ik ben slechts de ezel. Hij doelt op de ezel als het lastdier, het vervoermiddel, de doordrager. “Daarvoor heb ik me beschikbaar gesteld. Hard werken, maar een abt moet ook veel nadenken.” Dan klinkt via de kerkklokken, een eerste oproep voor het derde gebed die dag. En dan heeft zelfs de abt even haast. Net op tijd als de tweede oproep klinkt en hij zich met de andere broeders even zal terugtrekken, om zich daarna weer aan de grote werken te zetten. Kijk voor alles wat de abdij te bieden heeft op abdijvanegmond.nl. Voor een gastverblijf, een bezoek aan de winkel of een programma, voor de tentoonstellingen, helpen in de fruittuin en zoveel meer. Een schitterende plek in deze woelige tijd.