Waarom erfgoed in gemeente Bergen meer aandacht verdient: ‘Behouden, maar niet behoudend zijn’

Door: Ed Bausch

BERGEN - Dat kerkje in het hart van een dorp, dat schitterende oude huis ergens markant op een hoek of in een rijtje, die antieke lantaarnpaal, die monumentale boom, dat bankje, dat doorkijkje, het landschap. Het lijkt allemaal zo gewoon. Maar dat is het niet. Al die dingen, monumentale panden en objecten uit een nog nabij, ver of heel ver verleden zijn de parels in onze dagelijkse wereld, onze eigen omgeving ergens tussen Camperduin en Egmond Binnen. 

Johan

Je hoeft niet gelovig te zijn om te houden van dat kerkje op die terp, van dat droompaadje naar een (voormalig) klooster. Wie is niet gehecht aan die dagelijkse blik op dat prachtige huis, dat fenomenale doorkijkje? Je woont er niet en toch is het ook een beetje van jou. Heel veel mensen willen heel graag in onze gemeente komen wonen, vanwege al dat moois. Nog heel veel meer toeristen bewegen zich om die reden door de gemeente. “Je ziet het pas als je kijkt”, halen we nog maar eens de grote filosoof Johan aan.

“Voorkomen dat je het pas mist als het weg is.” Namens het gemeentebrede Erfgoed Platform zijn voorzitter Erik Luik en secretaris Joop Bekius positief over de Uitgangspunten voor een Erfgoedprogramma, zoals die volgende week worden besproken in de raadscommissie. Maar toch….”Een tandje erbij is echt nodig. Er zijn internationale verdragen, zoals het Verdrag van Faro, er zijn allerlei regelingen bij het Rijk, de Provincies en Gemeentes. En toch. Ons Platform maakt zich sterk voor het beleefbaar maken van erfgoed. Behouden is een eerste stap, maar we zien graag dat erfgoed ook levendig is en blijft. Er zijn overal heel veel vrijwilligers dagelijks in beweging om bij te dragen aan die levendigheid, door monumenten open te houden, geld te zoeken voor het onderhoud en zo meer. Dat is een enorm potentieel. Ons advies aan de politiek is: gebruik dat.”

“Haal de schotten weg”

“En wat heel belangrijk is: streef naar een integrale benadering, open een Erfgoedloket, zodat iedereen weet waar je terecht kunt. Want er zitten allerlei aspecten aan monumenten en erfgoed, het past nooit in één hokje. Ons advies is: voer gesprekken met bewoners van monumenten, met alleen digitaal verkeer vind je elkaar niet voldoende.“ Het Platform organiseerde twee keer een Erfgoedsafari voor leden van de gemeente en vertegenwoordigers van Bergen Marketing, onderdeel van de in Alkmaar gevestigde marketingorganisatie Hart voor Noord-Holland. Met bustochten van noord naar zuid konden de passagiers kennis nemen van al het moois onderweg en de verhalen in de locaties. “Doel was natuurlijk ook om de verbinding leggen, de focus te krijgen op de betekenis en de magneet van alle monumenten en erfgoedlocaties in onze gemeente.”

Tijd voor wending van de steven

“Onze gemeente bezit duidelijk meer monumentaals en meer erfgoed dan omliggende gemeentes. En dan heb je het nog niet eens over die ongelooflijke geschiedenissen overal. De historie van mensen en hun betekenis, maar zeker ook de historie van het landschap in al zijn diversiteit.” Erik en Joop bepleiten een wending in de blik op het erfgoed. Draag het breed uit, zorg voor voldoende ambtelijke capaciteit, zorg voor een integrale blik, maak het erfgoed tot een van de pijlers in de werving van toeristen.”

Hoeders stimuleren

En ook: “Breng de betekenis van monumenten en erfgoed bij de eigen inwoners meer tussen de oren. Dat ze het eerder zien als een lust dan als een last. Dat ze minder gauw naar de advocaat lopen als er een vraag komt over een verzoek of gedachte komt tot aanwijzing voor een monumentale status. Maak ook een afdoende budget vrij om erfgoedhoeders te helpen bij programma’s in hun locatie. Dat zal hen nog meer stimuleren.” En een oproep aan de politici: “Verwerf begrip in de samenleving voor wat wij noemen: ‘Behouden, maar niet behoudend zijn. Je kunt niet vooruit kijken, goed de toekomst zien, zonder besef van verleden. En verleden kan zomaar met een hap van een bulldozer weg zijn.” In het Erfgoedplatform komen de diverse historische verenigingen samen, met diverse musea, de bibliotheek, het regionaal archief en de diverse organisaties die erfgoed beheren.