‘We hebben maar één planeet, daar moeten we zuinig op zijn’

Nieuws
Klimaatburgemeesters Marleen Heeman en Theo Versteegen.
Klimaatburgemeesters Marleen Heeman en Theo Versteegen. (Foto: Rowin van Diest)

CASTRICUM - Theo Versteegen (70) en Marleen Heeman (74) zijn duurzame doeners. Als klimaatburgemeesters willen zij een voorbeeld zijn voor anderen om een duurzamer leven te leiden. Theo: “Als klimaatburgemeester wil ik bijdragen aan de systeemverandering waarbij een actieve, gezonde, milieubewuste en klimaatneutrale leefstijl de norm wordt. Er is genoeg bekend over nut en noodzaak. Het is de hoogste tijd om concrete stappen te zetten, te gaan doen.” Marleen: “Ik ben klimaatburgemeester omdat ik een creatieve verbinder ben en impact wil maken in en met mijn gemeente. Ik zie een win-win perspectief door stevige klimaatstappen te zetten.”

Door Rosemarijn Beneker

Bij het startsein van de Nationale Klimaatweek (30 oktober), zijn Theo en Marleen door het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat aangesteld als klimaatburgemeesters van de gemeente Castricum.

Theo: ‘‘De ambtstermijn start tijdens de nationale Klimaatweek, want dat is het moment dat de klimaatnota door de minister aan de Tweede Kamer wordt overhandigd en besproken. Er is ooit door het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat, een jaar of vier terug, bedacht: hoe kunnen we mensen vanuit de burgers actief krijgen in een ambassadeursrol? Toen hebben ze gekozen voor deze aanpak. Ze hebben de lokale kranten aangestuurd om een oproep te plaatsen om mensen zich te laten aanmelden als klimaatburgemeester van hun gemeente. Vrienden van mij hadden de oproep in de krant gelezen en ze zeiden: is dat niet iets voor jou? Hoezo denken jullie aan mij, dacht ik’’, vertelt hij lachend. ‘’Maar ik heb wel al een geschiedenis met activiteiten rondom het klimaat.’’ Die activiteiten bestaan onder andere uit zes columns die Theo voor de gemeente geschreven heeft. Die columns zijn terug te lezen op het Klimaatplein van de gemeente en dienen als inspiratie. ‘’Ik ga in op mobiliteit, duurzaamheid, klimaatadaptatie, energietransitie en dingen zoals ik die zelf gedaan heb, hoe ik leef en wat mijn keuzes zijn. Ik hoop dat andere mensen door dit te lezen ook duurzamere keuzes gaan maken.’’

Naoorlogse generatie

Marleen: ‘’Wij zijn van de naoorlogse generatie, wij zijn gewend om dingen te repareren en het huis goed te onderhouden. We zijn spaarzaam en gooien geen eten weg, maar maken de volgende dag soep van overgebleven groenten bijvoorbeeld. In de huidige tijd van overdadigheid, leven wij heel matig. We hebben het gedachtegoed dat een economie van ‘meer meer meer’, niet werkt.’’

Theo vult aan dat hij op een boerderij in een groot gezin is opgegroeid. ‘’Het was een soort kringloop. De groentetuin, de koeien, alles kwam van het eigen erf af. Oude kleding van mijn zussen werd vermaakt voor mij en mijn jongere broers.’’

‘Paard en wagen van vroeger, zijn nu de elektrische wagens van Picnic’

Theo en Marleen merken dat invloeden van vroeger langzaam weer terugkomen. ‘’Vroeger werden groenten en melk met paard en wagen aan huis langsgebracht, tegenwoordig heb je Hello Fresh en Picnic’’, vertelt Marleen.

Bedrijven moeten hun verantwoordelijkheid nemen

Theo en Marleen zijn het erover eens dat het grote plaatje beter moet; de landelijke en lokale overheden moeten volgens hen meer regie nemen en meer verantwoordelijkheid tonen, nu komen ze weg met veel vervuiling. ‘’Kerosine-uitstoot komt in de lucht, dus daar is niemand de baas over en dus hoef je er geen belasting over te betalen. Veel burgers willen wel duurzamere keuzes maken, maar dat begint bij het nemen van verantwoordelijkheid door de bedrijven,’’ licht Marleen toe.

Als consument is het moeilijk om achter de ‘waarheid’ te komen, volgens Theo. ‘’Grote bedrijven doen op klimaatgebied veel aan greenwashing, zodat je als consument denkt dat je goed bezig bent. Je ziet een bericht, slaat het op in je onderbewuste en handelt ernaar. Kijk eens naar de tekst en vraag je af of het informatie is of een advertentie. Een advertentie heeft een belang, dat jij doet wat de advertentie aangeeft.’’

Marleen vult aan dat als het te mooi klinkt om waar te zijn, dat het dan vaak ook zo is. ‘’De winst moet eigenlijk gebruikt worden voor het opruimen van de vervuiling en het beleid voor de medewerkers in de vorm van scholing, rechten en betere salarissen.’’

Ook bij goedkope producten zou er een belletje moeten rinkelen bij de consument volgens de klimaatburgemeesters. Theo: ‘’Als een product goedkoop is, zou je je moeten afvragen hoe het kan dat het zo goedkoop is. Vaak heeft het te maken met slechte arbeidsomstandigheden, slechte huisvesting en slechte lonen. Op www.milieucentraal.nl staat onafhankelijke en betrouwbare informatie, hier kun je je research doen op het gebied van allerlei thema’s als bewust winkelen of duurzaam consumeren.’’

Goedkopere duurzame opties

Marleen heeft wel begrip voor mensen die minder te besteden hebben. ‘’Ik begrijp het als je weinig inkomsten hebt dat je naar goedkopere winkels gaat. Er moet echter altijd ook een duurzame keuze zijn voor de consument. Influencers zouden daarnaast goed de jeugd kunnen bereiken in het tegengaan van fast fashion.’’

Meer mogelijkheden

Nu Theo en Marleen als klimaatburgemeesters samenwerken, hebben ze meer mogelijkheden om in actie te komen voor het klimaat. Marleen: ‘’We doen de dingen die we altijd al deden, maar nu hebben we een extra hoed op en hebben we meer contact met de gemeente. Wat we voor volgend jaar heel graag willen is een kinder- en jongeren klimaatburgemeester om ook hun kijk op het klimaat mee te nemen en nog meer verschillende mensen te bereiken.’’

Toekomststoel

Een interessant onderdeel tijdens vergaderingen is de toekomststoel. ‘’Ons streven is dat ook in de raadszaal één lege stoel komt te staan,’’ zegt Marleen. ‘’Dat is de toekomststoel. Als je een besluit gaat nemen, ga je eerst na wat dat besluit inhoudt, dan vraag je je af of dat ook goed uitpakt voor de toekomstige generaties. Je denkt dus altijd even een aantal jaar verder voor je een besluit neemt’’, legt Marleen uit. ‘’De politieke partijen werken doorgaans van verkiezing naar verkiezing met hun programma’s en dat maakt klimaat gelijk ook een lastig thema omdat het zo lang duurt. Er zit eigenlijk geen einde aan. We kijken uit gemak liever naar de problemen die op de korte termijn opgelost kunnen worden’’, vult Theo aan.

‘Think global, act local’

Marleen is lid van Transitie Castricum. ‘’Het is een wereldwijde beweging en in 47 landen actief. ‘Think global, act local’ is het motto. Kijk naar het grote plaatje en kijk vervolgens hoe je in je eigen dorp daaraan bij kunt dragen. Hier zijn dat bijvoorbeeld de klimaatklussers van Stichting Welzijn Castricum die mensen met een kleinere portemonnee helpen isoleren, het Soepcafé of het Repair Café.’’

Terugblik op de Nationale Klimaatweek

Theo en Marleen kijken tevreden terug op de Nationale Klimaatweek. ‘’De deur naar de wethouder van Klimaat is voor ons geopend en nu gaan we nadenken over de stappen die we zelf én in samenwerking met de gemeente kunnen zetten’’, zegt Theo. 

Marleen vult aan dat de klimaatburgemeesters vooral dienen als een inspiratiebron voor de mensen in de omgeving om bewuster te leven, minder CO2 uit te stoten en meer energie te besparen.

Zelf beginnen met verduurzamen

Waar kun je zelf mee beginnen om duurzamer te gaan leven? Marleen en Theo zijn het daarover eens: niet alleen met grote praktische verduurzamingsmaatregelen zoals je woning isoleren, maar ook via kleine gedragsveranderingen zoals korter douchen, de verwarming een graadje lager zetten of minder vlees eten kun je al flink bijdragen aan een beter klimaat. 

De gemeente biedt gratis energiecoaches aan voor bewoners van zowel koop- als huurwoningen. De coach denkt mee met jouw persoonlijke mogelijkheden. Meer informatie hierover op www.calorieenergie.nl.

Intrinsieke motivatie

Zowel Marleen en Theo kiezen activiteiten uit waar ze energie van krijgen. ‘’Natuurlijk ga ik ook naar vergaderingen die nodig zijn, maar de intrinsieke motivatie is erg belangrijk’’, aldus Marleen. Theo werd in de Nationale Klimaatweek uitgenodigd om deel te nemen aan de GroenSpoor Plant-estafette/MeerBomenNu actiedag. ‘’De kinderen mochten de grote mensen uitleggen hoe en welke bomen je uit de grond moest oogsten. We gingen gezamenlijk het bos in en onder het toeziend oog van de kinderen hebben we zaailingen geoogst in het door PWN geselecteerde gebied. We hebben de boompjes naar de Bomenhub in Bakkum gebracht en ondanks de stromende regen, kwam ik met veel energie weer thuis.’’ Marleen vult aan dat mensen zich tegenwoordig liever voor een kortere periode inzetten als vrijwilliger, ‘’zo’n dag van MeerBomenNu past daar goed bij.’’

Toekomstvisie

Marleen en Theo hopen dat Castricum binnen vijf jaar een warmtenet heeft in de meeste wijken. Ook wensen zij meer vergroening in de wijken en het liefst zodanig dat het groene corridors worden. ‘’De egels moeten zonder obstakels van tuin naar tuin kunnen lopen’’, licht Theo toe. Lokaal en seizoensgebonden eten moet normaler gaan worden en mensen moeten meer gebruik gaan maken van deelauto’s, wenst Marleen. ‘’Er zijn nu vier deelauto’s in Castricum terwijl privéauto’s 95% van de tijd stil staan. We streven naar tien deelauto’s.’’ Theo besluit dat er minder afval moet zijn. ‘’Dat begint heel eenvoudig bij het meenemen van je eigen tas naar de markt, de winkels en de supermarkt.’’