DEN HELDER - Masoek Sadja betekent zoveel als: ‘kom maar binnen, u bent welkom’. Een keer per maand kunnen bezoekers terecht op een ontspannen inloopmiddag in MFC ‘t Wijkhuis in Den Helder. Deze inloopmiddag c.q. Masoek Sadja wordt georganiseerd door de stichting Pelita, welke ook landelijk actief is. De stichting biedt dienstverlening aan alle oorlogsbetrokkenen bij de oorlog met Japan en de periode van chaos en geweld erna in voormalig Nederlands-Indië. Mede dankzij de Koninklijke Marine beschikt Den Helder over een groot aantal inwoners met een Indische en/of Molukse achtergrond. 

“De stichting Pelita werd in Den Helder op 9 juni 1997 opgericht”, laat de Helderse Wil van Groenou (88) weten. “Op de oprichtingsvergadering waren aanwezig voorzitter/maatschappelijk werkster Godelieve van der Werff, maatschappelijk werksters Marieka de Jager en Ineke Schrama, de medewerkers Elly Roskam, Bert Zimmerman, Ed Portier en mijn persoontje. Het doel van de stichting was gestalte geven aan de maandelijkse inloopmiddag voor diegenen die uit voormalig Nederlands-Indië kwamen of er een band mee hadden, waarvan velen getraumatiseerd waren door de belevenissen in de Tweede Wereldoorlog. Voor deze doelgroep was het idee een plezierige ontmoetingsplaats te starten om met elkaar te praten onder het genot van een drankje en de Indische snacks die toentertijd door Joop en Cato Koster werden verzorgd. Dit om de Indische cultuur weer te beleven en levend te houden. Binnen deze doelgroep bevinden zich velen met een onverwerkt oorlogsverleden. De mensen die daar behoefte aan hebben kunnen die middag terecht met hun vragen over bijvoorbeeld de oorlogswetten, want er zijn altijd maatschappelijk werksters aanwezig die de mensen verder helpen.”

Vogelvrij

De destijds opgerichte stichting Pelita ging aldus op zoek naar een locatie om de inloopmiddagen te kunnen organiseren. Wil van Groenou glimlacht terwijl ze zegt: “We zochten een zonnige zaal met heel veel ramen en lekker warm, want daar houden Indiëgangers van.” De Masoek Sadjas zijn behalve voor Indische mensen ook voor blanken toegankelijk. Wil: “Ja, want blanken werden samen met Indo’s geïnterneerd, dus gevangen gezet door de Japanners. Ook ik heb in een Jappenkamp gezeten en er vreselijke dingen meegemaakt. Eigenlijk hebben wij de afloop van 300 jaar kolonisatie over ons hoofd gekregen in Indië. Want toen we het kamp uitkwamen, werden we vogelvrij verklaard. We wisten niet hoe ontzettend de Jappen de bevolking had opgeruid tegen de Nederlanders. Ik was destijds een jaar of tien, maar heb aan deze periode een trauma overgehouden en nóg. Dat gaat nooit uit je.” 

“Mijn Indische man was een buitenkamper”, vult de bij het gesprek aanwezige Wil Mentz (80) aan. “Hij had een Indische moeder en een Hollandse vader. Zijn vader is vlak na de oorlog al naar Nederland gekomen en mijn man is samen met zijn moeder, zijn Javaanse oma en een oom in Indonesië gebleven. Pas in 1960 kwam hij naar Nederland. Eigenlijk werden de buitenkampers ook vogelvrij verklaard, maar toch geïnterneerd want ze mochten nergens naar toe. Er is een periode geweest dat ze zeiden: ‘als je 50 procent Indonesisch bloed hebt, dan hoef je niet in het Jappenkamp’. Maar in wezen maakten zij die hele oorlog nét zo mee. Mijn man was weliswaar toen een kind, maar nu op zijn 83e staat het nog op zijn netvlies.” 

Improviseren

De eerste Masoek Sadja die stichting Pelita in Den Helder organiseerde, had plaats op 30 september 1997 en was een groot succes. Wil Groenou: “In plaats van 50 bezoekers kregen we er bijna 120, dus dat was improviseren geblazen. Dat ging allemaal prima want we zijn niet voor één gat te vangen. De inloop was voorheen altijd gratis want het moest laagdrempelig zijn. Later kwam er een loterijtje bij. Maar dat kon natuurlijk nooit uit dus op een gegeven moment moesten we toch een euro entree gaan vragen. Voor die euro kregen de bezoekers een bonnetje dat aan de loterij werd gekoppeld.” Wil Mentz: “We zeiden tegen elkaar dat de loterij niet te vroeg gehouden moest worden, want zo bleef iedereen zitten tot vijf uur. Zelfs in de winter als het om vijf uur al donker is. En nóg zijn de meesten tot vijf uur aanwezig.”

Kinderziektes

De dames laten weten dat de invulling van de Masoek Sadjas door de jaren heen steeds beter is geworden. “De kinderziektes zijn er door de jaren heen uitgeraakt en daarnaast kregen we hulp van de nodige vrijwilligers tijdens de inloopmiddagen. We bieden elke keer weer een leuk programma, met voor elk wat wils. Zo hebben we bijvoorbeeld een Indische quiz gehouden, een modeshow en een boekenruil met Indische boeken. Het ging hier bijna altijd over het oude Indië maar ook wel over het Indonesië van nu. Ook kookboeken werden geruild.”

Voor velen die de Masoek Sadjas bezoeken ging de oorlog nooit voorbij. Wil Mentz:” Toch zijn het ontspannen middagen met een lach en soms een traan. Dat gebeurt onder meer bij het horen van Indonesische liedjes als ‘Als de orchideeën bloeien’ en ‘Soerabaja’. Onze bezoekers hebben vaak aan één woord genoeg, weten waar je het over hebt en begrijpen elkaar. En het is echt niet allemaal kommer en kwel hoor, want we houden ook van muziek en dansen.” Wil Groenou besluit met:” Hopelijk zal de Masoek Sadja in Den Helder nog lange tijd een steunvolle ontmoetingsplaats bieden voor de volgende generaties. Wij zeggen: kom maar binnen, u bent welkom!”

Brian and friends

In MFC ‘t Wijkhuis organiseert Stichting Pelita dinsdagmiddag 28 mei wederom een Masoek Sadja. De Indische inloopmiddag aan de Texelstroomlaan 5 begint om 14.00 uur. Tijdens de bijeenkomst op 28 mei verzorgt de band Brian and friends de muziek. Marlies van den Berg, regiocoördinator Noord-Holland en Lidwina Huijts zijn aanwezig met informatie rondom cliëntondersteuning. Dit betekent dat de bezoekers van de Masoek terecht kunnen met vragen over zorg en eenzaamheid, hoe WMO-aanvragen gedaan kunnen worden en vragen rondom de oorlogsgetroffenen regelingen. Zij ondersteunen bij het doen van aanvragen. Naast muziek en dans zijn er natuurlijk heerlijke Indonesische snacks verkrijgbaar bij de kraam van de dames van Toko Intani. De middag duurt van 14.00 uur tot 17.00 uur, de zaal gaat om 13.30 uur open, entree is 4,00 euro (graag gepast betalen). Het entreebewijs is tevens het deelnamelot voor de kleine loterij, die om halfvijf begint.

.