Uit Rusland gevluchte Nikita (26) helpt Oekraïners in Dijk en Waard

Door Chris Dekker

Het nog korte levensverhaal van Nikita leest als een spannend boek, maar een met mogelijk een slechte afloop. Hij groeide op in Moskou, studeerde er Computer Linguistics, waarbij veel Engels werd gesproken. Die taal beheerst hij dan ook bijna perfect en zijn Nederlands wordt per maand beter. “Ik volg taallessen in het AZC, in het Transferium met de Oekraïners en in JC Kompleks, waar ik vrijwilliger ben, met mensen van de bibliotheek, vertelt Nikita. ‘Daar leer ik ook veel door met de andere jongeren te praten.” 

Nikita vluchtte niet zomaar naar ons land. Door zijn anti-overheidsacties werd hij steeds meer geïntimideerd door onder meer de politie. “Voor de inval van Rusland in Oekraïne was ik al een activist. Ik bekritiseerde de Russische overheid via social media, na de annexatie van de Krim. Al snel kreeg ik anonieme berichten, waar de politie achter zat, dat het niet slim was wat ik deed. Ik ben toen in contact gekomen met de Heinrich Böll-organisatie, Dat is een Duitse partij die democratie in Rusland ondersteunt en ik kon goed helpen door mijn kennis van IT en verschillende talen. Dit vrijwilligerswerk kon ik anoniem, dus relatief ongevaarlijk doen. Toen Rusland de Oekraïne inviel en toen bekend werd wat de bevolking werd aangedaan, ben ik alleen met een bord gaan demonstreren op het Rode Plein. Ik moest iets doen, maar natuurlijk werd ik gearresteerd.” 

Nikita werd schuldig bevonden aan het in diskrediet brengen van het Russische leger. “Vanaf dat moment werd ik constant telefonisch bedreigd door mensen die alles van me wisten, tot aan schuilnamen die ik op social media gebruikte aan toe. Daar moest de overheid wel achter zitten. Ik ben - ik vermoed door dezelfde mensen - fysiek aangevallen, dus ik ben uit Moskou gevlucht. Ik vroeg de politie om hulp, maar de doodsbedreigingen werden niet serieus genomen, zelfs niet met een gezicht vol blauwe plekken van die aanval.” 

Via Turkije en Georgië, een reis van een jaar met arrestaties en bijna-arrestaties, kwam hij in Dijk en Waard terecht. Intussen schaarde de Russische overheid hem onterecht onder een verboden beweging en ondanks dat hij vanwege astma afgekeurd was, werd hij opgeroepen tot militaire dienst. Door zijn vlucht werd hij dus opeens een dienstweigeraar/deserteur en wederom strafbaar.

Taalles

Zijn steun aan Oekraïne ging in Nederland gewoon door. “Als Rus voel ik een bepaalde verantwoordelijkheid om iets terug te doen, om wat mijn mensen Oekraïne aan doen. Vorige zomer ben ik taallessen gaan geven in het Transferium, waar de Oekraïense opvang is. Sommige mensen waren verbaasd of zelfs een beetje wantrouwend, omdat ik een Rus ben, maar dat kwam snel goed. De meeste Oekraïners spreken Russisch, de talen lijken op elkaar. Ook spreken ze vaak wat Engels. Voor mij is het lesgeven dus makkelijk. Ik kwam in het Transferium ook iemand tegen van een goed doel en help haar nu. Bij supermarkten in heel Dijk en Waard vragen we mensen bepaalde producten te kopen en die worden naar de Oekraïense bevolking en het leger gestuurd. Ik heb niet genoeg geld om de mensen in Oekraïne te steunen, maar door dit vrijwilligerswerk doe ik iets voor ze en kan ik actief het leger steunen, waarmee ik een beetje tegen Rusland vecht. Ik wil hier blijven, dus ik vindt dat ik moet integreren. Ik volg taallessen en dat gaat best goed. Ik ben vrijwilliger in Kompleks, waarbij ik help met alle activiteiten en ik heb er veel vrienden gemaakt. Het is ook een plek waar ik rust vind en mezelf kan zijn. Ik wil snel een baan vinden, maar ik ben nu te druk met mijn rechtszaak.” 

Lees ook

Transferium ook komende vijf jaar tijdelijke opvanglocatie

 

Doodstraf 

Dienstweigering, landsverraad, het vermeend lid zijn van een extremistische organisatie. Het ziet er niet goed uit voor Nikita als hij zou moeten terugkeren naar zijn geboorteland. “Ik krijg zeker levenslang of word naar het front gestuurd. Russische gevangenissen overleef je niet. Veel mensen sterven daar, dus eigenlijk is het de doodstraf.” Toch denkt de Nederlandse overheid dat het veilig voor hem is en is begonnen met een uitzettingsprocedure. Op de dag van dit interview had hij zelfs een gesprek met Dienst Terugkeer en Vertrek. Zijn eerste advocaat maakte een chaos van zijn dossier, maar inmiddels heeft hij een betere. Met het bewijs dat hij gevaar loopt, zijn goede werk in Nederland en steunbrieven van onder meer het Transferium en JC Kompleks op zak hoopt hij sterk te staan, maar het is en blijft spannend. Op 5 augustus begint de rechtzaak.

Ten slotte wil Nikita nog iets kwijt over Dijk en Waard en Nederland. “Mijn situatie in het AZC is niet ideaal, maar altijd beter dan Rusland. Ik heb hier geen rechten, maar Nederland helpt me toch. Hoe de mensen hier behandeld worden is verbazingwekkend voor me. Vanaf het eerste moment in Nederland ben ik heel menselijk en gelijk behandeld. Ik kom uit een land dat geregeerd wordt door een dictator en hier ben je vrij, ik ben hier veilig en hier kan ik een normaal leven leiden, dus ik voel me gelukkig dat ik hier ben.” Breed lachend eindigt hij met een kleine kritische noot: “Alleen gebruiken jullie papieren rietjes in frisdranken en milkshakes en dat is wel echt onmenselijk, haha!”