Begrafenis van Henk van Randwijk geeft inspiratie

Van Randwijk stierf aan een hartaanval en werd begraven in Ilpendam. Zijn uitvaart, geleid door oud-verzetsman Jan Buskes, maakte diepe indruk. Mulisch gebruikte dit afscheid als inspiratiebron voor de slothoofdstukken van De Aanslag.

Harry Mulisch

Mulisch was een van de bekendste schrijvers van Nederland. Hij stond bekend om zijn scherpe uitspraken, zijn humor en zijn oeuvre. Op Anne Frank na is hij de meest vertaalde Nederlandse auteur. Een van zijn beroemdste boeken, De Aanslag, kreeg inspiratie uit een gebeurtenis in Ilpendam. Het verhaal draait om Anton Steenwijk, die als jongen in de oorlog zijn ouders verliest nadat een NSB’er voor hun huis wordt neergeschoten. Het lichaam wordt voor hun deur gelegd, waarna zijn ouders worden doodgeschoten en het huis in brand wordt gestoken. Jaren later, in 1966, bezoekt Anton de begrafenis van een verzetsheld. Daar ontmoet hij oud-verzetsmensen en ontdekt hij nieuwe feiten over die dramatische nacht. Het is een cruciale scène in het boek, die Anton’s leven voorgoed verandert.

Van Randwijk

Voor Henk van Randwijk waren de oorlogsjaren een ommekeer in zijn leven. Maar ook na de oorlog bleef hij een uitgesproken stem. De verzetsman pleitte voor de onafhankelijkheid van Nederlands-Indië en schuwde de confrontatie met de politiek niet. Zijn beroemdste woorden staan nog altijd op een gedenkmuur in Amsterdam: “Een volk dat voor tirannen zwicht, zal meer dan lijf en goed verliezen, dan dooft het licht.”

Boek

En zijn begrafenis leeft dus ook voort. In een misschien nog wel beroemder boek. De begrafenis in Ilpendam is een voorbeeld van hoe Mulisch echte gebeurtenissen gebruikte om zijn fictie kracht te geven. “Hij haalde zijn inspiratie echt uit heel veel verschillende dingen”, weet schrijver Daan Doesborgh. Hij maakte de podcastserie De Mulisch Tapes. “Ik weet niet of je weleens in het Harry Mulisch Huis bent geweest, maar daar zie je duidelijk wat hij deed. Er zijn tal van boeken en ook voorwerpen die hem bezighielden.” Biograaf Onno Blom werkt inmiddels aan een uitgebreide biografie over Harry Mulisch, waarin ook de Ilpendamse inspiratiebron een plaats zal krijgen.