Ontdek het kapersverleden van Edam: “Minder gewelddadig dan mensen denken”
EDAM - Er zijn kapers op de kust. Vandaag de dag is dat een bekend spreekwoord, maar vroeger was dat de barre werkelijkheid. Vanaf de middeleeuwen mochten kapers eeuwenlang schepen van de vijand buitmaken. En dat werd dan ook massaal gedaan. Ook Edammers ontkwamen daar niet aan de internationale kaperij. Als voorbeeld noemt Siem van Eeten het Edammer schip De Karthuizer. Hij vertelt er dinsdagavond 19 november meer over tijdens een lezing in De Swaen.
Volgens Van Eeten zijn er veel misverstanden over het kapersverleden van ons land. “Het punt is dat wij denken dat kapen ontzettend veel bloedvergieten en toestanden veroorzaakte, maar zo was het niet. Ik wil niet zeggen dat het vreedzaam ging, maar het was minder gewelddadig dan mensen denken”, vertelt hij. Siem van Eeten studeerde Frans en Geschiedenis.
‘Bij een kaping hoorde een verslag van gemiddeld veertig pagina’s’
Tot op de dag van vandaag werkt hij met die combinatie. Van Eeten is verbonden aan het project Global Privateering van Universiteit Leiden. Ook is hij correspondent voor de Société française d’Histoire Maritime en heeft hij verschillende boeken op zijn naam staan.
Vijand
Volgende week vertelt Van Eeten meer over het kapersverleden. Kapingen werden gedaan in oorlogstijd. Het doel was om zoveel mogelijk ladingen van vijandelijke schepen buit te maken. Anders dan bij de piraterij handelden kapers uit een aanstelling van de overheid. “Met dat verschil begin ik de lezing. Want veel mensen weten dat niet. Het is wel zo dat veel kapers vanwege de bureaucratie piraat werden, maar dat hoefde niet zo te zijn.”
Verhoren
Door die bureaucratie is veel informatie te vinden over het kapersbestaan. Van Eeten doet vooral onderzoek naar gekaapte Nederlandse schepen in Franse archieven. “Er is ontzettend veel informatie voor ons. Het geheel is namelijk veel genuanceerder dan je denkt. De kaper werd onder ede verhoord, net als een aantal gekaapten. Ze kregen soms wel twintig tot dertig vragen. Bij een kaping hoorde een verslag van gemiddeld veertig pagina’s. En ook schipeigenaren uit Edam ontkwamen niet aan kapers.”
Tekst gaat verder onder de foto
Het kaapdossier van het Edammer schip De Karthuizer. - aangeleverd
Van Eeten vertelt tijdens de lezing over zijn eigen onderzoeken, maar ook over Edamse kapingslachtoffers én hoe geïnteresseerden zelf aan de slag kunnen gaan in het archief. “Ik wil een verhaal vertellen om de vereniging Oud-Edam te enthousiasmeren om verder te gaan, maar natuurlijk ook andere mensen in het publiek. Want de lezing is niet het einde, maar het begin van een eigen onderzoek.”
Belang
“Dan zal je zelf ontdekken dat er niet hevig gevochten werd. Daar hadden ze simpelweg geen belang bij.” Van Eeten vertelt volgende week namelijk ook meer over de lading, bestemming en reders. “Want dan is de cirkel een beetje rond. Veel werd namelijk via via ook weer teruggekocht door de eerste eigenaar.”
Meer informatie
De lezing staat gepland voor dinsdag 19 november om 20:00 uur. In De Swaen vertelt van Siem van Eeten meer over het kapersverleden van Edam en omgeving. De entree is gratis voor leden van Oud-Edam. Niet-leden betalen vijf euro.
Aanmelden kan via het e-mailadres info@oud-edam.nl of door een briefje te sturen naar Achterhaven 105, 1135 XT Edam.
WESLEY DEKKER
Meer nieuws uit Edam - Volendam?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie