Javaanse gamelan op basisschool De Ark

Nieuws
Basisschool De Ark is een van de weinige scholen in Nederland en de enige school in Haarlem die voor muzieklessen de beschikking heeft over een echte gamelan
Basisschool De Ark is een van de weinige scholen in Nederland en de enige school in Haarlem die voor muzieklessen de beschikking heeft over een echte gamelan (Foto: Willem Brand)

HAARLEM - Basisschool De Ark is een van de weinige scholen in Nederland en de enige school in Haarlem die voor muzieklessen de beschikking heeft over een echte gamelan: Javaanse melodische slaginstrumenten met gongs en metalen toetsen waarop je met houten hamers en stokken speelt. De leerlingen van groep 7 van De Ark krijgen er wekelijks les in van de aan het conservatorium van Amsterdam verbonden gamelandocent Michiel Niemantsverdriet. Op 7 februari was er een uitvoering voor ouders in de aula. 

Door Willem Brand

Tijdens het muzikale feestje wordt er door groep 6 en 7 ook gitaar, trompet en djembé gespeeld. Muziek is een belangrijk onderdeel op de school. Op De Ark worden muzieklessen gegeven door de vakdocenten van ‘Hallo Wereld’, een stichting die met zo’n 60 scholen werkt aan muziek- en cultuuronderwijs in Noord- en Zuid-Holland. Daarin is ook aandacht voor beweging en beeld. Leren doe je niet alleen met je hoofd, maar ook met de rest van je lijf. In de lagere groepen leren de kinderen in lessen ‘Hallo Muziek’ spelenderwijs de muzikale basisbeginselen. Vanaf groep 5 beoefenen leerlingen elk jaar twee instrumenten. 

Pot met bonen

Twee keer per jaar geven de leerlingen een uitvoering voor hun ouders. Er zijn drie presentatierondes omdat er drie groepen 6 en 7 zijn. De Ark is een grote school. De krant komt aan bij ronde twee als djembé-docent Carlo Hoop met een groep van twaalf kinderen een oudhollands lied getiteld ‘Pot met bonen’ nieuw leven in trommelt. Carlo: “In Suriname moesten we het uit ons hoofd leren. Kende je het niet, dan kreeg je een tik op je vingers. Toen ik op mijn twaalfde hier kwam, was ik verbaasd dat niemand dat lied kende.” Het is een grappige tekst met een refrein dat je eindeloos kan blijven zingen als het maar rijmt op ‘Marie’. “Je hebt een dikke knie (Oh Marie!), al viel je van je ski (Oh Marie), tot op de reünie (Oh Marie!).”

Gamelanorkest

In het midden van de aula staat een groep instrumenten met exotische namen als de kethuk, saron, kenong, slenthem en gong. De kinderen die daarop spelen, doen dat zittend op de grond en zonder schoenen aan zoals traditie is in Indonesië. Michiel: “Ik heb de instrumenten in 2015 namens het muziekproject ‘Hallo Wereld’ op Java laten maken. Als beginnende speler kun je hiermee al snel iets moois laten horen. De instrumentenbouwer gaf de set tijdens een inwijdingsceremonie een naam: ‘De Gerespecteerde Stalen Brenger van Vreugde’. Heel toepasselijk, want inmiddels hebben al vele honderden kinderen er met veel plezier en bewondering op gespeeld. En omdat een beginnende spelers op de gamelan al snel mooie klanken kan laten horen, kunnen we ons vanaf de eerste les richten op samenspel in een groep. De leerlingen hebben vandaag op de presentatie laten horen dat ze heel mooi gelijk kunnen spelen in een hecht orkestje.” Sirin, Ize en Jet hebben een half jaar gamelanles gekregen. Ize: “Je leert met een hamer en stok spelen. Ik vind het heel mooi klinken.” Sirin: “Als je de stok op een toets laat stuiteren, dan moet je gelijk de vorige toon dempen door de toets vast te houden. Anders blijft ie doorklinken. Best lastig met gekruiste handen.” Jet: “Muziekles is gewoon gezellig.”

Na de rustgevende geluiden van het gamelanorkest doet een andere groep een bodypercussie. Ze klappen met hun handen op hun knieën en in hun handen mee met pianomuziek van Beethoven. Ook erg leuk!

Benieuwd geworden naar de klanken van de gamelan of zou je het zelf eens willen proberen? In de Wereldmuziekschool (in winkelcentrum Schalkwijk) is er elke zaterdagochtend van 11.00 tot 13.00 uur een gamelanles voor alle leeftijden. Iedereen is welkom.