De rat als showdier, proefdier, delicatesse en speurneus

Door Willem Brand

Op dinsdag 4 februari was Arjan Schuitman (60) te gast in een drukbezochte Doopsgezinde kerk om uitleg te geven over zijn project.

Speurneus

Schuitman: “Het gaat mij om te laten zien dat de rat een dier is, zijn grootste handicap is zijn imago. Je bent of huiverig of gek op dat beestje en niets ertussenin. Ratten zijn slim, pure overlevers net als mensen en zijn enorm goede speurders. Zo hebben ze een veel betere neus dan honden. Ze kunnen een echte sigaret onderscheiden van een namaak en hebben ook veel minder geursporen nodig dan honden. Groot voordeel is dat je ze binnen een paar weken kan omtrainen naar een andere geur, dat kunnen honden niet. Het grootste nadeel is dat je de geur naar de rat moet brengen. Dat deed de speciale dienst opsporing vermiste personen als ze een indicatie kregen dat er misschien een vermist persoon begraven was. De ratten werden ook ingezet voor de detectie van andere stoffen die eventueel bij een misdrijf van belang zijn, zoals namaak sigaretten, vuurwerk, drugs e.d. In meer dan 99% van de gevallen kiest de rat de geur waar ze op getraind zijn uit andere monsters die de geur niet hebben. In Nederland werden ze door de politie gebruikt. Dat gebeurt echter niet meer.”

Delicatesse

Arjan gooide zijn ziel en zaligheid in het onderwerp en ging als eerste met rattenbestrijders mee. “Die zijn vol lof over ratten. Ze zijn door mensen verspreid en passen zich makkelijk aan. In een vogelgebied eten ze eieren en in New York hamburgers en pizza’s. Om ze te leren kennen, moet je onderzoek doen. Zo heb ik geleerd om ze te ruiken. Muizen zijn wat zoeter van geur, ratten zuurder. Ze lopen langs muren en laten een soort vetspoor achter. In tien jaar tijd heb ik tienduizend foto’s gemaakt. Ook in Vietnam en China, waar de rat een delicatesse is. In Vietnam ging ik mee met rijstboeren die lieten zien hoe ze jaagden. Bij restaurants krijgen ze er een flink bedrag voor. Ik heb ze met die jagers ook gegeten. Er zit een vleug wildsmaak aan, het vlees is wat taai en je moet flink wat ratten opeten om genoeg te hebben.”

Fascinatie

Langzaam maar zeker kreeg Arjan een fascinatie voor ratten. Hij zag hoe liefhebbers ratten vertroetelden en bezocht rattenshows. Na drie jaar lobbyen mocht hij ook meekijken in een laboratorium. “In sommige aspecten, gedrag en genetisch, lijken ratten op mensen en zijn geschikt om onderzoek mee te doen. In Nederland worden jaarlijks 80.000 ratten gebruikt bij o.a. kankeronderzoek. Veel mensen zijn daartegen, maar zodra je patiënt bent is het fijn dat er medicijnen zijn om je beter te maken.”

De tentoonstelling in De Gang (Grote Houtstraat 43) is te zien tot en met 2 maart. Entree is gratis. Bij Jansje is het boek met een aaibare voorkant voor 29,95 euro te koop.