De kracht van geven: Wereld Bloeddonordag

Door Serena van Heuven

Merlijn: “Vrijdag 14 juni is het Wereld Bloeddonordag en vieren we de geboortedag van Karl Landsteiner. Hij ontdekte als eerste het AB0-bloedgroepsysteem. Hiermee verhoogde hij het aantal succesvolle bloedtransfusies. Want als we helemaal teruggaan in de tijd, kom je dingen tegen over mensen die bloed kregen van een lammetje. ‘Het Lams Gods was onschuldig en heilig, dus wat kon er mis gaan’, dachten ze. Maar daar kwamen ze snel genoeg achter.” 

Na de ontdekking van Landsteiner kwamen de medische ontwikkelingen in een stroomversnelling, niet in de laatste plaats door de oorlog. Want hoe kon je bloed bewaren? “Afnemen konden ze wel, maar hoe kregen ze het naar het front? Het bloed moest niet gaan stollen. “Zijn ontdekking heeft ons dus veel gebracht”, zegt Merlijn. “We vinden het daarom belangrijk om deze dag te vieren. We vieren wat hij heeft uitgevonden en wat dat betekent voor de medische wereld. Wat je doet met deze dag is verschillend per land. Sanquin wil de donors bedanken. Wij en de patiënten die bloed nodig hebben, zijn de donors namelijk ontzettend dankbaar. Dit jaar geven wij de donors de mogelijkheid om een boekje te downloaden met wandelroutes door verschillende delen van Nederland. Dit boekje bieden we aan in samenwerking met Staatsbosbeheer.”

Bloeddonorschap

“Bloed groeit niet aan de boom, de enige bron die we op dit moment hebben is bloeddonorschap.” Er wordt op dit moment wel gewerkt aan kweekbloed, dat gaat rustig verder en lijkt veelbelovend. “Maar we zijn er nog lang niet”, zegt Merlijn. “Iemand die een ongeluk heeft gehad, een bevalling die misloopt, zoveel mensen hebben baat bij bloed van een donor. Ook mensen met chronische ziektes worden geholpen met stukjes uit gedoneerd bloed. Als iemand een bloedproduct toegediend krijgt, is dat altijd dankzij een ander die je niet kent en die je nooit zal ontmoeten. Toch heeft diegene de moeite genomen om tijd voor je te maken”.

‘Het gaat nooit de ene arm uit en de andere in’

Bloed van donors gaat niet zo de ene arm uit en de andere arm in. Als iemand bloed geeft, dan haalt de bloedbank dat ‘uit elkaar’. Het bloed wordt gescheiden in drie elementen: rode bloedcellen, bloedplaatjes en plasma. “De rode bloedcellen zitten in de befaamde bloedzak die je in series ziet”, lacht Merlijn. “De rode bloedcellen zorgen voor zuurstoftransport. De bloedplaatjes die we ook scheiden, zijn belangrijk om stolsels tegen te gaan. Plasma is het water van je bloed, daar drijft alles in. Uit het gedoneerde plasma worden eiwitten gehaald die belangrijk zijn voor bijvoorbeeld het reguleren van de afweer of bloedstolling. Deze zijn dan weer belangrijk voor mensen met stollings- of afweerstoornissen.”

Iets betekenen

Merlijn is zelf plasmadonor. “Het nut daarvan werd me duidelijk toen mijn schoonmoeder getroffen werd door het Guillain-Barré syndroom. Dit syndroom ontstaat vaak door een kleine ontsteking zoals een muggenbeet. Er gebeurt iets geks in je lichaam met je afweersysteem. Hoe dit kan, daar zijn ze nog niet achter.” Merlijn legt uit dat bij GBS je afweer overactief wordt. Het afweersysteem valt dan alles, ook lichaamseigen cellen, aan. Dit begint vaak met een aanval op de zenuwen. “Daardoor neemt je gevoel af, zoals voor temperatuur. En dat wordt steeds erger. In het uiterste geval kunnen je zenuwen je lichaam niet meer aansturen en kom je te overlijden. Het is een uiterst pijnlijke aandoening. De behandeling bestaat uit het toedienen van antistoffen, een soort reset voor je lichaam. Je eigen afweercellen kalmeren dan en dan stop de reactie.” Toen hij zag hoeveel baat zijn schoonmoeder had bij gedoneerde menselijke afweerstoffen, kwam het voor Merlijn ineens heel dichtbij. “Zaten mijn eigen afweercellen daar misschien ook bij? Wat een verschil maakt dit voor patiënten die een bloedproduct nodig hebben!”

Tekst gaat door onder de foto.

Zakken met bloed. - ©Sanquin

Bloed- en plasmadonors

Merlijn heeft bewust gekozen om plasmadonor te worden. “Als bloeddonor geef je een halve liter bloed in slechts twaalf minuten, waarna je lichaam enkele dagen nodig heeft om volledig te herstellen. Het wordt dan afgeraden om flink te sporten en je moet uitkijken met bijvoorbeeld het tillen van zware boodschappen en traplopen. Plasma doneren duurt langer, ongeveer drie kwartier, omdat het plasma ter plekke wordt gecentrifugeerd en de bloedcellen worden teruggegeven. Plasma is binnen enkele uren weer aangevuld en je lichaam is binnen 24 uur volledig hersteld.”

“Er is momenteel een groeiende vraag naar plasmadonors vanwege de stijgende behoefte aan geneesmiddelen, terwijl de vraag naar bloedproducten redelijk stabiel is gebleven. Daarom zijn nieuwe plasmadonors hard nodig. Ook nieuwe bloeddonors zijn altijd welkom, vooral omdat de behoefte aan donaties blijft bestaan. Donors kunnen tot een leeftijd van 65 jaar voor de eerste keer doneren en tot 79 jarige leeftijd doorgaan.”

Aanmelden

Je aanmelden als donor is simpel. Ga naar www.sanquin.nl en druk op de knop ‘Ik wil doneren’. Je moet dan een aantal vragen beantwoorden om te weten of je donor kan worden. “Dat scheelt een ritje”, grapt Merlijn. Zijn er geen bezwaren? Dan ben je van harte welkom om te doneren bij een bloedbank naar keuze.

De eerstvolgende mogelijkheid om bij ons in de buurt te doneren is woensdag 26 juni van 12.30 tot 20.00 uur bij de mobiele locatie van de bloedbank, HSV Odin ‘59, Hoflaan 1 in Heemskerk. In Alkmaar, Haarlem en Zaanstad zijn vaste locaties.

Kijk voor meer informatie over de bloedbank op www.sanquin.nl.