Preek van de Leek met Geert Booij in Witte Kerk Heiloo

Uit do 21 mei 2026, 10:40

HEILOO - ‘Als je eerst luistert ga je daarna toch andere woorden gebruiken, dan als je zelf meteen begonnen was te praten’. Zoiets is het waar het zondag 31 mei in de Preek van de Leek over zal gaan. “Taal als de motor van verbinding en misschien zelfs nog liever verwondering.” Dat is waar Geert Booij, Heilooër sinds 1977, iets over wil zeggen, nu hij is uitgenodigd voor zo’n preek in de Witte Kerk.

Door Ed Bausch

“Het gaat eigenlijk heel goed met onze taal. Ach, buitenlandse woorden zijn van alle tijden, hoor. We zijn in ieder geval wel af van de naamvallen. Maar misschien zeggen de bezoekers na mijn preek wel: ‘O, dit was echt des Geerts.’ Want dat is natuurlijk waar de Preek voor is: met enige stelligheid iets meegeven aan de gemeenschap.

‘De kans die taal biedt op verbinding’

Organist Adrie Steenhoek zal de middag eindigen met Beethovens ‘Alle Menschen werden Brüder’, nadat hij eerder ook al ‘Lieder ohne Worter’ zal hebben gespeeld. En tussendoor zal de stem klinken van Geert Booij, gepensioneerd taalwetenschapper. Hij sprak wat Drents als jongetje in zijn geboortestreek, ging studeren in Groningen en later Amsterdam en werd hoogleraar aan de Vrije Universiteit en later decaan en hoogleraar in Leiden. “En al die jaren was Heiloo voor ons gezin een prima wereld, met een eigen station.”

Rol van taal

Tegen polarisatie en vóór verbinding. Dat is het thema dat Geert zal aanraken. Hij wil proberen de rol van taal daarbij te onderstrepen. “Taal kan sturen, kan orde scheppen, kan verbinden. Je ziet nu dat taal ook wel wordt misbruikt. De president van de VS probeert zijn beleid te voeren door heel gangbare woorden te verbieden, bijvoorbeeld ‘klimaatverandering’. Dat heeft invloed. Net zoals als je het hebt over ‘een tsunami aan asielzoekers’. Dan worden woorden bijeen gegroepeerd om een perspectief doelbewust om te buigen, van de werkelijkheid af. Maar de kracht van een woord blijft natuurlijk, onder mensen.”

Leven lang verwonderd

Geert Booij heeft veel gepubliceerd, zie ook zijn website. Daarbij was Engels vaak de voertaal, ook bij zijn gastcolleges in Nieuw-Zeeland, Amerika en Duitsland. “Het mooie is dat je als wetenschapper eigenlijk altíjd verwonderd bent, dat is de aard van het werk. De verwondering over wat taal kan betekenen… dat heb ik mijn hele werkzame leven bij me gedragen en daar wil ik graag wat over vertellen. Met het goede woord kun je ook een perspectief een andere wending geven.”

En hij geeft voorbeelden uit de huidige roerige samenleving. Die voorbeelden duiken regelmatig op in zijn preek.

Koffie

“Onder de koffie”, noemt hij als een leuk voorbeeld van lenigheid en speelsheid in taal. “Dat zijn drie woorden, maar ze zeggen niks over het zwarte goud of over onder of boven. ‘Onder’ staat hier niet voor een plaatsbepaling, maar meer als bepaling van tijd, koffietijd. En ‘koffie’ staat hier niet voor het zwarte goud, maar duidt op ‘ontmoeting’. Taal is heel erg speels. En het mooiste is als je het niet gebruikt om iemand de maat te nemen, maar juist om met woorden te kijken waar je elkaar kunt vinden. Taal is tegelijkertijd luisteren en spreken.”