LANDSMEER - Jan Dobber is voor zijn trouwen begonnen als melkventer. Daarmee hielp hij zijn vader. Hij nam ook andere boerderijproducten mee, zoals eieren en boter. Na zijn huwelijk in 1940 met Maartje Bleekemolen, kocht Jan een dubbel woonhuis op het Zuideinde 112-114. Ze woonden op nummer 114 en verhuurden nummer 112. Midden in de oorlog, toen de voedselvoorziening steeds problematischer werd, begon Maartje Dobber in het schuurtje naast het huis een kruidenierswinkeltje.
Het was een tijd van schaarste, de schappen waren grotendeels leeg. Wat er nog wel was, werd bijna volledig gerantsoeneerd. Je had toen bonkaarten nodig voor alles wat er nog te krijgen was. Een beetje suiker, een beetje zeep of surrogaatkoffie. Terwijl Maartje in het kruidenierswinkeltje stond, trok Jan er elke dag op uit om de melk in de buurt rond te brengen.
Alles op de bon
In het winkeltje stond een lange houten bank, waar de dorpsbewoners geduldig op hun beurt wachtten en elkaar de laatste nieuwtjes en geruchten toefluisterden. Maartje hoorde het geroezemoes aan, terwijl ze de voedselbonnen uitknipte en de schamele voorraad verdeelde. Alles was op de bon.
Jan Dobber werd geboren in 1911 en is overleden op 18 februari 1999. Maartje Blekemolen werd geboren in 1913 en is overleden op 2 december 1966. Ze kregen samen zes kinderen. Twee voor de oorlog, twee in de oorlog en twee na de oorlog. Jan was van 1936 en Adrie van 1937. Geertje was van 1942 en Cor van 1944. Rietje is van 1947 en Gerrit is van 1954. Gerrit is een ‘achterankommertje’. Zes broers en zussen, die in hetzelfde nest opgroeiden, maar elk in een totaal andere tijd.
Rond 1960 kwam Zuideinde 112 leeg en toen lieten ze het woonhuis ombouwen tot winkel. Tussen beide woonhuizen prijkte een voordeur die niet open kon, een blinde deur, die uitsluitend diende om het pand een rijker aanzien te geven.
‘ViVo’-winkel
Nummer 112 werd ‘ViVo’-winkel. ViVo (Vrijwillige Inkoop- en Verkoop Organisatie) was een Nederlandse kruideniersketen die in 1942 werd opgericht als samenwerkingsverband van onafhankelijke kruideniers. In 1960 waren zo’n 2000 winkels aangesloten bij deze formule.
De inrichting werd gedaan door ViVo en een etaleur en er werd centraal bij ViVo ingekocht. Het assortiment werd uitgebreid met rookwaren, vleeswaren en kaas. Naast de noodzakelijke boodschappen stonden een wijntje en een advocaatje ook in de schappen. In die tijd was de winkel tot acht uur open ‘s avonds, maar zelfs daarna kon je altijd even achterom lopen als je iets vergeten was.
Niet alle producten kwamen in een pakje uit de fabriek. Zout, suiker en soda werd nog met de hand afgewogen en ook de erwten en de bonen schepten ze nog gewoon los uit de zak. Met een echte etalage en de installatie van tl-buizen kreeg de winkel een modern gezicht.
Fonkelnieuwe etalage
Het duurde niet lang meer, voordat de fonkelnieuwe etalage gevuld werd met blikken soep, pakken wasmiddel, flessen ranja, trommels biscuits, exotische pakjes rijst en groenten in blik. De ingeblikte doperwtjes en worteltjes veegden voorgoed de tijdrovende weckpotten van vroeger van tafel. Voor de deur stond een groot, metalen fietsenrek met reclame van Persil, waar de klanten de hele dag door hun fietsen in zetten.
De uitbrengwijk werd steeds groter. Aan het begin van de week werd de bestelling bij de klanten opgenomen en later die week werd het door Jan bezorgd.
Langzamerhand namen de zussen Adrie en Geertje het over. Terwijl Geertje de klanten hielp in de winkel, maakte Adrie schoon. Dat deed ze naast haar gewone baantje.
Sinterklaastafel
Met Sinterklaas werd er altijd een Sinterklaastafel gemaakt met speculaaspoppen, suikerbeesten, aardappeltjes van marsepein en strooigoed, vaak versierd met wat hooi en een winterwortel voor het paard.
Met Kerst stond er een kersttafel vol met luxe producten die de rest van het jaar te duur of vaak niet leverbaar waren. Luxe kerststollen, gevuld met krenten, rozijnen en amandelspijs. Zoete vruchten op dikke siroop in blik. Dat was de basis voor een verrukkelijk kersttoetje. Mooie kerstblikken met een afbeelding van kersttakken of een arrenslee erop, gevuld met koekkransjes of kerstchocolaatjes. Emmertjes zure haring en rolmopsen. En niet te vergeten flessen Bisschopswijn en flessen advocaat en boerenjongens. De kersttafel werd versierd met kleurrijke kerstservetten en klassieke rode en witte dinerkaarsen.
Kantine IVV
Toen broer Cor groot genoeg was om zijn vader te helpen, namen ze ook de kantine van voetbalvereniging IVV over. Dat kleine, houten gebouwtje werd door hun bevoorraad, met koffie, thee, suikerzakjes en flessen koffiemelk van 0,75 liter met een metalen kroonkurk. Bier en flesjes ‘sisi’ en ‘joy’, tomaten en groentesoep en gevulde koeken, marsen en lollies.
Cor haalde zijn rijbewijs en voor de bakfiets kwam een auto in de plaats. Later, toen het gebouwtje vernieuwd was, werd Cor beheerder van de kantine van de voetbalvereniging. Dat heeft hij tot circa 2013 gedaan.
Na het overlijden van vader dreef Cor samen met Geertje de winkel en zetten zij het familiebedrijf voort. Zo bleef de zaak ook in de jaren twintig van de 21ste eeuw, een vertrouwde plek voor de dagelijkse boodschappen en een praatje aan de toonbank. De oude, vertrouwde winkel werd gesloopt en rond 1999 werd een nieuwe winkel geopend.
Wegens gezondheidsredenen van zowel de beide zussen als broer Cor, kwam er een einde aan een tijdperk en de nieuwe winkel werd korte tijd later, omstreeks 2013 opgeheven. De oude weegschaal, het sigarenkastje, de kaasklapper en de snijmachine verhuisden ooit mee van de oude winkel naar de nieuwe winkel. Ze hebben inmiddels hun definitieve plek gevonden in de stilte van het museum.
Sonja Duba en Frans Poulain
Meer nieuws uit Landsmeer?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie