Wethouder Bronsveld over plannen met kunstcollectie Museum Maassluis

Nieuws
Wethouder Corine Bronsveld zegt contact op te zullen gaan nemen met de schenkers en de nabestaanden daarvan.
Wethouder Corine Bronsveld zegt contact op te zullen gaan nemen met de schenkers en de nabestaanden daarvan. (Foto: CW)

Het voornemen van het college om de Collectie 1900 van de hand te doen, heeft de kritische reacties opgeroepen. Zoals in de vorm van artikelen in deze krant maar ook werden er massaal zienswijzen ingediend. Een naam komt daarin steevast voor, die van CDA-wethouder Cultuur Corine Bronsveld. 

Chrit Wilshaus

Eigenlijk zit ze nu niet te wachten op een interview. Haar belangrijkste argument is dat ze nog niks inhoudelijks kan zeggen over de bezwaarschriftenprocedure. Na uitgelegd te hebben dat het vraaggesprek een andere insteek heeft, namelijk de kritiek gericht aan haar adres, gaat Bronsveld alsnog akkoord. Het gesprek vindt plaats een dag voorafgaand aan de publicatie van het gesprek van Cees van der Wel met Hans de Vries, vorige week donderdag in deze krant. Daarin vertelt de zoon van kunstverzamelaar Jacobus de Vries dat hij het nieuws dat college en museum de kunstcollectie van de hand willen doen, uit de media moest vernemen en dat niemand hem daarover totnogtoe benaderde. Wethouder Bronsveld reageert het antwoord waarom dat niet gebeurde schuldig te moeten blijven. “Maar ik ga ervan uit dat het gewoon de waarheid is.” Vervolgens legt ze uit dat ervoor is gekozen om eerst de gemeenteraad over het plan te informeren. “Dat was de eerste stap, en daarna, is nadrukkelijk bij de commissiebehandeling gevraagd om contact te leggen met degenen om wie het uiteraard het gaat: de schenkers en de nabestaanden van de schenkers.” Was het misschien niet beter geweest als die volgorde was omgedraaid? Bronsveld: “Daar zit altijd spanning op. Je mag best nadenken of dit de goede volgorde is geweest; ik vind het terecht als betrokkenen dit als kwalijk hebben ervaren maar we hebben geprobeerd transparant te zijn en naar eer en geweten te handelen. Maar daarmee kunnen we de gezette stappen niet terugdraaien: het is gebeurd zoals het is gebeurd.” Contact opnemen is volgens Hans de Vries “wel het minste wat zo’n gemeentebestuur kan doen.” Maar uit wat de wethouder zegt, kan worden opgemaakt dat dit voorlopig nog niet gaat gebeuren. “Het punt is dat is gevraagd om zolang het proces nog loopt en de gemeenteraad nog geen uitspraak heeft gedaan, geen verdere stappen te zetten. Maar ik begrijp het verzoek en daarom werken we vanuit de ingediende zienswijzen, en wat verder is ingebracht, naar een voorstel voor de gemeenteraad. Maar uiteindelijk zullen we contact op moeten nemen met de mensen die het aangaat.”

Diverse adviezen

In het gesprek met Cees van der Wel geeft Hans de Vries aan niet te zullen meewerken aan het ontzamelen van de kunstcollectie die zijn vader destijds bewust aan het Gemeentemuseum Maassluis schonk en niet aan enig ander museum. Verder wijst hij erop dat de schenking notarieel is vastgelegd. Op de vraag of de gemeente dan al niet bij voorbaat een probleem heeft, reageert het collegelid: “We weten dat er schenkingsvoorwaarden zijn waartoe we ons hebben te houden. Dus dat wordt meegenomen in de verdere uitwerking. In hoeverre die voorwaarden een belemmering vormen of juist ruimte bieden, zal nog moeten blijken. Aan meerdere voorwaarden voldoen we overigens op dit moment niet, dus daar zit sowieso spanning op.” De discussie over de plaats van de kunstcollectie loopt volgens de wethouder al sinds de jaren negentig. “Het was de wens vanuit het museum, de Vrienden en de HVM (Historische Vereniging Maassluis, red.) onderzoek te doen hoe de positie van het museum kan worden versterkt.” Dat leverde diverse adviezen op, aldus Bronsveld. “Bijvoorbeeld over exposities en huisvesting. Maar ook over de waardebepaling van de Collectie 1900 en de betekenis voor zowel het museum als de stad. Dat alles tezamen leverde een stip op de horizon op. Dus waar we naartoe zouden willen werken. Dat alles staat los van de subsidieaanvraag van Loods M en het is dus, nogmaals, niet zo dat de discussie over de kunstcollectie pas startte bij die aanvraag.” 

“De gemeente en de raad hebben doelen wat ze met cultuur willen bereiken. Binnen die doelstellingen proberen we stappen te zetten op basis van onderzoeken, adviezen van deskundigen maar ook aan de hand van het beleidsplan wat het museum heeft opgesteld voor de komende jaren. Daarin stellen zij wat er nodig is om die voorgenomen positie in te nemen in de stad. Daarop is ons advies als college gebaseerd. Vervolgens kon de commissie kenbaar maken hoe ze daarover denkt. Maar ook inwoners en andere belangstellenden hebben dat kunnen doen en wel via de inspraak. Nu zitten we in de fase dat we al die inbreng tot ons nemen en gaan werken aan een nieuw, aangepast voorstel. Daarop kan en mag ik uiteraard niet vooruitlopen.”

Niet de enige

Over haar voorganger Izaak van der Knaap, de CDA-wethouder die de collectie destijds met open armen ontving en op wiens schouders zij staat, zegt Bronsveld relativerend: “Ik sta op de schouders van veel voorgangers en Izaak van der Knaap was een heel warm iemand die zich vele jaren heeft ingezet voor Maassluis. Hij was trouwens niet de enige die de kunstverzameling met open armen aanvaarde. Daar wil ik niks aan afdoen. En ja, de collectie brengt verplichtingen met zich mee. Die zijn veelzijdig. De vraag die voorligt, is hoe we daar op de beste manier aan kunnen voldoen? Daarin zijn afwegingen te maken.”

Afwegingen

In eerder aangehaald interview met Hans de Vries vraagt hij zich af of de wethouder wel enig historisch besef heeft. Bronsveld, die geschiedenis studeerde, neemt even de tijd om na te denken, weegt haar woorden en zegt dan: “Natuurlijk raakt dat mij ook persoonlijk; ik vind het heel gezond om jezelf kritisch te bekijken. En dat geldt net zo goed voor dit onderwerp. Maar dit is geen persoonlijk proces, het gaat niet om mij persoonlijk. Ik mag wethouder cultuur zijn. Dat is ongelooflijk mooi en ik doe het met veel enthousiasme. Want ik zie hoe cultuur in de volle breedte bijdraagt aan de maatschappij: mensen leren vaardigheden, ontmoeten elkaar en kunnen zich door cultuur ontspannen. Maar dat neemt niet weg dat binnen wat mooi is, je soms ook voor lastige keuzes staat. Daarin maak je met elkaar afwegingen. Niet particulier, maar op basis van vragen, gesprekken, visies en adviezen. Ook de ingediende zienswijzen maken onderdeel uit van de uiteindelijke afweging die we als college willen maken. En wat de zienswijzen betreft, het mag duidelijk zijn dat we daar uiterst zorgvuldig naar kijken. Of ik wel of geen historisch besef heb, vind ik lastig om over mezelf te zeggen, maar ik trek het mezelf wel aan dat mensen dat blijkbaar in twijfel trekken. Je hebt de neiging om dat dan toch toe te lichten maar sec gaat het daar niet om. Het gaat erom dat mensen bedenkingen hebben en dat heb ik serieus te nemen als portefeuillehouder om tot uiteindelijke besluitvorming te kunnen komen. En waar het gaat over lastige besluiten mogen er ook verschillende meningen bestaan.”

Loods M

In de discussie over hoe nu verder met de Collectie 1900 gaat het regelmatig over de koers die college en Museum Maassluis willen varen. (Het museumbestuur stelt dat ook de Vrienden daar zo over denken. Maar wie daar zijn oren te luisteren legt, krijgt eerder de indruk dat die tegen het plan zijn om de kunstverzameling van de hand te doen). Bijvoorbeeld over de huisvesting. Verhuizing van de twee musea die Maassluis rijk is naar Loods M komt dan regelmatig ter sprake. Het collegelid daarover: “We werken toe naar een toekomstperspectief. Het beleidsplan van het museum en de doelstellingen van de gemeente waren er ook geweest zonder de kwestie van de huisvesting. Niettemin hebben we wel met elkaar afgesproken om daar naartoe te werken. Maar het beleidsplan van het museum gaat natuurlijk over meer dan alleen de huisvesting; het is gericht op de doelen die wij ook belangrijk vinden. Tijdens een thema-avond, uit mijn hoofd op 5 september zullen we het proces rondom Loods M toelichten.” De vraag of het klopt dat het hele proces met een jaar is opgeschoven wil Bronsveld daarop vooruitlopend niet beantwoorden. En ook houdt ze haar kaarten tegen de borst hoe het nu staat met de werkzaamheden door Bureau RaadSaam Erfgoedprojecten. Deze organisatie is door het college gevraagd vorm te geven aan het ontzamelen van de kunstcollectie. De gemeenteraad is - vooruitlopend op de uiteindelijke beslissing - akkoord gegaan daar 50.000 euro voor beschikbaar te stellen. Wel wil de cultuurwethouder nog kwijt dat Agnes Vughts en Michelle van der Sluis van RaadSaam in april tijdens een themabijeenkomst hebben toegelicht hoe volgens hen de kunstcollectie van de hand kan worden gedaan.

Keuze

Voorstanders daarvan stellen dat er eigenlijk nooit echt iets met de collectie is gedaan en dat die door verwaarlozing bovendien in slechte staat verkeerd. Dat eerste wordt door voorstanders van behoud van de Collectie trouwens ontkend. Aan zowel behouden als afstoten, hangt overigens een behoorlijk prijskaartje. “Dat stellen wij ook”, benadrukt de portefeuillehouder. “Onderdeel van het besluit om het Gemeentemuseum Maassluis te privatiseren was om het beheer en het onderhoud van de collectie bij een private stichting onder te brengen. We wisten ook dat dit moest gebeuren met vrijwilligers en met minder geld. Dat is een keuze geweest van het gemeentebestuur omdat op die manier het museum behouden zou kunnen blijven in een tijd waarin het ook lastig was om afwegingen te maken.” De keuze die destijds is gemaakt, had volgens Bronsveld te maken met de toenmalige omstandigheden. “Wij stellen in het documentatie-onderzoek dat er verschillende scenario’s zijn. Die zijn ook getoetst op verschillende waarden. Zoals kunsthistorie, meerwaarde voor de stad, meerwaarde voor het museum. En uit die scenario’s komen dan weer voorkeur scenario’s. De collectie restaureren, had zeker gekund maar is geen top-aanbeveling.”

Genuanceerd

Over de hoeveelheid zienswijzen die ingediend zijn kan Bronsveld desgevraagd niets zeggen. “Wel constateer ik een hoge betrokkenheid bij dit onderwerp. Zowel bij de voorstanders van behoud van de collectie als bij de mensen die hem willen afstoten. Ik wil graag benadrukken dat dit in beide gevallen gebeurt uit liefde voor de kunstwerken en de kunstenaars die ze gemaakt hebben. Ik denk dat we daar genuanceerd over mogen zijn. Vele vrijwilligers, betrokken bij het museum, zetten zich daar met hart en ziel voor in. Reden ook waarom we de ingediende zienswijze op een goede manier zullen behandelen en beoordelen en zullen meenemen in de verdere besluitvorming.” Zou het kunnen dat de collectie dan toch behouden blijft voor Maassluis? De wethouder knikt bevestigend. “Afstoten is nu nog een voorstel. Dat stond trouwens niet goed in het raadsvoorstel heb ik ook in de commissie gezegd waarin dat behandeld werd.” De deur staat dus nog open. Hoever zal moeten blijken.