Strijd vanuit het hart tegen Nederlands ‘Gangsta’s Paradise’

Door Warner de Weerd

Ervaringsdeskundigen Yoeri Zwijnenburg en Lamyn Belgaroui over een nog altijd onderbelicht gevecht tegen armoede en de gevolgen ervan.  

Het duo van Stichting Moving Up, waarvan Yoeri bestuurslid en Lamyn zorgcoördinator is, spreekt over ‘een te eenzijdig beeld dat vaak wordt geschetst’. “Dan gaat het over al het geweld bij een overval. Maar zelden wordt de achtergrond van dit gedrag belicht. Over de continue honger. Over ouders die de eindjes niet meer aan elkaar kunnen knopen, mede door de sterk gestegen prijzen voor boodschappen en energie.”

Er valt een stilte. Twee paar ogen die de verslaggever bijna tot in de ziel doorklieven. “En weet je welk leed de toeslagenaffaire heeft aangericht? Ja, de ouders zijn in beeld gebracht, hun verhaal is verteld maar de kinderen hebben geen stem. Zij zijn uit huis geplaatst naar een pleeggezin of hebben anderszins door alle geldzorgen het gezin verscheurd zien worden. Niet elk kind is zo sterk of heeft het IQ om vanuit zo’n achterstandssituatie op te klimmen.”

Weer is er even die stilte waarna de zware woorden in perspectief worden geplaatst. “Ja, het aantal jongvolwassenen met een immigratieachtergrond op de universiteit is fors gestegen. Het punt alleen is dat tachtig procent van onze cliënten een lichte verstandelijke beperking heeft. Hun hoofd loopt over van alle problemen. Dan is de geldkas van een benzinestation een snelle oplossing en/of verlicht het heel even de geest om alle frustratie op een onschuldig persoon te botvieren. Zeker in het laatste geval praat je vaak over kinderen, soms niet ouder dan dertien jaar.”

Medicijn tegen (jeugd)criminaliteit

In dat grimmige verhaal valt op dat het duo wél succes heeft bij het op het rechte pad brengen van veroordeelden in de leeftijd tot 60 jaar. Bij Moving Up, dat kantoren heeft in Almere en Purmerend en over een steeds groter deel van Nederland actief is, hebben ze daardoor het aantal cliënten in de afgelopen drie jaar van pakweg vijftien naar honderd zien groeien.

Hun recept: hun eigen ‘straatervaringen’ uit hun jeugd, een theoretisch kenniskader geborgd in een HBO-studie, een ondersteunend team van professionals maar vooral ook het tonen van empathie in plaats van sympathie.

“Je wordt niet als crimineel geboren. Wij weten uit eigen ervaring, we zijn opgegroeid in dezelfde buurt in Amsterdam-Noord, wat armoede met een gezin doet. Het verschil met alle respect is ten eerste dat die jongens niet tegenover een witte vrouw van tegen de zestig zitten, zoals het voorheen in veel gemeentes ging, maar tegenover mannen met een gelijksoortig ervaringskader. Een professionele schil van ambulante medewerkers, orthopedagogen en ervaringsdeskundigen maar ook bijvoorbeeld sport is een onderdeel van de hele sleutelbos die je nodig hebt om alle deuren naar het hart van die jongens te openen.

Alles draait om vertrouwen, dat geldt ook voor de naam die je als organisatie opbouwt. Boek je resultaten, dan zal justitie meer genegen zijn om mee te gaan met de volgende stap: dat de gedetineerden in het kader van re-integratie de gevangenis uit mogen om te werken of naar school te gaan. Gaat dat goed, dan is de fase daarna dat ze in kleine woongemeenschappen van maximaal 7 cliënten zelfstandig mogen wonen, maar uiteraard wel onder supervisie van drie professionals die in drie shifts 24/7 toezicht houden en het huishouden coördineren.”

Grote broer, ook voor asielkinderen

“Het is het hart dat Moving Up onderscheidt”, zo zeggen ze zelf. “Je hebt in Nederland alleen al tweeduizend organisaties die zich bezighouden met jeugdzorg. Toch hoor je vaak dat het niet goed gaat. Dat heeft met commitment en het juiste referentiekader te maken. Die jongens (het gros van de cliënten is nog altijd van het mannelijk geslacht, red.) zien ons als een grote broer of als de broer die ze nooit gehad hebben. Dat geldt helemaal voor de asielkinderen die zonder ouders vanuit Afrika of Syrië naar Nederland zijn gekomen. Zij hebben niemand, ook voor hen staan we klaar. Dat vertrouwen koesteren we.”

“De basis om resultaten te boeken is niet anders dan vijftig jaar geleden”, zo stelt Lamyn. “Wonen, werk en wederhelft. Het grootste probleem is nu het moment dat wij die jongens en jonge mannen volledig klaar voor een nuttige rol in de samenleving bij de spreekwoordelijke poort afzetten. Echt zelfstandig gaan wonen gaat dan niet, want betaalbare huurwoningen zijn nauwelijks beschikbaar. En een woning kopen is voor hen geen optie waardoor een terugslag dreigt.”

De toekomst zien ze met zorgen tegemoet. “Buiten de hoge dagelijkse kosten komt dat ook door de druk van social media. Daarin wordt een leven geschetst waarin alles mooi en succesvol is. Die ‘bling bling-status’ willen ze koste wat het kost ook bereiken. Dat valt niet mee, ook bijvoorbeeld door de hoge belastingdruk in Nederland. Het gevoel bij veel Nederlanders zonder rugzak is al dat ze te veel belasting betalen, bij onze doelgroep komt de klap meestal nog harder aan doordat ze vinden dat ze al zo vaak door de staat zijn benadeeld.”

Toch houden Yoeri en Lamyn hoop en een positief gevoel: “In onze buurlanden zijn de problemen met criminele jeugd en jongvolwassenen nog veel groter. Wij hebben kortom hoop en zien het als onze missie om onze kennis, kunde en ervaringen over heel Nederland aan te bieden. Wij weten vanuit onze eigen achtergrond dat dit land veel te bieden hebt als je de juiste hulp krijgt.”

Been spendin’ most their lives

Livin’ in a gangsta’s paradise

They say I gotta learn but nobody’s here to teach me

If they can’t understand it, how can they teach me?

I guess they can’t, I guess they won’t

I guess they front, that’s why my life is out of luck fool

Tell me why are we so blind to see

That the ones we hurt are you and me