Een aanrader
Een schot in de roos. Dat was het toen ik het boek 'Land van glas' cadeau kreeg van vriendin Saskia. Het boek, gepubliceerd in 2017, van de hand van tuinbouwjournalist Koen van Wijk (1970), presenteert zich als 'familiegeschiedenis' (over drie generaties Moerman). Maar het is meer dan dat. Het geeft ook een beeld van hoe de glastuinbouw zich vanaf begin 20ste eeuw heeft ontwikkeld in wat later het Oostland is gaan heten.
Het is een turf van meer dan 300 bladzijden. Je kunt stellen dat Van Wijk al schrijvend misschien wel even hard gewerkt heeft als de mensen wier leven hij beschrijft. Alhoewel: die hebben hun leven lang aangepoot. Wat een mentaliteit hadden die mensen! Van Wijk heeft heel veel onderzoek verricht, mondelinge, schriftelijke en digitale bronnen geraadpleegd. Hij is een vakman en schrijft met grote kennis van zaken.
Zo lezen we over een heel spectrum aan werkzaamheden van de tuinders. Over ziekten waarmee ze op hun bedrijf te kampen hadden. Bijvoorbeeld spint en fusarium in komkommers, witte vlieg en later neusrot in tomaten. Over werktuigen die ze gebruikten, bijvoorbeeld spade, riek, kruiwagen en stookijzer in de begintijd. Over kastermen (kap, raam, gording).
Interessante vraag is nu of Van Wijk alleen vaktaal gebruikt of daarnaast ook streektaal. Die twee zijn moeilijk te scheiden, overlappen elkaar deels. Het antwoord is: vooral vaktaal en maar een beetje streektaal. Waarmee ik niet wil beweren dat zijn boek alleen voor ingewijden zou zijn, helemaal niet.
Een paar voorbeelden van streektaal. De tomaten groeiden 'merakels' (bijzonder goed). Pau Moerman deed zijn werk 'op een draffie' (in hoog tempo). Een teelt was 'bar best' verlopen (heel goed). En iemand had altijd 'praats' (babbels).
Ergens schrijft Van Wijk dat de Moermannen allemaal een tuinboekje bijhielden. Ik vermoed: een rijke bron van streektaal. Maar we lezen er weinig van. Dat is geen kritiek van mij: Van Wijk is er gewoon niet zo op gericht geweest. Los daarvan heb ik de indruk dat de streektaal van het Oostland en het Westland niet zo veel van elkaar verschilden.
'Land van glas' (met mooi klinkerrijm a-a-a in de titel) is een meeslepend verhaal. Echt een aanrader voor wie in de geschiedenis van de glastuinbouw is geïnteresseerd. Volkomen terecht dat de schrijver in 2017 een prijs voor zijn boek heeft ontvangen (de Bronzen Greep).
(Koen van Wijk, 'Land van glas', Thomas Rap, Amsterdam 2017)
Reactie
Joke Noordam (nu al decennia wonend in de provincie Groningen) herinnert zich ook de 'bulketroet' uit haar Westlandse jonge jaren. Ze beleeft veel plezier aan Barre Praat.
Henk Tetteroo
Reacties zijn meer dan welkom. Schrijf naar: Boliviastraat 20, 2622 BL DELFT.
Of mail naar: H.Tetteroo@gmail.com