Taal is leuker als je denkt
Dat is een boeiende zin. Wat is namelijk het geval? Hij heeft twee betekenissen. 1. Taal is leuker wanneer/ op voorwaarde dat je denkwerk verricht. 2. Taal is leuker dan je denkt. Je meent dat taal saai is of niet zo interessant maar dat klopt niet. In beide gevallen hebben we te maken met een vergelijking, van twee situaties..
Bij '2' is er een zogeheten vergrotende trap. Een oude schoolregel luidt: na een vergrotende trap komt nooit: als. Dus het is: lekkerder dan (a1), zachter dan (b1), kleiner dan (c1). En in deze drie gevallen is er sprake van ongelijkheid.
'Een oude schoolregel luidt: na een vergrotende trap komt nooit: als'
Maar in gevallen van gelijkheid gebruik je 'als': Pindakaas is even lekker als jam.' en: 'Anna is even klein als Rita'.
In spreektaal en dus ook in onze streektaal hoor je bij de vergrotende trap echter meestal: lekkerder als (a2), zachter als (b2) kleiner als (c2). En dat gebeurt zo vaak dat gezaghebbende taaladviseurs aanraden: gebruik bij de vergrotende trap in schrijftaal: dan, en in spreektaal: als of: dan.
Iets anders is dat 'als' in onze streektaal vaak 'as' wordt: lekkerder as (a3), zachter as (b3), kleiner as (c3).
Verder kun je bij ons nog deze vergelijkingen horen: 'Hij is groter as mij' (d1) en 'Zij zijn sneller as ons' (e1). Onze streektaal is hier wat eigenwijzig want eigenlijk moet het zijn: Hij is groter dan ik (d2) en: Zij zijn sneller dan wij (e2).
Sommigen storen zich aan die gevallen met 'as': ze merken op dat je hier 'als' moet gebruiken en komen dan met de dooddoener: 'As? As is verbrande turf. Het moet 'als' zijn.'
'As? As is verbrande turf.'
Ten slotte en merkwaardig: wanneer er nog een bijzin komt na dit 'als' krijg je een extra 'dat'. Kijk maar: 'Hij is eerder gestorreve as dat ik dacht'. En: 'We kwamme later an as dat we afgesproke hadde.'
Reacties
Cor Haaring (Maasland) stuurt nog twee aanvullingen op ons boek 'Druiventaal'. In het lied 'Bestuive' van Kromme Jongens komen diverse druiventermen voor, o.m.: korrels, het kwaad, blaaie, meeldauw. En in de film 'Een vlucht regenwulpen' zien we een scene die zich afspeelt in een druivenkas.
Henk Tetteroo
Reacties zijn van harte welkom. Schrijf naar: Boliviastraat 20, 2622 BL Delft. Of mail naar: H.Tetteroo@gmail.com.