Aanpassen om te overleven, maar laat je niet gek maken
Verandering is van alle tijden, al lijkt er de afgelopen jaren wel erg veel te veranderen. Na een erg droog voorjaar was juli 2023 de warmste julimaand sinds de metingen startten. Maar juli eindigde in Nederland koud en nat. Onderzoekers buitelen over elkaar heen om te voorspellen welke kant het opgaat met het klimaat. De biodiversiteit verandert. Insectenpopulaties nemen af, maar er zijn meer bos- en moerasvogels in Nederland en ook steeds meer dieren uit zuidelijkere landen. Alle veranderingen hebben hun weerslag op de meningen in maatschappij en politiek en die meningen lopen steeds verder uiteen.
Als burger en bedrijf moet je daar je weg in zien te vinden, maar hoe dan? Darwin heeft daar mijns inziens al een eerste aanzet voor gegeven. Hij zag dat diersoorten die zich aanpasten aan de nieuwe omstandigheden, het beste overleefden. Een belangrijke voorwaarde was wel dat de verandering niet te snel ging. Het was een proces van natuurlijke selectie. Dieren met de juiste eigenschappen overleefden de nieuwe omstandigheden en die droegen die eigenschappen over bij de voortplanting.
Het menselijke proces is gecompliceerder, want wij kunnen tot een bepaalde hoogte onze aanpassingen kiezen én de veranderende omstandigheden beïnvloeden. Die complexiteit brengt met zich mee dat we enerzijds met elkaar in gesprek moeten blijven. Het heeft immers geen zin als de een gas geeft en de ander tegelijk op de rem trapt.
Anderzijds moeten we de balans zien te vinden tussen overleg en actie. Hals-over-kop stappen nemen, gaat vaak mis. Dat brengt me bij een wijze les van een oude huisarts. Die liet bij een ongeluk zijn dokterstas in eerste instantie in zijn auto staan. Dat gaf hem de gelegenheid om de situatie te bekijken en op weg terug naar zijn auto en zijn dokterstas, had hij de tijd om na te denken wat hij het beste kon doen. Dus onderneem actie, pas je aan de omstandigheden aan, maar laat je niet gek maken.
Guus Meis,
Beleidsspecialist Water & Omgeving bij Glastuinbouw Nederland