De koffiegoeroe
ZAANSTREEK - Koos van der Woude kwam op 11 oktober 1965 als 20-jarige knaap als monteur in dienst bij de productiebedrijven van Albert Heijn. Dat werk deed hij tot de verhuizing in 1993. Het leverde hem veel mooie verhalen op die de inmiddels 76-jarige Zaandammer heeft opgeschreven. In het Nieuwsblad Zaanstad publiceren we zijn mooiste pennenvruchten.
Op een ochtend was ik amper de werkplaats binnen of chef Klitsie kwam op me toe. Ik kreeg het verzoek om een storing op te lossen aan een van de drie kleine proefbranders in de werkruimte van 'koffiegoeroe' Geb IJskes. Hier werden kleine porties ruwe koffie gebrand en geproefd. Geb IJskes werd koffie en thee inkoper. Hij trad op 16-jarige leeftijd op 1 mei 1950 in dienst bij Albert Heijn. Daarvoor had eerst nog gewerkt bij de Rijkspostspaarbank, waar hij werd aangenomen voor 55 gulden per vier weken. Op zaterdagochtend sorteerde hij de filiaalpost en leverde deze per bakfiets in de middag af bij het postkantoor. Na drie maanden kwam hij op de inkoopadministratie.
Als een externe relatie jubileerde bracht hij in zijn oude baby Ford uit 1937 naar de receptie om de jubilaris een mand huismerken aan te bieden. Op een dag overhandigde hij iets verlegen zo’n mand en kreeg hij een kwartje toegestopt, omdat de man dacht dat hij een loopjongen was.
Akelig gepiep
Sinds 1965 had Geb IJskes zijn domein op de derde verdieping van het oude Hoofdkantoor aan de overkant van de Zaan in de Westzijde. De kamer stond vol met apparatuur voor het onderzoek van koffie en thee. Hier beheerste de geur van koffie dan ook de kamer. In de hoek stond een grote koffieplant. Op een lange lage kast de vier proefbrandertjes. Twee zeefbakken voor de juiste grote van de bonen. Maar ook een vaatje met een proefzending en twee zakken ruwe groene bonen. Ze werden er met een puntig pijpje uit gehaald. Zo kon de zak gesloten blijven als de kwaliteit niet goed bleek te zijn.
'Met lucht in mond mengen met koffie proef je de smaak beter'
Toen ik uit de lift stapte hoorde ik het al. Door het regelmatige gebruik van de proefbrandertjes was een lager in de aandrijving defect geraakt. Door dit akelig gepiep waren de mensen danig geïrriteerd. Maar tot vreugde van de medewerkers had ik de klus in korte tijd geklaard.
Hierna maakte ik ook een dergelijke proeverij van nabij mee. Op een draaitafel stonden een aantal gevulde koffiekopjes, die om de beurt langzaam leeg werden geslurpt. De vloeistof werd even door de mond geklotst en daarna in een bakje gekwat; “Niet lekker”, vroeg ik. Maar IJskes vertelde me dat dit bij die ceremonie hoort. Want als de lucht in de mond wordt vermengd met de koffie, proef je de smaak beter. Nou dat leek me erg sterk.
Omdat dit klusje me wel aanstond, stelde ik de inkoper voor om eens in de maand het onderhoud van de brandertjes te verzorgen. Ik wist het zo te spelen dat IJskes de chef van de td belde met dit verzoek. Mijn baas vond dit geen gek idee en ik had er een leuk uitstapje bij.