‘Muziek is een van de weinige dingen die lang bewaard blijft’
REGIO – Willemiek Dijkhof, Catharinus Jelsma en Andries Hibma kwamen jaren geleden bijeen bij de Schermer Dansers. Zij vonden elkaar in hun passie voor muziek. Bij een bezoek aan Darmstadt met de vereniging in juli 2024 verzorgden zij de muzikale omlijsting. “In november zijn we bijeengekomen om te kijken of wij meer muziek konden gaan maken. We oefenden Franse musettes, tango’s en Oudhollandse liedjes. Nu spelen we voor mensen met Alzheimer en hun naasten. Je ziet ze genieten, daar doe je het voor,” aldus het drietal.
Door: Anne Smit
De herkenning van muziek komt écht binnen
In een aantal weken hebben zij veel geoefend en gerepeteerd. Anneke Rensing van Alzheimer Café Schagen was een oud-collega van Willemiek. Dijkhof: “Zij nodigde ons uit om daar eens te komen spelen. Op groot lef zijn we in december naar Schagen gegaan; we zagen het als een try-out. Het beviel ons zo goed! Anneke vroeg ons toen of wij vast wilden terugkeren. Zo geschiedde. Dit jaar spelen wij elf keer in het Alzheimer Café.”
Uitlaatklep
Dat de drie muzikanten veel lol met elkaar hebben, spat er vanaf. Met een brede glimlach vertellen zij dat hun repertoire goed wordt ontvangen. “Het maakt het verschil op die avond,” vertelt Catharinus. Hij speelt bas, Willemiek en Andries accordeon. In de tuin zet Hibma een klein deuntje in. Catharinus kijkt opgewekt en geeft met zijn bas kleur aan de noten. Willemiek drukt met vloeiende beweging van haar vingers de tientallen knopjes in. De tuin verandert al snel in een muzikaal warm bad. Voor Catharinus is muziek zijn uitlaatklep. Er gaat voor hem geen dag voorbij dat hij geen muziek speelt. “Het maakt me blij en muziek verbroedert. Ooit kocht ik een elektrische gitaar in de hoop om professioneel muzikant te worden. Toen zat ik nog op de middelbare school. Vijftien jaar geleden kocht ik mijn bas. Ongebruikt heb ik hem jaren laten staan, ik kon er tenslotte niets mee. Ik moest aan een oud-klasgenoot denken. Hij heeft het gemaakt binnen de muziek. In coronatijd ben ik dan toch begonnen met oefenen. Ik wist zeker dat het mij ging lukken. Ik kreeg les, tips en tricks. Soms oefen je iets wel dertig keer opnieuw, maar er komt een moment dat je het onder de knie krijgt,” legt hij uit. Andries vult hieraan toe dat muziek iets verslavends is.
Aanleren en afleren
Bij Willemiek zit muziek in haar hele leven verweven. Ook in haar puberteit bespeelde zij graag instrumenten. “Toen ben ik de verpleging ingegaan en ben ik de muziek een beetje kwijtgeraakt. Toen ik 55 jaar was nodigde iemand mij uit om langs te komen bij de Schermer Dansers en ik moest mijn accordeon meenemen. Tien jaar eerder leende ik dit instrument van iemand; helaas heb ik het mezelf toen verkeerd aangeleerd. Ik kwam geen steek verder. Wat ik kan afleren, kan ik ook weer aanleren. Dat lukte! Sinds anderhalf jaar speel ik veel. Ik ben met pensioen en heb veel tijd om te investeren in het bespelen van het instrument.”
Andries komt uit een groot Fries boerengezin. Anderen reden trekker en molken koeien; hij wilde graag iets anders doen. Op een goed moment kwam een bus met een accordeonleraar naar hun dorp. “Toen was ik zeven jaar en wist ik zeker dat ik daar een les wilde volgen. Toen ik tien was, kreeg ik voor mijn verjaardag een groot accordeon. Dat was heerlijk en ik heb jaren les gehad. Middels muziek kon ik mij profileren en uiten,” legt hij uit.
Dementie
Langzaamaan weten steeds meer mensen, organisaties en stichtingen dit orkest te vinden. Zo kwam ook Thuisbij op hun pad. Thuisbij vormt een dagbesteding. “Mensen met dementie kunnen in een eerder stadium al aanspraak maken op een dagbesteding. Wanneer we spelen, weet en zie je wat muziek doet met de sfeer in de ruimte en de vitaliteit van deze mensen. Een hangend ‘koppie’ gaat weer overeind. Mensen met Alzheimer zijn vaak open en authentiek. De muziek die zij herkennen komt écht binnen,” aldus Willemiek.
Catharinus voegt hieraan toe dat bewegen belangrijk is voor ouderen. Het geeft hen energie en ze kunnen middels muziek op hun eigen manier meedoen. “Je ziet dat energie loskomt, dat zij op gang komen, dat voel je,” glimlacht hij.
Ook Nelly Teeuwisse van Alzheimer Café Schagen beaamt dat muziek een verbindende rol speelt. Bij het café verzorgen zij eens per maand een avond voor mensen met dementie, hun naasten, zorgpersoneel en andere belangstellenden. “Iedereen wordt vrolijk van muziek, maar bij mensen met dementie zie je dat het zowel herinneringen als emoties oproept. Dat kan puur genieten zijn, maar geeft ook openingen naar contact en gesprekken. Bezig zijn met muziek geeft hen het gevoel erbij te horen. Muziek is een van de weinige dingen die lang bewaard blijven, zelfs als mensen al dieper in hun dementie zitten,” legt Nelly uit.
Contact maken
Voor Willemiek is het belangrijk om contact met de mensen te maken. Eigenlijk is zij in opperste concentratie wanneer ze speelt, maar het maken van contact is haar dierbaarder. “Dan speel je maar eens even iets fout, maar dan kun je wel dat blije gezicht zien.”
Het drietal oefent veel en haalt daar plezier uit. Ze hebben nu ongeveer veertig nummers in hun map zitten; volgens hen is 50 de max. “Dat is al een redelijk aantal. We begonnen met musettes, van die gezellige Franse accordeonmuziek. Elke keer komen er liedjes bij; we blijven dromen dat we ooit André Rieu worden,” grappen ze. De muziek stemmen zij af op wat mensen leuk vinden. Het moet namelijk niet afstandelijk worden. “We zijn geen stukje behang. Muziek wil je laten horen en voelen, daar draait het om.”
Enthousiast?
Lees jij dit artikel en ken jij of ben jij iemand die dit orkest kan gebruiken, bijvoorbeeld voor ouderen of mensen met Alzheimer? Contact Willemiek voor meer informatie via willemiek.dijkhof@gmail.com.
