Onterecht vergeten: kunstschilderes Lizzy Ansingh (1875-1958)
HistorieHAARLEM - Het is geen geheim dat het Kenaupark, de Yvonne van Genniphal en de Hannie Schaftstraat zijn vernoemd naar krachtige vrouwen. Maar kent u Lizzy Ansingh of Charley Toorop? Vrouwen die we alleen nog kennen van een straatnaambordje. In deze nieuwe rubriek zetten we de schijnwerpers op de straatnamen van onterecht vergeten personen. In de eerste editie aandacht voor Lizzy Ansingh.
Door Marianne Overbeeke
Je loopt zo voorbij aan de Lizzy Ansinghstraat in het nieuwbouwwijkje Neo Deo in Haarlem Noord. Op het terrein van het voormalige ziekenhuis St. Johannes de Deo verschenen vooral koophuizen uit het hogere segment. Geen wonder dat de straatnaamcommissie koos voor namen van gerenommeerde schilders, zoals Breitner en Mauve. De Lizzy Ansinghstraatje bevat geen voordeuren en dus ook geen huisnummers. Dit kleine straatje is slechts een voetgangerspaadje van de Breitnerstraat naar het schoolplein van de basisschool.
Met klasgenoten vormden ze een collectief van kunstenaressen
Lizzy Ansingh (1875 –1958) volgde, samen met andere vrouwelijke leerlingen, een apart lesprogramma op de Amsterdamse Rijksacademie voor de beeldende kunst. Om redenen van zedelijkheid werden de dames niet toegelaten tot de lessen met naaktmodellen.
Amsterdamse Joffers
Met haar klasgenoten vormden ze een hecht collectief van vrouwelijke kunstenaressen. Een journalist gaf ze de naam Amsterdamse Joffers, een titel die ze graag als geuzennaam adopteerden. De schilderessen waren goed bevriend en exposeerden samen.
Kunstreizen
Lizzy schilderde vooral poppen, speelgoed en poppenhuizen, tijdloze onderwerpen die zoals zij zelf omschreef “Wat je erin wil zien, kun je erin zien.” Ze maakte kunstreizen naar Rome, Parijs, Florence en Milaan in een tijdperk dat het niet gebruikelijk was dat vrouwen er alleen op uit trokken.
‘Wat je erin wil zien, kun je erin zien’
De Amsterdamse Joffers waren het cliché van rijke dames die uit liefhebberij schilderden en dat is terecht en onterecht. Ja, het waren bemiddelde dames, maar Lizzy en haar vriendinnen verkochten genoeg schilderijen, boeken en andere kunstwerken om te kunnen leven van de kunst. Ze waren bekend, geliefd en werden geroemd in de kranten van destijds. Tot ver na het overlijden van Lizzy was zij een bron van inspiratie voor vrouwelijke kunstenaars.
In 2026 is er in het Frans Hals Museum een tentoonstelling van een andere Amsterdamse Joffer, Coby Ritsema. Is het niet een idee om Lizzy Ansingh eerherstel te bieden en een schilderij van haar erbij te hangen?
Woon jij in een straat in Haarlem die vernoemd is naar iemand die onterecht vergeten is? Stuur dan een berichtje naar mar.overbeeke@gmail.com.
Wie weet is jouw straat de volgende in deze rubriek.