Op bezoek bij Stichting Koerdisch Huis
CultuurHAARLEM - Een keer in de maand is er Koerdische avond in De Ringvaart. De Turks-Koerdische journalist Adem Özgür, die inmiddels al een jaar samen met zijn vrouw op een vluchtelingenboot verblijft in de Waarderpolder, nodigde de krant uit.
Door Willem Brand en Adem Özgür
Een van de oprichters is Rozien Khalil, die 32 jaar in Haarlem woont en bij de gemeente werkt. “Na de aanval van de radicale islamitische IS-groep op de Koerdische regio Rojava in Syrië, moesten veel mensen naar verschillende landen in Europa vluchten, waaronder Nederland. Een groep Koerden kwam naar Amsterdam en Haarlem en zochten na verloop van tijd een plek om samen te komen.”
Democratisch leven
“Samenleven met mensen van verschillende culturen en hen ondersteunen heb ik in Nederland geleerd. Jarenlang hebben de Koerden veel pijnlijke gebeurtenissen meegemaakt. Dat heeft helaas tot versplintering van de Koerdische gemeenschap geleid. Met bijeenkomsten willen we de Koerden in dit land samenbrengen. Bij de oprichtingsvergadering vijf jaar terug waren tweehonderd mensen aanwezig. Elke Koerd heeft het recht om deel te nemen, we respecteren ieders overtuiging en zijn als stichting niet politiek of religieus.”
Solidariteit
Volgens Khalil wonen er ongeveer negenduizend Koerden in Haarlem en omgeving. Tot nu toe heeft het Koerdisch Huis contact kunnen leggen met zo’n vierduizend Koerden. Rozien: “Het doel is om onze identiteit te behouden, en ons culturele erfgoed levend te houden en eenheid te scheppen binnen de verschillende gemeenschappen. Door maandelijks diverse sprekers uit te nodigen en een andere regio in het licht te houden, bevorderen we culturele diversiteit en het gevoel van solidariteit binnen de Koerdische gemeenschap.”
Onderdrukking
De Koerden zijn verspreid over verschillende landen: Syrië, Iran. Turkije, Armenië en Irak. Adem: “We hebben geen land en daardoor is onze situatie nauw verbonden met de politieke instabiliteit en conflicten in de regio. In Irak werden Koerden tijdens het regime van Saddam Hoessein systematisch onderdrukt en vervolgd vanwege hun identiteit. Tragische gebeurtenissen zoals de chemische aanval op Halabja vonden plaats, waarbij duizenden Koerden omkwamen en velen gedwongen werden te vluchten. In Syrië leefden Koerden jarenlang als een groep die niet door de staat werd erkend en van wie de rechten werden beperkt. In Iran worden Koerden onderdrukt. Koerdische dissidenten worden vaak ter dood veroordeeld en de politieke en culturele rechten van de Koerdische bevolking worden ernstig beperkt.”
Gevangenis
Ook in Turkije worden Koerdische politici, journalisten en activisten onderdrukt. In het verleden zijn tienduizend politici en meer dan honderd journalisten in de gevangenis beland. Ook Adem Özgür ondervond dat aan den lijve. Toen hij achttien jaar was, is hij tweemaal berecht. Hij verbleef zeven-en-een-halve maand in de gevangenis na publicatie van twee artikelen over de Koerdische kwestie. “Ik schreef dat de onderdrukking van de Koerden moest stoppen en dat we in vrijheid moesten kunnen leven. Nadat ik weer vrijkwam, bleef ik bij de politie op de radar en maakte de overheid mij het leven zuur door mijn laptop in beslag te nemen. Door inbeslagname van mijn paspoort kon ik vijf jaar niet naar het buitenland reizen.”
Dilan Yesilgöz
Door de conflicten en onderdrukking in het Midden-Oosten zijn veel Koerden naar Europa gevlucht. Onder de Koerden die in Europa wonen, bevinden zich zakenmensen, politici, academici en journalisten; bijvoorbeeld de Nederlandse minister van Justitie Dilan Yesilgöz is een Koerd van Turkse afkomst. Haar vader Yüsel was een mensenrechtenactivist, die in Nederland onderdak zocht vanwege zijn ‘illegale’ vakbondswerk. Haar moeder Fatima was directeur van Vluchtelingen Organisaties Nederland.
Bruidsjurken
Op de bijeenkomst in juni kregen de bezoekers uitleg over de geschiedenis van de steden Diyarbakir, Kobani, Kirkuk en Amsterdam. Liederen in verschillende dialecten en rijke culturele inhoud waren de opvallende elementen. Tijdens de optredens voerden mannen en vrouwen en kinderen traditionele Koerdische dansen uit, aten samen en herdachten hun oude cultuur. Er waren workshops en diverse toespraken. In de grote ontvangstruimte zijn er bruidskurken en sieraden te koop. Er wordt sterke zwarte thee en koffiegedronken.
De krant is bij een lezing over de geschiedenis van het Noord-Syrische stadje Kobani. Die stad werd in 2015 onder de voet gelopen door het IS-leger. Duizenden bewoners zijn toen naar Turkije gevlucht. Maar het Koerdische leger vocht terug en heroverde de stad stukje bij beetje. Adem: “Het is goed om stil te staan bij waar we vandaan komen. Veel van deze mensen komen uit die streek. Ze zijn gevlucht voor het geweld. Maar Kobani hield stand.” Als eerbetoon aan de stad wordt er onder begeleiding van steeds opzwepender muziek en gezang een traditioneel gerecht gekneed. Mannen en vrouwen apart dansen hand in hand.
Herinnering
Bijzonder om mee te maken dat het klaarmaken van eten samenvalt met dans en gezang. Ook de journalist krijgt een blaadje sla met daarop een heet goedje. Hij is niet de enige die snel een glas water neemt. Adem: “We komen samen om ons land te herinneren en aan onze vrienden en familie te denken die er nog wonen. We voelen ons een volk, maar hebben geen land. We zijn verdeeld over Syrië, Turkije, Iran e Irak. Maar in elk van die landen worden we onderdrukt. In mijn verhalen wil ik mijn Koerdische achtergrond ook laten zien. Hoewel mijn toekomst onzeker is – ik heb na een jaar nog geen verblijfsstatus – ben ik ook bezig de Nederlandse taal en cultuur te leren. Ik vind dat die twee in balans moeten zijn. Ik ben immers hier.”
