'Elk leven is bijzonder en de moeite van het vertellen waard'
REGIO – Er komt een moment dat je er niet meer bent. Maar hoe mooi is het dan als het verhaal van je leven is vastgelegd in een boek, dat generatie na generatie door je nabestaanden kan worden gelezen? Dat kan een reden zijn om deel te nemen aan het project Levensboek van Humanitas Zaanstreek-Waterland. Een vrijwilliger van deze organisatie komt bij je langs voor een serie interviews en dat resulteert in een boek met daarin jouw verhaal en eventueel foto's en andere documenten. In de vijftien jaar dat dit project loopt zijn al tientallen mensen aan zo'n waardevol document geholpen. Er is weer ruimte voor nieuwe aanmeldingen.
Door Marcel van Stigt
Humanitas helpt om levensverhalen vast te leggen in een boek
Vrijwilligers van Humanitas komen vaak bij mensen over de vloer en die hebben altijd verhalen over hun leven te vertellen. En waarom zou je die niet vastleggen in een boek? Zo is vijftien jaar geleden bij de afdeling Zaanstreek – vorig jaar is Waterland erbij gekomen – het idee ontstaan voor het project Levensboek.
Het project heeft al een aardig oeuvre opgeleverd. Dat blijkt als we voor dit interview thuis aanschuiven bij Marjo Verhaar, een van de schrijvers, en Age de Jong, schrijver en coördinator van het project. Op de eettafel liggen een stuk of twintig boeken uitgestald. Op enkele daarvan staat Marjo Verhaar als auteur vermeld. Zes jaar is Marjo aan dit project verbonden.
Nuttig maken
“Na mijn pensionering ben ik hiermee begonnen", vertelt ze. “Ik wilde schrijven en vrijwilligerswerk doen om nuttig te kunnen blijven voor de maatschappij. Als ex-docente Nederlands vind ik dit project voor mezelf leuk om te doen én ik kan iets voor een ander betekenen. Samen maken we er iets moois van.”
'Samen maken we er iets moois van'
“Iedereen kan zich voor dit project aanmelden", haakt Age de Jong aan. “Er volgt eerste een intakegesprek. Want waarom wil iemand een boek? En welke van onze schrijvers past hierbij? De volgende stap is een kennismaking. Komen beiden tot elkaar, dan doe ik als coördinator een stap terug en maken verteller en schrijver zelf afspraken. Samen bespreken ze wat voor boek het moet gaan worden. Harde of zachte kaft? Foto's erin? Hoeveel exemplaren? En dan kan het project beginnen. De vertellers betalen hier vijftig euro voor, dat ten goede komt aan onze scholing, en verder komen de drukkosten voor hun rekening. Als het boek klaar is, wordt dat officieel overhandigd.”
Mooie uitdaging
De vrijwilligers die bij de deelnemers langskomen weten hoe ze een boeiend verhaal op papier kunnen zetten, dat prettig leest en structuur bevat. Dit laatste is een mooie uitdaging. Niet zelden gaan vertellers in hun enthousiasme van de hak op de tak en slaan ze allerlei zijwegen in die oneindig door kunnen lopen. Dan is het de kunst al die informatie overzichtelijk te rangschikken. Voor Marjo Verhaar is dat het moment om er thuis eens lekker voor te gaan zitten.
“Als docente Nederlands weet ik hoe ik structuur in een verhaal kan aanbrengen. Zodra ik de interviews heb uitgewerkt, print ik alles uit en zet ik bij elkaar wat bij elkaar hoort. Tijdens de interviews vraag ik vaak dóór. Zo kan ik bepaalde situaties beter, gedetailleerder beschrijven.”
Pageturner
Age de Jong gebruikt het schrijfprogramma Scrivener, Ideaal om overzicht en orde te scheppen. En ook hij zorgt ervoor dat een verhaal boeiend genoeg is. “Een chronologisch verteld verhaal kan wat saai zijn. Maar we laten ons regelmatig bijscholen en hebben geleerd van een boek een pageturner te maken. De spannende gebeurtenis bijvoorbeeld niet midden in het boek maar meteen aan het begin. En aan het eind van elke alinea een vraag oproepen, zodat je verder wilt lezen.”
'Herbeleving van een leven'
Na vijftien jaar kan Humanitas vaststellen dat het project een succes is. Tientallen mensen zijn aan een boek geholpen en hebben daar na afloop met blijdschap en trots op gereageerd. Age de Jong: “Elk leven is bijzonder en de moeite van het vertellen waard. Het kan ook een emotionele reis zijn om dit proces aan te gaan, een herbeleving van een leven, een manier om gebeurtenissen te verwerken. Handig ook als je zelf vergeetachtig wordt, en het kan een handvat zijn voor de verpleging, die uit zo'n boek kan putten."
Nieuwe deelnemers welkom
De afdeling Humanitas Zaanstreek-Waterland heeft weer ruimte voor nieuwe deelnemers, maar ook nieuwe vrijwilligers zijn welkom. Interesse? Mail naar levensboek.zaanstreek@humanitas.nl, 06-2254 0187 / 06-5059 9238; of kijk op www.humanitas.nl/afdeling/zaanstreek-waterland/activiteiten/humanitas-levensboek/