Column van een psycholoog
ColumnWraakacties in Maassluis; waarom doen ze dat?
We hebben een ongelukkige maand achter de rug in Maassluis, met twee jonge jongens die allebei op verschrikkelijke manieren om het leven zijn gekomen. De een aangereden. De ander door geweld.
Je zou denken dat we onze portie pijn wel gehad hebben. Toch zijn er mensen die vergelding zoeken, met explosieven. Nota bene niet direct bij de betrokkene zelf, want die zit vast, maar wel bij het ouderlijk huis. Wat bezielt ze?
Nou kan ik niet direct in het hoofd kijken van degene die dit doet, dus hier komt wat giswerk en ik trek het wat algemener. Maar psychologen hebben flink wat onderzoek naar wraak gedaan.
Wraak en vergelding is van alle tijden. Zoals de Bijbelse Kaïn uit Genesis, die zijn broertje Abel vermoord, omdat Abel in de ogen van Kaïn wordt voorgetrokken door God. Een wraakactie op God.
In de meeste gevallen is het een wens om een soort balans te creëren. Oog om oog. In dit geval, jij hebt ons pijn gedaan met het ontnemen van onze vriend, familielid. Nu gaan we jou pijn doen door met hetzelfde te dreigen. Als wij verliezen, moet jij ook verliezen.
Alsof dat dus moreel verantwoord is. En alsof dat eerlijk is.
Wat onderzoekers laten zien, is dat het jammer genoeg niet bijdraagt aan de verwerking van verlies. Sterker nog, de mensen die wraak proberen te nemen blijven langer hangen in hun gevoel van verlies. Ze pijnigen daarmee zichzelf voor langere tijd dan nodig is.
Waarom doen mensen het dan toch? Omdat we voorspellen dat het lekker gaat voelen als we ons recht hebben gehaald. We denken dat het onze eigen pijn gaat verminderen. Wraak is zoet, toch?! Nope. Zeg maar bitter.
Daarnaast is het een manier om de overledene te eren en de eer terug te halen naar de eigen groep, omdat er schaamte aan de verliezende kant zit. Er is dan (gezichts)verlies geleden en dat moet hersteld worden. Wat in veel gevallen weer leidt tot een vervolg wraakactie van de andere kant. Want ook die zullen het niet als een eerlijke vergelding zien, maar als een aanval. En zo kun je wel even bezig blijven met elkaar.
Het is echter niet het antwoord. En het doet veel meer pijn, die ook nog eens langer duurt, dan het oplost. Voor beide kanten. Hopelijk houdt het snel op.
Gecondoleerd aan de nabestaanden.
Lennard Toma,
Psycholoog in en uit Maassluis