Hayhoe Familierechtadvies: Problemen bij de afwikkeling van een nalatenschap - III
ColumnDit is alweer het laatste artikel in mijn drieluik van omstandigheden die voor problemen kunnen zorgen bij de afwikkeling van een nalatenschap.
Vier mogelijke problemen heb ik eerder besproken, nu volgen er nog drie die kunnen voorkomen als je je nalatenschap niet goed regelt. Natuurlijk ook met tips hoe je ervoor kan zorgen dat jouw nalatenschap wel zonder gedoe afgewikkeld kan worden.
Aansprakelijk zijn voor schulden
Direct na een overlijden springen veel mensen in de praktische regelstand en worden er bijvoorbeeld spullen uit de woning meegenomen en/of wordt de bankrekening van de overledene gebruikt. Dat kan mogelijk niet goed gaan indien na de inventarisatie van de bezittingen en schulden blijkt dat de nalatenschap negatief uitpakt. Dan kan geoordeeld worden dat je door gedragingen de nalatenschap zuiver hebt aanvaard. En dan ben je met je privé vermogen aansprakelijk voor de nalatenschapsschulden.
Die aansprakelijkheid kun je voorkomen door de nalatenschap beneficiair te aanvaarden. Of zelfs te verwerpen indien overduidelijk is dat de nalatenschap negatief is en er geen verzekeringsuitkeringen zijn waar je als erfgenaam anders wel recht op zou hebben.
Oplossing: bij mogelijke twijfel over de waarde van de nalatenschap eerst “in de rust”: zoek zoveel mogelijk financiële gegevens en probeer je een beeld te vormen van de waarde van de nalatenschap. Bij twijfel beneficiair aanvaarden! En spullen in bewaring nemen, niet toe eigenen.
Een onterfd kind
Het komt regelmatig voor in onze praktijk: een kind is onterfd. Dit kind heeft dan vijf jaar de tijd om een beroep te doen op zijn legitieme portie.
Dit is de helft van het kindsdeel wat het kind geërfd zou hebben volgens het wettelijk erfrecht. Laat je twee kinderen na en benoem je één kind tot erfgenaam, dan heeft het onterfde kind recht op 1/2 x 1/2 = 1/4 deel van jouw nalatenschap.
Jouw nalatenschap bestaat voor de berekening van de legitieme portie uit de waarde op de dag van jouw overlijden plus de schenkingen die je levenslang (!) aan je kinderen hebt gedaan.
Indien je bijvoorbeeld € 100.000 nalaat bij overlijden, maar je hebt bij leven aan je kind/erfgenaam in totaal € 100.000 geschonken, bedraagt de legitieme 1/4 x € 100.000 + € 100.000 = € 50.000. Je kind/erfgenaam ontvangt dan € 50.000 als erfdeel, waar je anders € 75.000 zou verwachten. Hier gaat de berekening nog goed, maar er zijn situaties waarbij de schenkingen ertoe leiden dat de nalatenschap te weinig gelden heeft om de legitieme portie uit te voldoen. Dat kan ertoe leiden dat het onterfde kind kan inkorten bij de erfgenaam en de erfgenaam dus eigenlijk een deel van de schenking moet uitkeren aan het onterfde kind.
Conclusie: schenken mag, maar doe dit allereerst via een bankoverschrijving en niet in contanten vanwege verdenking dan wel bewijskracht van een schenking en zorg er ook voor dat je niet teveel wegschenkt! Wil je wel (veel) schenken en een kind onterven? Laat dan de legitieme portie berekenen zodat je geen problemen veroorzaakt voor je kind/erfgenaam.
Verdwenen goederen
Na de uitvaart ga je naar de woning van de overledene om te kijken wat voor post er is en wat je aan administratie kunt vinden. Het valt je op dat het potje met kleingeld weg is en ook de € 20 die voor nood onder de besteklade lag. Boven zie je de muntenverzameling ook niet meer in de kast liggen en het kluisje in de linnenkast staat open. Je weet zeker dat deze spullen er nog lagen op de dag van overlijden.
Het kan lastig zijn om te bewijzen wie bijvoorbeeld dit geld heeft meegenomen, vooral als er veel sleutels van de woning in omloop zijn.
Het voorgaande kun je voorkomen door kort na overlijden geld en waardevolle goederen in bewaring te nemen én het slot te vervangen, zodat alleen jij (bijvoorbeeld als je executeur bent) de woning kan betreden.
Tot slot
Bedenk dat elke nalatenschap anders is; laat je informeren!
Heb je vragen over de vererving van jouw vermogen en hoe je mogelijke problemen kunt voorkomen? Neem contact met ons op.
Rachel Hayhoe
Hayhoe Familierechtadvies
Gorslaan 47, 1441 RG Purmerend, T 0299-473396
www.hayhoefamilierechtadvies.nl