Aziatische hoornaar ook in onze omgeving actief: imkers slaan alarm
NieuwsPURMEREND/BEEMSTER – Bijenteeltvereniging Beemster e.o. slaat alarm over het oprukken van de Aziatische hoornaar. Deze exotische wespensoort is een gevaar voor onze insecten, en niet alleen de honingbij maar ook andere bestuivers staan op hun menu. Inmiddels heeft deze soort zijn weg al gevonden naar onze regio. In Purmerend werd vorig jaar het eerste nest gevonden, en ze vermenigvuldigen snel. Marianne Eekhof en Silvia Oremus van de vereniging leggen uit waarom bestrijding van de Aziatische hoornaar zo belangrijk is, én ze vertellen hoe wij zelf daar een rol in kunnen spelen.
Waarin schuilt hun gevaar precies? De Aziatische hoornaars hebben eiwitten en suikers nodig. Die eiwitten vinden ze in heel veel insecten zoals o.a. de honingbij. Marianne: “Een hoornaarsnest kan zo’n 100.000 insecten eten. Wanneer de Aziatische hoornaars een bijenkast hebben gevonden foerageren (vliegen) ze voor de kast en vangen zo bijen uit de lucht die naar de kast terug vliegen, breken de kop en achterlijf eraf en nemen het borststuk mee naar hun nest. Na een poosje worden de overige bijen zo’n gestrest dat ze de kast niet meer durven te verlaten om stuifmeel en nectar te halen, zo verzwakken ze en sterft een bijenvolk uiteindelijk af.” ‘Als de bij uitsterft, dan sterft de mensheid binnen vijf jaar uit…’ Dit citaat van Einstein haalt Marianne graag aan om het belang te onderstrepen om de bijen te beschermen. In dit geval tegen de Aziatische hoornaar.
Aziatische hoornaar bedreigt onder andere de honingbij
Het gevaar wordt versterkt doordat de Aziatische hoornaar zich snel vermenigvuldigt. “Uit elk nest in oktober worden meerdere nieuwe koninginnen geboren, zo groeien de populatie gemiddeld een factor zeven”, benadrukt ze. “In 2004 kwam de eerste – bevruchte - Aziatische hoornaar vanuit Azië aan Europese wal in Frankrijk, middels een containerschip. Deze heeft zich voortgeplant en verspreid over heel Europa. In 2017 werd in Zeeland het eerste nest gevonden, en in 2023 drie nesten in Noord-Holland. Vorig jaar waren dat er al 25, waarvan één in Purmerend.”
Nest traceren
Toeval wil dat Silvia zelf een Aziatische hoornaar van dat eerste nest bij haar in de achtertuin op een honingraadje spotte. “Ik heb hem gevangen en slaagde erin hem te merken”, vertelt ze. “Vervolgens laat je hem los en kijk je in welke richting hij vliegt, dan ga je timen. Als je mazzel hebt komt hij weer terug en weet je hoelang hij ongeveer onderweg is naar zijn nest en terug dan heb je al een idee van de afstand en richting waarin je het nest moet zoeken. Het vraagt een lange adem maar op deze manier kun je er uiteindelijk achter komen waar het nest is. In dit geval vonden we het aan de Westerweg, op het terrein van de hondenclub daar.” Het nest kon nog in september worden verwijderd, voordat het de kans kreeg bevruchte koninginnen voort te brengen. Echter, vorig jaar werd ook een nest in Twiske gevonden waar ze niet op tijd bij waren, en waar zeker nakomelingen uit zijn gekomen. In april dit jaar werd een koningin gevangen in Westbeemster, Weidevenne en op Marken.
Tekst loopt door onder afbeelding
Silvia maakte deze foto van een Aziatische hoornaar bij haar bijenkast. (Foto: Silvia Oremus)
Hoog in de boom
Het is belangrijk om de nesten vroeg op te sporen omdat in oktober de jonge bevruchte koninginnen uitvliegen en daarna zelf een nest gaan stichten. Door Aziatische hoornaars te spotten en te volgen kan een nest worden gevonden. Silvia: “De nesten van Aziatische hoornaars zijn lastig te traceren omdat zij een nest hoog in een boom bouwen. Daar kunnen dan al een paar duizend wespen in zitten.” Wanneer er een nest wordt gevonden wordt dit direct geruimd door een gespecialiseerd bedrijf. Het nest wordt in zijn geheel in een kist gezet en de losse wespen worden opgezogen. Daarna gaat het de vrieskast in en sterven de wespen in 24 uur door bevriezing een zachte dood.
Wat kunnen we zelf doen?
Zie je een grote wesp? probeer er een foto van te maken. Deze kun je uploaden op www.waarneming.nl/go/vespa-velutina/. Experts beoordelen de foto en komen in actie mocht het om de Aziatische hoornaar gaan. Let vooral ook op in schuren, overkappingen, vogelhuisjes of hagen of je daar een embryo wespennest ziet, want daar bouwen ze in voorjaar eerst een kleine nest om later in het jaar (juni-juli) het nest te verplaatsen naar hoog in de boom, 20 meter hoog is geen uitzondering.
Zie je een beginnende wespennest kijk dan welk soort wesp erin en eruit vliegt. Denk je dat het gaat om de Aziatische hoornaar maak dan een foto van het insect en stuur deze naar waarneming.nl. Is het een Aziatische hoornaar dan kun je in dit stadium het nest nog zelf weghalen met een jampot en plamuurmes weghalen. Doe dit ’s avonds want dan is de koningin binnen en kan ze niet ergens anders weer een nieuw nest beginnen. Plaats het potje 24 uur in de vriezer zodat de hoornaar sterft. Spot je een nest later in het seizoen dan zijn er al werksters geboren en komt er een professionele bestrijder om het nest te verwijderen.
Iedereen kan meehelpen in de bestrijding door alert te zijn
Voorlichting
Om de Aziatische hoornaar te bestrijden is er in 2023 een Taskforce Aziatische hoornaar van start gegaan die lobbyt voor nationale aanpak en samenwerking. Ook de Beemster imkervereniging doet er alles aan om mensen voor te lichten. Zij geeft regelmatig lezingen, aan bijvoorbeeld groenbedrijven, en wanneer er een Aziatische hoornaar is gespot trekt ze er op uit met een groep vrijwilligers om het nest op te sporen zodat de bestrijders het kunnen verwijderen. De gemeente Purmerend ondersteunt de Bijenteeltvereniging Beemster hierin door kosten te dekken, ook van bijvoorbeeld zendapparatuur waarmee de nesten sneller kunnen worden opgespoord.
Tekst loopt door onder afbeelding
De verschillen tussen de inheemse Europese en een Aziatische hoornaar. (Foto: imkersnedeland.be)
Hoe onderscheid je de Aziatische hoornaar?
Het is voor een leek lastig het onderscheid te zien tussen een inheemse Europese hoornaar en de Aziatische hoornaar. De Aziatische soort heeft een zwarte kop, gele poten een één geel/oranje band op het achterlijf. De Europese hoornaar heeft een roodbruine kop, roodbruine poten en een overwegend geel achterlijf.
Meer informatie
Voor meer informatie kun je terecht op de website van https://www.bijenteeltverenigingbeemster.nl/. Hier staan ook contactgegevens op. Ook kun je op Hemelvaartsdag 29 mei tijdens de Open Dag Beemster terecht op het erf van imker Marianne Eekhof, aan de Nekkerweg 37 in Zuidoostbeemster.
Foto’s van wespen kun je uploaden op www.waarneming.nl/go/vespa-velutina/
Marianne op de Bijenmarkt met in het midden een - leeg - nest van de Aziatische hoornaar.
(Foto: Han Giskes)