‘Oostzaan is het zat dat er maar geen knoop wordt doorgehakt’
NieuwsOOSTZAAN - De gemeente Oostzaan gaat maar weer eens een nieuw traject in om tot een fusie te komen. Nu de opties WOL + en WOL++ van de baan zijn, ligt de focus op Purmerend, Zaanstad en Amsterdam. En inwoners mogen meedenken. Een nieuw hoofdstuk, maar oud-raadslid Jaap Westerneng (86) heeft het boek met een ferme klap dichtgeslagen. “Dit hebben we toch al gehad?! Oostzaan is het zat dat er maar geen knoop wordt doorgehakt.”
Door Marcel van Stigt
Jaap Westerneng wil dolgraag zijn ongenoegen kwijt en doet dat vanuit zijn comfortabele fauteuil, terwijl er uit beide oren rooksliertjes richting plafond kringelen, in weinig fijnzinnige taal. “Stelletje schijtlijsters! Er zitten dertien mensen om de tafel die we hebben gekozen. Daarin zitten Burgemeester en Wethouders. Die horen leiding te geven. Die moeten zeggen: ‘We hebben alles bekeken, maar dít is het beste voor Oostzaan’.”
‘B en W moet zeggen: ‘We hebben alles bekeken, maar dít is het beste voor Oostzaan’.’
Zo. Dat is eruit. Westerneng, zelf raadslid in een periode dat er diverse concrete zaken van de grond kwamen, kan maar moeilijk leven met het idee dat het traject om tot een fusie te komen nu al járen duurt zonder zicht op een eindresultaat. En wie de feiten op een rijtje ziet, kan er niet omheen dat hij misschien wel een punt heeft.
In het najaar van 2021 begint een verkenningstocht naar mogelijke bestuurlijke constructies voor Oostzaan, een onderzoek door TwynstraGudde naar een mogelijk fusie met Amsterdam, Landsmeer of Zaanstad en een participatietraject met inwoners en ondernemers. Er is dan al onderkend dat zelfstandig blijven voor de gemeente Oostzaan misschien niet verstandig, en misschien zelfs een slecht idee is.
In november 2023 is het onderzoek afgerond en zijn de resultaten uit het participatietraject bekend. Tijdens een raadsvergadering wordt vastgesteld dat de gemeenteraad op 14 december besluit of de gemeente bestuurlijk zelfstandig blijft of gaat fuseren met een andere gemeente.
Kort daarna doet zich een verrassende wending voor. In de commissievergadering van 30 november 2023 verklaart Bart Baaten (fractievoorzitter VVD) dat hij op eigen initiatief diverse fracties uit de gemeenteraden van Landsmeer en Wormerland heeft benaderd heeft, met medeweten van burgemeester Marvin Polak, en daarmee heeft weten te bereiken dat zij nu tóch bereid zijn om de handen ineen te slaan en de mogelijkheid van een fusie of samenwerking te onderzoeken. Een doorbraak, want Wormerland had zich over deze optie tot nu toe negatief opgesteld en de deur stijf gesloten gehouden. Het moet worden gezien als een verkennende stap. ‘Laten we de vaart erin houden,’ zegt Baaten er voortvarend bij.
‘Laten we de vaart erin houden’
De beslissing om al dan niet zelfstandig te blijven als gemeente wordt uitgesteld. Het college laat in opdracht van de gemeenteraad eerst een aanvullend onderzoek doen naar een mogelijke bestuurlijke of ambtelijke fusie met Landsmeer én Wormerland.
Het college geeft in maart 2024 aan met deze twee gemeenten te gaan praten, maar ook met Zaanstad en Amsterdam. De gesprekken zijn gepland tussen april en september dit jaar en de resultaten daarvan zullen in oktober aan de gemeenteraad en de inwoners worden gepresenteerd. Het zou zomaar kunnen dat de gemeenteraad aan de hand daarvan in november tot een besluit komt.
Tussendoor – op maandag 3 juni – wordt in het gemeentehuis een bijeenkomst gehouden waarbij inwoners kunnen meedenken en meepraten over de bestuurlijke toekomst van hun dorp. Het college hecht eraan dat iedereen de kans krijgt om gehoord te worden én dat iedereen volledig is geïnformeerd.
Een maand later neemt de gemeente het initiatief om een Burger Adviesraad (BAR) op te richten. Tweeduizend mensen ontvangen een uitnodiging om zich hiervoor aan te melden. De bedoeling is dat dit gezelschap eind 2024, na vier bijeenkomsten, een advies uitbrengt over de bestuurlijke toekomst van Oostzaan.
‘Groen is meer dan een kleur’
In september 2024 geven de raden van Landsmeer, Oostzaan en Wormerland aan gezamenlijk te onderzoeken hoe de drie gemeenten kunnen komen tot een toekomstbestendige vorm van samenwerking. Ze laten zich daarbij leiden door de uitspraak ‘Groen is meer dan een kleur’, die opklonk tijdens een bijeenkomst op 27 mei. Zo ontstaat de Werkgroep WOL.
Veel inwoners van Oostzaan laten de ontwikkelingen niet schouderophalend voorbij gaan. Ze voelen zich betrokken. Een aantal van hen richt de groep Bezorgde Burgers Oostzaan (BOC’24) op en regelt een enquête, want ze willen dat de ingezetenen hun stem moeten kunnen laten horen.
De Burger Adviesraad pleit in maart 2025 voor de fusievariant WOL++: samengaan met Wormerland, Landsmeer, Waterland en Edam/Volendam, en niet met Zaanstad of Amsterdam. De gemeenteraad staat daar achter, maar wil een fusie met Wormerland, Landsmeer, Edam-Volendam (WOL+) ook niet uitsluiten. Dit na een onderzoek van bureau & Van de Laar (&VDL). Wethouder Eelco Taams: ‘Het is de moeite waard om op korte termijn de haalbaarheid van een stevige, landelijke gemeente te bespreken met Waterland en Edam-Volendam.’
Einde aan het gezamenlijke WOL-traject
De WOL-werkgroep, ondersteund door de Provincie Noord-Holland, stelt in juni dit jaar bestuurder, toezichthouder en adviseur Bernt Schneiders aan als verkenner voor de gemeenten Wormerland, Oostzaan en Landsmeer (WOL). Hij buigt zich over de haalbaarheid van beide WOL-varianten. Zijn eindconclusie: beide zijn niet realistisch. Hiermee komt een einde aan het gezamenlijke WOL-traject. De gemeenteraden van Wormerland, Oostzaan en Landsmeer zullen nu in eerste instantie een eigen koers bepalen voor hun bestuurlijke toekomst. Ze doen alle drie voorstellen voor vervolgstappen en nemen daarover op 15 oktober een besluit.
De raadswerkgroep Bestuurlijke Toekomst Oostzaan stelt voor te onderzoeken of Oostzaan met Amsterdam, Zaanstad of Purmerend zou kunnen fuseren. Het voorstel wordt unaniem door de gemeenteraad overgenomen. De gemeenteraad besluit ook om een representatieve inwonerraadpleging te organiseren over de mogelijke fusievarianten. De raadpleging moet uiterlijk in maart 2026 plaatsvinden. De raad zal de uitkomst daarvan als zwaarwegend advies meenemen bij de definitieve keuze voor een fusiegemeente.
‘Zijn de resultaten van de eerdere enquête weggegooid?’
Jaap Westerneng maakt een weids gebaar met zijn handen. “Dit hebben we toch al gehad?! Zijn de resultaten van de eerdere enquête weggegooid? Beginnen we nu opnieuw? Oostzaan is het zat dat er maar geen knoop wordt doorgehakt. Ik spreek veel mensen en ik hoor dit overal, ook onder jongeren. En nu worden er weer burgers bij betrokken. Maar wat zij willen, kun je niet waarmaken. Fuseren met Purmerend of Amsterdam is krankjorum. Het is net zo gek als willen fuseren met Alkmaar of Maastricht. In Purmerend kan ik vanuit Oostzaan nu al niet eens met de bus komen. Zaanstad is de beste optie.”
Met de gemeenteraadsverkiezingen in aantocht is het niet onwaarschijnlijk dat de besluitvorming daar overheen wordt getild. Westerneng hoopt echter – misschien tegen beter weten in – dat het anders loopt. “Je zit toch in het gemeentehuis om leiding te geven? Vóór de Kerst kun je de knoop doorhakken. Als ze dat niet durven, zijn het schijtlijsters.”
