Joy Verhoef schrijft boek over opgroeien met moeder met bipolaire stoornis
Vervolg van voorpagina
De bipolaire stoornis van haar moeder zorgde voor extreme stemmingswisselingen en veel opnames. "Ik denk dat mijn moeder in totaal wel dertig keer opgenomen is geweest", vertelt Joy. "In manische periodes had ze totaal geen rem. Ze gaf geld uit alsof het niets was. Soms kocht ze de halve Action leeg. Dan bracht ik als kind die spullen maar weer terug naar de winkel." Als kind droeg Joy verantwoordelijkheden die niet bij haar leeftijd pasten. "Ik kon geen kind zijn. Ik was altijd bezig om dingen op te lossen. Daardoor heb ik nooit de zorgeloosheid gehad die bij kind-zijn hoort."
Afstand
Daarnaast ontwikkelde ze hechtingsproblemen. "Als mijn moeder mij wilde knuffelen, duwde ik haar weg. Uit zelfbescherming sloot ik mezelf af, zodat ik niet telkens gekwetst zou worden. Maar dat zorgde wel voor een afstand, een afstand die ik nu nog steeds voel in relaties met anderen."
Onrust
Omdat haar moeder vaak niet voor haar kon zorgen, werd Joy regelmatig opgevangen door haar oudoom en tante en later door haar grootouders. "Bij mijn opa en oma had ik een eigen kamer, dat vond ik fijn. Maar al die wisselingen waren heftig. Het gaf zoveel onrust. Ik wist nooit waar ik aan toe was. Als ik mijn opa of oma op het schoolplein zag staan, wist ik genoeg: het ging thuis weer mis." Op een dag, toen het opnieuw volledig misging, pakte Joy haar spullen en ging naar haar grootouders. "Ik was dertien, ik weet het nog als de dag van gisteren. Mijn opa zat buiten in een stoel. Ik vroeg of ik bij hem kon blijven. Hij keek me aan en zei: ‘Sorry Joy, maar jou kan ik er niet bij hebben’. Dat kwam zo hard binnen. Ik voelde me machteloos. Waar moest ik dan heen? In mijn hoofd dacht ik maar één ding: ze willen me niet. Boos en verdrietig liep ik weer weg." Nu, jaren later, kan Joy zijn reactie beter begrijpen. "Mijn oma had Alzheimer en mijn opa zorgde voor haar. Die arme man had het ontzettend zwaar. Maar op dat moment zag ik dat niet. Toen voelde het alleen als afwijzing, alsof ik er niet mocht zijn."
Beerput
De onrust thuis en het gebrek aan grenzen hadden grote gevolgen voor Joy. "Ik kon me slecht concentreren op school en ontwikkelde gedragsproblemen. Op de middelbare school ging het steeds slechter met me en mijn stemming zakte steeds dieper weg. Het was een hele donkere periode. Thuis werd ik gezien als een lastig kind, maar niemand keek naar waarom dat zo was." Toen Joy zich in haar puberteit steeds slechter voelde, stond ze voor een keus. "Ik dacht: óf ik stap eruit, óf ik zoek hulp. Zo erg was het. Gelukkig heb ik voor hulp gekozen. Ik wist dat ik zo niet verder wilde, er móest iets veranderen. Tijdens de gesprekken die volgden, kon ik eindelijk mijn verhaal doen. Het voelde alsof er een beerput werd opengetrokken. Al die maskers die ik jarenlang had gedragen, gingen er laag voor laag af. Het was zwaar, maar ook bevrijdend. Eindelijk werd er echt naar míj geluisterd."
Eigen ervaring inzetten
Al jong wist Joy dat ze het anders wilde doen. "Ik voelde: dit moet beter kunnen in de jeugdhulpverlening. Kinderen zoals ik moeten wél gezien worden." Inmiddels studeert ze pedagogiek en werkt ze bij Centrum Het Antwoord. Ze gaat bij gezinnen langs om ondersteuning te bieden bij de opvoeding en gebruikt daarbij, wanneer nodig, haar eigen ervaringen. "Als ik merk dat ik geen contact krijg met een kind, vertel ik soms iets over mijn eigen situatie. Die openheid, dat stukje kwetsbaarheid, breekt vaak de muren bij een kind af en helpt om vertrouwen op te bouwen. Het is bijzonder om te zien hoe zo’n klein moment iets kan veranderen."
Op haar twintigste besloot Joy definitief los te komen van haar moeder en voor zichzelf te kiezen. "De chaos thuis maakte het onmogelijk om me op mijn studie te richten. Ik wist dat ik een eigen leven moest opbouwen, een plek waar ik rust kon vinden en aan mezelf kon werken."
Met de steun van haar opa, oma en andere dierbaren lukte het Joy om een eigen appartement te kopen. Inmiddels is ze getrouwd en heeft ze twee kinderen van 1 en 4 jaar. "Ik wil mijn kinderen geven wat ik zelf nooit heb gehad: stabiliteit, veiligheid en duidelijke grenzen. En misschien wel het allerbelangrijkste: ik wil dat ze gewoon kind kunnen zijn." Met haar moeder heeft Joy nog contact. "Ze woont begeleid en hoeft daardoor niet meer te worden opgenomen. We zien elkaar ongeveer één keer per maand. Het zal nooit een normale moeder-dochterband worden, maar ik heb het geaccepteerd. Ik kan nu meer ‘dochter van’ zijn en we hebben allebei vrede met hoe de situatie nu is."
Erkenning
Haar ervaringen verwerkte Joy in het boek 'Een leven in schaduw en licht'. "Ik wilde erkenning geven aan KOPP-kinderen, kinderen van ouders met psychische problemen, maar ook professionals en ouders laten zien wat er achter de voordeur kan spelen en welke impact psychische problemen binnen gezinnen hebben. Zelf had ik als kind veel gehad aan een boek als dit." De reacties op haar boek zijn positief. "Het wordt aanbevolen aan cliënten in de jeugdhulpverlening en ook mijn moeder heeft het gelezen. Ze vertelde dat ze trots op me is en dat betekent ontzettend veel voor mij. Mijn moeder heeft zelfs een stukje bijgedragen dat in het boek is opgenomen, net als mijn oud-tante van 87, mijn beste vriendin en mijn man, die mij als KOPP-kind hebben gesteund. Het is namelijk niet alleen míjn verhaal en ik ben dankbaar dat zij hun ervaringen wilden delen. Daardoor voelt het verhaal echt compleet."
Het boek 'Een leven in schaduw en licht' verscheen bij Uitgeverij Boekscout en is te koop via diverse online boekhandels, waaronder bol.com. Binnenkort is het ook te leen in de bibliotheek.
