Snellere opsporing longkanker
Onderzoekers van Amsterdam UMC hebben een nieuw algoritme ontwikkeld waarmee huisartsen tijdens een regulier consult longkanker tot vier maanden eerder kunnen opsporen.
Longkanker is een van de meest voorkomende kankersoorten in Nederland, met jaarlijks ruim 2.500 nieuwe gevallen. De studie, gebaseerd op gegevens van meer dan een half miljoen patiënten, verscheen in februari 2025 in de British Journal of General Practice. De onderzoekers verwachten dat eerdere detectie de overlevingskansen aanzienlijk zal verbeteren.
Het computerprogramma kijkt niet alleen naar vaste gegevens als rookgedrag of hoesten met bloed, maar leest ook de vrije tekst in doktersnotities. Zo herkent het verborgen aanwijzingen in de voorgeschiedenis van de patiënt die een huisarts anders misschien mist. Volgens hoogleraar Martijn Schut pikt het programma kleine signalen op die samen wijzen op een verhoogd risico. Medeonderzoeker Ameen Abu Hanna zegt dat juist die combinatie van cijfers en tekst zorgt voor een snellere ontdekking.
Diagnose stellen
De onderzoekers onderzochten 525.526 dossiers uit vier huisartspraktijken in Amsterdam, Utrecht en Groningen. Van deze groep kregen 2.386 mensen later de diagnose longkanker, bevestigd via het Nederlandse kankerregister. Tijdens de testfase markeerde het programma 34 patiënten als ‘hoog risico’, waarvan er één echt longkanker bleek te hebben. Dit lage aantal ‘valse alarmen’ is beter dan bij gewone screening. Daardoor kan de huisarts direct besluiten om extra onderzoek te doen.
Voorsprong
Longkanker wordt vaak pas in een laat stadium ontdekt (stadium 3 of 4). Dan is de overlevingskans na één jaar nog maar ongeveer 20 procent. Eerder onderzoek heeft laten zien dat elke vier weken voorsprong bij de start van de behandeling de kans om te overleven merkbaar verbetert. Vier maanden eerder doorverwijzen kan dus een groot verschil maken. Ook kunnen patiënten eerder kiezen voor minder zware behandelingen.
Ook voor andere kankers
Het onderzoeksteam denkt dat dit programma niet alleen werkt voor longkanker, maar ook voor andere vormen die moeilijk vroeg te vinden zijn, zoals alvleesklier-, maag- en eierstokkanker. Vroege opsporing verbetert de kans op een succesvolle behandeling en op een betere kwaliteit van leven.
Voordat dit programma in alle huisartsenpraktijken gebruikt kan worden, moet de methode nog gevalideerd worden in verschillende landen en zorgsystemen.