Wandel langs de Limes en beleef 2000 jaar Romeinen
ALPHEN - De Romeinse geschiedenis ligt letterlijk aan je voeten in Alphen aan den Rijn. Wat ooit een levendige grensregio van het machtige Romeinse Rijk was, is vandaag de dag een unieke plek waar verhalen uit het verleden tastbaar worden. De noordgrens van het Romeinse Rijk, de Limes, loopt ruim 17 kilometer dwars door de gemeente, van Zwammerdam tot Hazerswoude.
Hoewel je geen stenen forten of tempels ziet, zijn de sporen van de Romeinen springlevend dankzij archeologische vondsten, indrukwekkende museale collecties én drie wandelroutes die je door 2000 jaar geschiedenis leiden.
De Limes, een grens die zich ooit uitstrekte van de Atlantische Oceaan tot aan de woestijnen van Noord-Afrika, kreeg in 2021 de status van UNESCO Werelderfgoed. Het Nederlandse deel, de Neder-Germaanse Limes, volgde grotendeels de loop van de Rijn. In Alphen aan den Rijn is deze rivier, de Oude Rijn, nog bijna identiek aan de bedding van 2000 jaar geleden. Wat toen een woeste, brede waterweg was, fungeerde als levensader voor transport, handel en militaire operaties. In en rond Alphen verrezen Romeinse forten, kampdorpen, wegen en havens.
Romeinse leven herleeft
De stad Alphen aan den Rijn groeide voort uit het Romeinse fort Albaniana. Dit castellum, gebouwd rond 40 na Christus, stond op een strategisch knooppunt van land- en waterwegen. Hier werden soldaten gelegerd, handel gedreven en rituelen uitgevoerd. Direct buiten de muren ontstond een kampdorp waar ambachtslieden, handelaren en families woonden. Op het Rijnplein herinneren Romeinse munten in het plaveisel aan deze rijke geschiedenis. In het Romeins Museum van Archeon vind je topstukken zoals de Venus van Alphen en originele vondsten van het badhuis dat ooit onder de huidige Adventskerk lag.
Archeologisch erfgoed
Niet ver van het Stadshart ligt Zwammerdam, waar zich het Romeinse fort Nigrvm Pvllvm bevond. Tussen 1968 en 1974 kwamen hier spectaculaire vondsten aan het licht, waaronder zes uitzonderlijk goed bewaarde Zwammerdamschepen. Deze militaire transportschepen behoren tot de absolute hoogtepunten van het Nederlandse archeologische erfgoed. Een deel van de collectie wordt momenteel gerestaureerd in Museumpark Archeon. In Zwammerdam zelf beleef je de geschiedenis in bezoekerscentrum De Haven en wandel je langs de moderne interpretaties van de Romeinse poorten en mijlpalen.
Rijke bodemschatten
In het Westvaartpark bij Hazerswoude kwam in 2021 een ware archeologische schatkamer tevoorschijn. Wat eerst een moerassig niemandsland leek, bleek een belangrijke zone langs de Limes te zijn. Tijdens voorbereidende werkzaamheden voor nieuwbouw stuitte een amateur-archeoloog op Romeinse resten. Vervolgens kwamen duizenden objecten boven, waaronder houtconstructies, gebruiksvoorwerpen én een unieke Tabula Ansata, een houten naambord met de originele Romeinse spijker er nog in. Deze vondst is de eerste in zijn soort in Nederland. In het Historisch Museum Hazerswoude zijn deze objecten nu van dichtbij te bewonderen.
Voor meer informatie kan je naar www.hierisalphen.nl/romeinse-limes.