Influencers in Bergen: Bonda
Rond 1900 trok Bergen steeds meer toeristen. Niet alleen nam daarmee de vraag naar pensions en hotels toe, maar ook die naar ansichtkaarten als groet aan het thuisfront en boeken om tijdens de vakantie te lezen. Abram Joseph Bonda kwam niet al toerist, maar schreef zich op 6 december 1906 in in Bergen. Hij werd onze eerste beroepsfotograaf. Schuin tegenover het Sterkenhuis bouwde hij twee jaar later de Eerste Bergensche Boekhandel. Voorin kwam een boekwinkel. Daar verkocht Bonda niet alleen boeken, maar had hij ook een particuliere bibliotheek, zoals je die nog veel zag in die tijd. Hij maakte graag foto’s van zijn nieuwe dorp, die hij in zijn donkere kamer ontwikkelde. Achterin het gebouw drukte hij ze als ansichtkaarten af om ze daarna in de winkel te verkopen. Bonda zelf woonde beneden, achter het rechterraam. In dit tijd was het houten baldakijn boven de voorkant dan ook korter dan nu. Dit woongedeelte kwam later bij de winkel en de huidige eigenaren wonen boven. Bonda werkte nog met glasnegatieven. Hij schoof de plaat in zijn houten camera, verdween zelf onder een zwarte doek, riep ‘even naar het vogeltje kijken’ en haalde dan de dop van de lens. Niemand mocht bewegen anders kwam je als veeg op de foto! Dat is een van de redenen waarom mensen in die tijd er als verstijfd op staan en het fotograferen van mensen, dieren of auto’s regelmatig mislukte. De glasnegatieven van Bonda rusten nu in het Regionaal Archief Alkmaar. Bonda trok ook met zijn camera naar het nieuwe wijkje Park Meerwijk. Dat bestond uit 17 villa’s die in 1917-1918 door vijf architecten van de Amsterdamse School werden gebouwd. De Amsterdamse tegelhandelaar Arnold Heijstee had hen opdracht gegeven, mits ze zoveel mogelijk tegels gebruikten. Dankzij de contacten tussen de Bergense kunstenaars en deze architecten werd dit experimentele project juist in Bergen uit de grond gestampt. Kijkt u zelf maar eens wat u ervan vindt. De commentaren toen varieerden van ‘fijnzinnig’ tot ‘wanstaltig’, ‘ongezond’ en ‘gekhuizen’. Bonda liet zich er niet door uit het veld slaan. Hij fotografeerde ook de drie-onder-een-kapwoningen aan de Meerweg. Zij heetten heel romantisch Temelone, Mevea en Rogier, figuren uit ‘Een zwerver verliefd’ van Arthur van Schendel. Helaas verbrandden ze in 1920 en werden niet herbouwd. Gelukkig hebben we Bonda’s glasnegatief nog als trotse getuige.