Eén van de giftigste planten
Hortus Alkmaar is een kleurrijke tuin met de grootste collectie geneeskrachtige planten van Nederland. Chef tuinman Sipke Gonggrijp weet over elke plant wel iets bijzonders te vertellen. Deze maand is het de beurt aan de blauwe monnikskap.
Wie in de zomer langs een bloeiende blauwe monnikskap loopt, blijft vaak even staan. Niet alleen door de violetblauwe kleur, maar vooral door de bijzondere vorm van de bloemen. De één ziet er de kap van een middeleeuwse monnik in, de ander juist een helm met vizier van een ouderwetse soldaat. Ook voor insecten is de monnikskap (oftewel aconitum napellus) geen gemakkelijke bloem. Wie bij de nectar wil komen, moet stevig gebouwd zijn. Hommels zijn daar uitstekend voor uitgerust. Met hun kracht weten ze zich een weg naar binnen te banen. Sommige hommelsoorten zijn zelfs nauw verbonden met gebieden waar de blauwe monnikskap groeit.
Van nature groeit ze hoog in de bergen, vaak op vochtige plekken in de buurt van water. Wie in de zomer in Europese berggebieden wandelt, kan haar tegenkomen tussen 1000 en 2000 meter hoogte. In de tuin voelt de plant zich thuis op een wat beschaduwde, vochtige plek. Daar kan ze uitgroeien tot een statige vaste plant van soms wel anderhalve meter hoog.
De monnikskap behoort tot de giftigste planten van Europa. In de oudheid werd het gif gebruikt op pijlpunten; later kreeg de plant ook een plaats in de geneeskunde en homeopathie. Raak haar dan ook met respect aan en was na het werken in de tuin goed je handen. In Hortus Alkmaar is ze te bewonderen in de Alchemistentuin, een passende plek voor een plant met zo’n rijke geschiedenis.